Recensie Circus Pandarello: de magie van verbeelding

Het begint al heel leuk. Nog voordat de voorstelling begint, krijgt het publiek al een proefje van die typische sfeer van het circus. De duisternis licht op als vuurspuwers hun vlammen over de mensen heen laten vliegen, waarzegsters proberen zielenroerselen te doorgronden en zelfs een touwtjestrekker is aanwezig.

Tussendoor laten jonglerende kinderen zien dat ze absoluut nog iets anders kunnen dan op een schermpje wat spelletjes doen. Een spreekstalmeester, in uniform en met hoge hoed, maakt het beeld compleet. Want het circus brengt juist dat beetje magie dat we in de grot van het bestaan wel kunnen gebruiken. Het doek kan open.

Wat direct opvalt als de mensen de circusarena binnenkomen, is het beeld van een verlaten circus. Rondom de piste staan de oude woonwagens van de artiesten. De een nog mooier dan de ander. Prachtig beschilderd en rijk voorzien van diverse details.

Aan één wagen hangt zelfs een douche. Hilariteit als die later in de voorstelling ook nog blijkt te werken. Marysia Jaworski en haar bouwploeg hebben wat dat betreft knap werk geleverd.

Dat geldt overigens voor de hele organisatie achter toneelgezelschap Kom mar Op. Ga er maar aan staan. De voorstelling zal namelijk niet alleen in Suwâld te zien zijn, maar ook nog in Wyns en Bakkeveen.

De hele karavaan reist een dag eerder al naar verschillende plekken, om de dorpelingen enthousiast te maken over wat er allemaal gaat gebeuren. De ambities zijn dus groot, de verwachtingen bij het publiek daardoor ook.

Hans Brans, ooit als dramaturg verbonden aan Keunstwurk, presenteert zich na zijn pensioen steeds meer als toneelschrijver. Kortgeleden had hij bijvoorbeeld nog succes met een toneelstuk voor Inez Timmer en Tseard Nauta over de capriolen in een Italiaans familierestaurant.

Maar ook voor Suwâld was hij eerder actief. Voor de voorstelling Oera Linde kon het toneelgezelschap in 2019 maar liefst twee Gouden Gurbes ophalen.

In 'In pakje foar signor Pandarello' laat Brans de teloorgang zien van het ooit succesvolle circus Pandarello. Op de rand van een faillissement is de circusdirecteur intussen gevlucht. De artiesten zijn achtergebleven, maar lijken de uitkijkloosheid van hun noodlot niet te accepteren.

Het circus is echter niet meer van deze tijd. Zo is de dompteur haar leeuwen en tijgers al kwijtgeraakt, omdat de maatschappij niet langer accepteert dat wilde dieren opgesloten worden in een kooi.

En ook de paardendresseur heeft zijn dieren naar de kinderboerderij moeten brengen. Het paar dat ooit als trapezeduo gouden tijden beleefde, kan nu zijn acht kinderen maar net te eten geven.

De enige die onverstoorbaar doorgaat en zijn droom niet laat afpakken, is de koorddanser. Wat een prachtige rol van Ale Postmus. Hij had zo mee kunnen doen in een theaterproductie van Orkater. Komisch en ontroerend tegelijk. Knap hoe hij met een parasolletje het publiek kan laten geloven dat hij echt over een koord danst. De magie van de verbeelding.

Maar er zijn meer in dit ensemble van liefst twintig man, die net iets boven de anderen uitspringen. Marleen de Boer bijvoorbeeld, die de pakjes bezorgt aan de circusklanten met al die rare voorwerpen en raadselachtige briefjes.

Emely Evers is sprankelend als de oudste dochter van de trapezewerkers. Dan moet Jelle Terwal ook genoemd worden als de paardendresseur Herr Elfenbein. Mooi hoe hij gestalte geeft aan de traditionele kwade genius, die kansen ziet om net iets beter geworden van het failliete circus.

Dan is het weer jammer dat Terwal er niet helemaal in slaagt om ons te overtuigen van zijn Duitse roots. Hij blijft dan toch een Fries die Duits probeert te spreken in plaats van de oorspronkelijk Duitser die zich in het Fries verstaanbaar wil maken.

Enfin, het doet aan het plezier van de spelers verder geen afbreuk. Mede door het aanstekelijke spel van de jeugd, spontaan en naturel, blijft de vaart erin.

Knap ook hoe zij tussendoor ook nog acrobatische kunsten vertonen. Knap werk dus van regisseur Grytha Visser en Grietine Molenbuur, die voor de choreografie tekende.

Ondanks alle kwaliteiten van de oudere garde, wordt het publiek duidelijk dat het circus van toen in al zijn heer en veer niet langer overeind te houden is. "De wereld draait door, maar hier valt het doek."

In zijn slotgeding trekt Brans dan veel registers open. Misschien gebruikt hij daarvoor net iets te veel woorden en vallen de verschillende statements tenslotte over elkaar heen.

Al met al duurt dat te lang, de boodschap is duidelijk: leef je dromen na en laat je niet tegenhouden door tegenslag. En de ouderen kunnen met al hun ervaring de jongeren stimuleren op dat onzekere pad. De toekomst ligt voor ons.

Suwâld heeft al jarenlang een succesvolle jongerenafdeling. Haar circus mag dan failliet zijn, gezien de fraaie prestaties deze avond komt de toekomst van Kom maar Op gelukkig niet in gevaar.

Met alle respect voor de ambities deze keer, een volgende keer graag toch weer de focus op de eigen locatie. Want in Suwâld zullen nog mooie dingen gebeuren, dat is zeker!