Gas wurdt takom winter wer ôfgryslik djoer, mar dat probleem ûntstiet yn de simmer al
It gas wurdt takom winter djoer. Dat liket noch fier fuort, mar it is in probleem dat fan it simmer al ûntstiet. Hoe sit dat krekt? Enerzjyanalyst Jilles van den Beukel fanThe Hague Centre for Strategic Studies leit it út.
Earst even nei no. De Europeeske gasprizen berikten in pear wiken lyn it heechste nivo yn twa jier tiid. Yntusken sakje dy prizen wer wat, mar dochs hawwe de tariven fan no ynfloed op de gasprizen fan takom jier.
Hoe sit dat krekt?
"Het was afgelopen winter aan de koude kant, kouder dan de afgelopen twee jaar. Onze gasopslagen zijn daardoor flink leeggetrokken. In de zomer hebben we de uitdaging om die gasopslagen weer goed te vullen, zoals die in Grijpskerk", leit Van den Beukel út.
Dat bart yn de simmer meast tsjin in lege priis, mar dy is dizze simmer just hiel heech.
Fanwegen dy hege prizen is it foar ynkeapers net ynteressant genôch om de bergingen de kommende moannen oan te foljen. "Als die helemaal vol moeten, dan wordt het duur", seit Van den Beukel. "Als inkopers de gok nemen om die niet helemaal vol te doen, dan valt het met de prijs ook mee."
Nederlân hoegde him jierrenlang gjin soargen te meitsjen oer foldwaande gas, omdat wy dat út Ruslân en Grinslân hellen. Mar dy leverings binne stopset.
In wurdfierder fan Gasunie joech oan dat de gasfoarried yn Nederlân takom winter mooglik net fol genôch is. Op dit stuit binne de bergingen foar 17,4 persint folle neffens it Nationaal Energie Dashboard. De Europeeske doelstelling is 39 persint.
"Het is een rare wereld vol verrassingen", seit Van den Beukel. "Je weet nooit wat er gaat gebeuren. Of dat nou vanuit Poetin is in Rusland of Trump in de VS. Als je op zekerheid wil spelen, dan wil je die gasopslagen wel vol hebben."
Wat fernimme minsken derfan yn harren beurs?
"Die groothandelsprijs merk je uiteindelijk in je portemonnee, dat is onvermijdelijk. In deze wereld met geopolitieke onzekerheid is het moeilijk om de ontwikkelingen te voorspellen."
Oft dyn enerzjykontrakt oanpasse in goed idee is, hinget neffens Van den Beukel fan je eigen situaasje ôf.
De overheid staat voor een dilemma. Als ze zekerheid willen dat er genoeg voorraad is, moeten ze daar nu zelf flink geld in stoppen.
"Als je zekerheid wil, zou ik voor een vast contract gaan. Als je kunt leven met grote variaties in je rekening, dan is het niet zo gek om voor een variabel of zelfs dynamisch contract te gaan. Misschien ben je gemiddeld dan wat goedkoper uit, maar daar kunnen wel grote pieken in zitten in wat je betaalt."
Kin de oerheid net yngripe?
"De overheid staat voor een dilemma. Als ze zekerheid willen dat er genoeg voorraad is, moeten ze daar nu zelf flink geld in stoppen." De ynkeapers soene dan in finansjele fergoeding krije om harren bergingen oan te foljen.
"Maar ze kunnen het ook aan de markt overlaten, maar die gaat niet vullen naar 90 procent. Misschien naar 75 procent."
Soe opnij in priisplafond ynstelle gjin opsje wêze?
"Ik denk zelf dat een prijsplafond niet zo'n goed idee is. De markt van vraag en aanbod moet weer in evenwicht komen als het krap is en dat doe je door een hoge prijs. Dan gaat de prijs naar beneden en haal je meer vloeibaar gas naar Europa toe. Je moet de markt gewoon zijn gang laten gaan."
Is der noch hoop of moatte wy wenne oan in hege gasrekken?
"De gashandelaren zijn voorzichtig. De komende drie, vier jaar gaat de gasprijs omlaag naar verwachting. Dat heeft een reden: toen er in 2022 heel veel aan gas werd verdiend, zijn bedrijven fabrieken voor vloeibaar gas gaan bouwen. En die komen de komende twee drie jaar geleidelijk op de markt. Dan wordt het aanbod heel veel ruimer en gaat die gasprijs naar verwachting omlaag."
Van den Beukel tinkt dat 2025 nei alle gedachten it lêste jier is dat de gasrekken noch sa heech is. "Het wordt niet zo goedkoop als het in 2015-2022 was, maar wel minder duur dan het nu het geval is. Dat is het goede nieuws voor de mensen, maar ze moeten nog wel geduld hebben."
