12 april: De earste Kanadezen ride Fryslân binnen

12 apr 2020 - 08:46

Dit jier is it 75 jier lyn dat Nederlân befrijd waard fan de Dútsers. De befrijing fan Fryslân begûn op 12 april. Yn in rige fan fiif artikelen steane we dêr de kommende dagen by stil. Diel ien: Kanadezen komme by Noardwâlde de provinsje yn.

Feestfierende froulju klimme op in tank fan de Kanadeeske befrijers. - Foto: Foto: drentheinoorlog.nl

Op dizze 12 april is it op de dei ôf 75 jier lyn dat de earste Kanadeeske befrijers de provinsje Fryslân berikke. Ut Frederiksoord wei, dêr't se de nacht trochbrochten, ride se moarns om kertier oer alven oer de Nieuweweg nei Noardwâlde. It hiele doarp rint út om se in waarm wolkom te jaan by de brêge yn it sintrum.

Royal Canadian Dragoons

In part fan de Royal Canadian Dragoons set ôf rjochting Aldeberkeap, in oar part sil fia Finkegea nei Steggerda. Neidat dêr de earste Kanadeeske pânserweinen foarby ride, komt it ta in treffen tusken Dútsers en Kanadezen. In autobus fan de Dútsers baarnt út en in frachtwein mei munysje soe ûntploft wêze. Ek by De Blesse wurdt sketten.

Ik kreeg een Engelse sigaret. Het was een fantastische ervaring, maar we waren nog niet bevrijd.

Henk Wielinga

Henk Wielinga kin it him noch goed heuge: "(...) ik hoorde een paar harde knallen en het geratel van een zware mitrailleur. Ik liep naar de weg om te zien wat er aan de hand was. In de richting Willemsoord zag ik op een afstand van ongeveer 300 meter een colonne vrachtauto's staan. Daar omheen renden Duitse soldaten. Op dat moment zag en hoorde ik een straal lichtspoormunitie richting de colonne auto's gaan. Ik schrok me wezenloos en dook in een droge sloot."

"Mijn nieuwsgierigheid won het en ik ging dus toch weer kijken. Ik ontdekte dat de kogels uit de richting van het station in Peperga kwamen en dus van onze bevrijders de Canadezen. Ik pakte mijn fiets en reed naar Peperga en inderdaad stond daar een pantserwagen en een vlag met maple leaf op de grond. Ik kreeg een Engelse sigaret. Het was een fantastische ervaring, maar we waren nog niet bevrijd."

Frânske parasjutisten

Yn de dagen foarôfgeand is it ek al ûnrêstich yn de provinsje. Yn de nacht fan 7 op 8 april wurde yn Drinte en Eaststellingwerf 700 Frânske parasjutisten dropt.

In stik as 60 dêrfan komme del by Haulwerwyk en Appelskea. It doel fan dizze 'Operatie Amherst' is om wichtige ferkearsknooppunten en brêgen feilich te stellen, sadat de Kanadeeske troepen dy't deroan komme, maklik oplûke kinne. Al gau nimt in groep para's de Stokersverlaatbrêge yn Appelskea yn, en nimt alle Dútsers dy't de brêge passearje wolle kriichsfinzen.

Keimpe Sikkema fan De Westereen skriuwt op 10 april yn syn oarlochsdeiboek:

"De wildste geruchten doen de ronde: parachutetroepen zijn geland bij Vries-Zuidlaren, bij Rolde, Assen, Appelsga, Haulerwijk, Haule, Donkerbroek, bij Meppel enzovoort. Wat de kern van waarheid erin is, ja zeg dat maar eens, maar toch is het vrijwel zeker, dat de Geallieerden sinds Zondag 8 dezer ook op Friese bodem staan!"

Sabotaazje-aksjes

Op 8 april klinkt ek út Ingelân it radioboadskip 'De fles is leeg'. It sein foar de BS (Binnenlandse Strijdkrachten) dat se oer 36 oeren begjinne moatte mei sabotaazje-aksjes dy't de Dútsers tsjinhâlde kinne as de Kanadezen tichterby komme.

It spoar wurdt op ferskate plakken fernield, brêgen wurde iependraaid, diken ôfset mei beammen, paadwizers wurde fuorthelle en telefoantriedden trochknipt.

De aksjes binne net sûnder gefaar. Op guon plakken, lykas yn Spears, rekket de BS yn gefjocht mei de Dútsers. By de pleats fan boer Bruinsma is de BS dwaande beammen om te seagjen om de dyk ôf te setten, as se Dútsers oankommen sjogge.

To Hofstra út Snits heart fan har heit dy't feedokter is wat der barde en beskriuwt it foarfal op 11 april yn har deiboek.

"(...) en nu die "fijne Geheime Dienst" ze begon n.b. te schieten op die kerels zichzelf schuil houdende op het boeren-erf. Het werd nu één grote schietpartij. De familie van de boer ging in de kelder maar de boer dacht; ik zal de deur maar open doen (De Duitsers dachten natuurlijk dat die boer schoot) Maar de boer werd versplinterd door een handgranaat."

Ek de soan fan boer Bruinsma wurdt deasketten yn it gefjocht.

De boer werd versplinterd door een handgranaat.

To Hofstra
(advertinsje)
(advertinsje)