Boeren misse rjochting: "We discussiëren al 30 jaar, niemand durft keuzes te maken"

"Er is geen mooier vak dan op het land bezig zijn, in de natuur met de groeiende gewassen."

Oosterhuis seit it yn Stand van Noord-Nederland, it ekonomyprogramma fan RTV Noord, RTV Drenthe en Omrop Fryslân, yn gearwurking mei de SER Noord-Nederland.

Stel dy op as in ûndernimmer, seit Oosterhuis, dy't tegearre mei syn broer natuerynklusyf buorket by buorkerij Ommeland, ûnder de reek fan de stêd Grins.

Hy hold op mei tradisjonele gewaaksen lykas nôt en biten, en ferbout no ûnder oare lupine, beantsjes en piterseelje.

"De zoektocht is: wat past bij onze grond, bij onze ligging naast de stad? En vooral: hoe bouwen we daar een duurzaam verdienmodel omheen? De duidelijkheid ontbreekt."

En krekt dat is de kearn fan it probleem: gjinien wit wêr't it hinne giet mei de lânbou.

Politike ferdieldheid én in opdield lânboufjild meitsje it ûnmooglik om in fyzje foar de lange termyn te ûntwikkeljen. Boeren wachtsje al jierren op in fêste koers.

"Boeren willen weten waar ze aan toe zijn, maar we varen zonder kompas", seit âld melkfeehâlder en NSC-Twadde Keamerlid Harm Holman.

"We discussiëren al dertig jaar over de koers. De politiek is verdeeld en gepolariseerd. En zolang er geen gezamenlijk toekomstbeeld is, blijf je als boer op de rem staan."

Om de ympasse te trochbrekken tsjinne Holman in inisjatyfwet yn foar boaiemôfhinklike lânbou: allinnich safolle fee as de boaiem oankin, mei ûnderskied tusken lânbougebieten foar de produksje fan iten en gebieten foar maatskiplike funksjes as natuerbehear.

"Zonder visie blijven we steken in regels die elkaar steeds opvolgen. Boeren raken het overzicht kwijt."

It wetsfoarstel leit op it stuit foar advysbeoardieling by de Rie fan Steat. Letter behannelet de Twadde Keamer it plan fan Holman.

Caroline Cnossen, melkfeehâlder fan 'e Grinzer Pein en bestjoerder by LTO Noord, werkent it probleem ek.

"Er wordt in Den Haag wel geluisterd, maar elkaar écht horen lukt niet. We hollen van de ene maatregel naar de andere, zonder richting. En in de sector zelf is het ook verdeeld. Zoveel organisaties, zoveel meningen. Iedereen denkt vanuit z'n eigen straatje."

Dy ferdieldheid makket it dreech om gear te wurkjen, seit Cnossen.

"We moeten als sector meer naar elkaar toe groeien. Akkerbouw en veehouderij, natuur en productie, jong en oud. Maar zolang er geen gedeelde visie is, blijven we in het oude hangen."

David Fousert, CEO by ierappelferwurker Avebe, fynt dat de sektor net wachtsje moat op Den Haag.

"Wij zetten al jaren stappen. We ontwikkelen aardappelrassen die minder vatbaar zijn voor ziektes, waardoor je minder middelen nodig hebt."

"Dat is goed voor het milieu én het saldo van de boer. Maar ook wij hebben behoefte aan een stabiel langetermijnbeleid. Niet om de vier jaar een koerswijziging, maar plannen waar je als onderneming op kunt bouwen."

Neffens Fousert moat it debat boppedat breder lutsen wurde.

"We praten steeds over stikstof, maar landbouw raakt ook aan CO₂, water, biodiversiteit, de hele voedselketen. Die integraliteit mist. Elke boer heeft z'n eigen aanpak nodig. Daarom is gebiedsgericht beleid cruciaal."

Ikkerbouwer Oosterhuis slút him dêrby oan.

"We moeten als boeren misschien minder afwachten. We zijn gewend geraakt om naar Den Haag te kijken voor oplossingen. Maar als ondernemer moet je zelf durven investeren in de toekomst. Ook als je verdienmodel daar eerst onder lijdt."

En hy bliuwt optimistysk. "Als er dan een plan komt, zoals dat van Holman, en je bent het er als sector niet mee eens, dan is dat hét moment om met een beter plan te komen."

Cnossen sjocht in soad ûnwissens by jonge boeren.

"Ik werk in het groene onderwijs. Studenten investeren in hun toekomst, maar ik durf ze niet met zekerheid te zeggen: jij kunt straks boer worden. Zolang het beleid wankel blijft, kiezen jongeren voor zekerdere beroepen."

Neffens Holman is dat ek it risiko:

"Naar verwachting stopt straks een derde van de melkveehouders. Dat is op zich niet erg, maar zorg dan dat het ten goede komt aan de boeren die doorgaan. Geef hun de ruimte, geef richting."