Harnzer fersetshelden eare mei stroffelstiennen: "Dankbaar voor gigantische vrijheid"
In grutte groep mei neibesteanden fan fersetslju hat him sammele yn Harns. Op trije plakken troch de stêd wurde 16 stroffelstiennen lein foar ombrochte fersetslju út de Twadde Wrâldoarloch.
"Een mens is pas vergeten als zijn naam vergeten is." Dizze wurden fan Anneke Visser, ien fan de inisjatyfnimmers, klinkt by hûzen dêr't de stiennen lein wurde.
De stroffelstiennen lizze op 'e stoepe foar huzen dêr't fersetsstriders wennen dy't yn de Twadde Wrâldoarloch oppakt en ombrocht binne.
Grutte opkomst
"Het idee is al van 2012, toen hebben we al struikelstenen geplaatst voor de Joodse Harlingers, dat waren er 46", seit Visser.
"Nu hebben wij opnieuw verzocht dit te gaan doen. Hiervoor hebben we eerst de nabestaanden gezocht. En als je ziet hoeveel er vandaag zijn, is dat heel bijzonder."
Harlingen is een stad, maar we zijn ook nog wel een beetje een dorp.
175 neibesteanden kamen te sjen hoe't de stroffelstien fan harren famyljelid lein waard. Visser en in kollega wienen al sûnt oktober dwaande mei it sykjen fan de neibesteanden.
"Ik ben zelf heel erg geïnteresseerd in de Harlingers. Harlingen is een stad, maar we zijn ook nog wel een beetje een dorp. Dus dat was het ook heel makkelijk door onderling te vragen: 'Weet jij ook waar die familie naartoe is?'", leit Visser út.
"Na een tijdje hadden we alle namen. Dus zo hebben we vandaag zo'n 175 nabestaanden in Harlingen. Dat is echt heel bijzonder."
Stroffelstiennen
It inisjatyf fan it lizzen fan stroffelstiennen komt fan de Dútske keunstner Gunter Demnig. Stroffelstiennen wurde benammen lein foar Joadske slachtoffers fan de Twadde Wrâldoarloch, dy't net weromkamen út de ferneatigingskampen.
Yn Harns waarden yn 2014 al 45 stroffelstiennen op 16 plakken lein foar omkommen Joadske ynwenners. Yn totaal lizze yn 30 Europeeske lannen mear as 100.000 stroffelstiennen foar slachtoffers fan de Twadde Wrâldoarloch. Alles mei-inoar foarmje se it grutste oarlochsmonumint yn 'e iepen loft.
Ien fan dy neibesteanden dy't nei Harns kaam is Ingrid Breimer. Sy is famylje fan Wijbrandus de Wit. "Ik heb hem zelf niet gekend. Hij is de opa van mijn man, de vader van mijn overleden schoonmoeder", fertelt se.
"Wij hebben veel van mijn schoonmoeder over hem gehoord. Vlak voordat zij overleed werd ze ziek. Toen dacht ze heel vaak terug in de tijd, naar de tijd van de oorlog."
Noait wer sjoen
"Ze dacht dan vooral aan het moment dat haar vader is opgehaald van huis. Toen ze verstopt stonden achter de gordijnen en dat ze hem daarna nooit weer hebben gezien. Verder weten we dat hij naar Neuengamme is gebracht en dat hij daar uiteindelijk ook is omgekomen."
Breimer fynt it moai dat der in stroffelstien foar De Wit dellein wurdt. "Wij vinden dat heel respectvol en en eer dat we daarbij mogen zijn. Het is ook een rijkdom dat mijn schoonvader daar nog bij mag zijn."
Foar altyd betinke
Neffens har is it belangryk dat de oarloch betocht wurd. "Ik denk dat we zolang als het kan de mensen die voor ons gevochten hebben en de oorlog meegemaakt hebben moeten herinneren. Echt voor altijd."
"Die hebben zoveel meegemaakt, dat kennen wij helemaal niet. Wij leven natuurlijk echt in gigantische vrijheid, dus wij mogen heel dankbaar blijven aan deze mensen."
