Dit is wêrom't Skier de dupe is fan 500 jier âld grinskonflikt tusken Nederlân en Dútslân

It is in fraach ek dy't sels yn 2025 noch ympakt hat op it gebiet oan de Noardseekust.

Miskien is it dy wolris opfallen op de kaart mei maritime grinzen fan Nederlân. De grins begjint foar de kust fan Seelân, mar einiget in hiel stik boppe Skiermûntseach midden yn 'e Noardsee.

Dat komt om't Nederlân en Dútslân it al 561 jier net iens wurde kinne oer wêr't no krekt de grins yn de Iems leit.

It is it resultaat fan in grinskonflikt dat weromgiet nei de midsiuwen.

Datselde grinskonflikt soarget hjoed-de-dei foar ekstra tûkelteammen by sawol de gaswinning boppe Skiermûntseach as it oansluten fan grutte wynparken op 'e Noardsee.

Hoe sit dat krekt?

Ulrich I Cirksena wie in East-Fryske Ryksgraaf. Yn 1464 hie hy gebieten yn it hjoeddeiske Dútslân en Fryslân yn besit. Mar de grinzen fan syn gebiet wiene net hielendal dúdlik.

Dêrom die hy in berop op de Roomske keizer, Frederik III. Dy kaam mei in saneamde 'lienbrief'.

Dêryn stie dat de Iems by East-Fryslân (no Dútslân) hearde.

Mar neffens histoarikus Oebele Vries fan de Fryske Akademy rôp dat mear fragen op as antwurden.

Yn 1558, hast hûndert jier letter, ha de East-Friezen dan ek in 'trúk' úthelle, seit Vries.

"Sy fregen om bekrêftiging fan de brief. Mar dêryn hiene se sels derby set dat it gie om de folsleine Iems. En de keizer hat dy brief bekrêftige."

Yn 1795 foel Frankryk, ûnder oanfiering fan Napoleon Bonaparte, Nederlân binnen. Under de Frânske besetting waarden ferskate bestjoerlike herfoarmingen trochfierd.

Sa waard yn 1806 it Keninkryk Hollân foarme. In jier letter kaam de regio East-Fryslân by dat keninkryk en sadwaande wie it konflikt tydlik oplost.

In pear jier letter, nei de nederlaach fan Napoleon, lôge it konflikt wer op. East-Fryslân wie ommers gjin ûnderdiel mear fan Nederlân.

Dútslân woe werom nei de situaasje fan foar 1807, mar neffens Nederlân soe de grins yn it midden fan de Iems lizze moatte.

Yn 1960 binne der wol ôfspraken makke oer gearwurking. Sa is der in kommisje, dêr't sawol de Nederlânske as de Dútske Rykswettersteat tegearre yn oerlizze oer it behear fan it gebiet.

Ek waard doe in grins fêststeld, mar dat wie inkeld mar foar in lyts stikje fan de kust ôf.

Oer it stik troch de Iems oant foarby de Waadeilannen bleau de diskusje bestean.

Der is noch altyd gjin oerienstimming oer wêr't de grins tusken Dútslân en Nederlân no feitlik leit.

Dêrom stiet dy grins offisjeel ek net yntekene op de kaart mei maritime grinzen.

Sa spilet it konflikt in rol by it oanlizzen fan in stroomkabel fan wynparken op 'e Noardsee nei de Iemshaven.

Noardlike bestjoerders en belange-organisaasjes ha nammentlik in grutte foarkar útsprutsen om dy kabel troch de fargeul fan de Iems te lizzen, de saneamde Oude Westereemsroute.

Mar dêr is dus tastimming fan Dútslân foar nedich. Neffens it ministearje fan Klimaat en Griene Groei is ferskate kearen oanjûn dat de Dútsers dy tastimming net jaan sille.

En dus seit minister Sophie Hermans net oars te kinnen as de kabel ûnder Skiermûntseach oan te lizzen.

De fraach fan Ryksgraaf Ulrich I Cirksena fan East-Fryslân út 1464 is dêrmei noch altyd net beäntwurde.

Sterker noch, it hûnderten jierren âlde skeel oer in grins yn it wetter is miskien wol aktueler as ea.

Al is it foar histoarikus Oebele Vries in útmakke saak.

"De Dútsers ha gelyk, en dat al hast fiifhûndert jier. Dat sis ik net graach, mar we kinne net om de bekrêftiging út 1558 hinne. Ek al is dy basearre op falske ynformaasje."