Hoe oud is de terpenhond in het Fries Museum? DNA-onderzoek moet het uitwijzen

Maandag heeft een archeoloog-onderzoeker van de Rijksuniversiteit Groningen monsters genomen van de vacht, huid en een tand van de hond.

De hond is in het begin van de vorige eeuw gevonden in de terp bij Ferwert. Aan de hand van DNA-onderzoek hopen ze erachter te komen wanneer de terpenhond precies leefde en hoe hij eruit zag.

Archeoloog-onderzoeker Canan Cakirlar van de RUG is tevreden met de monsters. "Ze zijn heel goed bewaard. Je hebt hier vacht, stukjes huid en bot. En heel goed geconserveerde tanden."

Er wordt een koolstofdatering, genetisch onderzoek en chemisch onderzoek gedaan om te zien wat de hond heeft gegeten en waar hij dat heeft gedaan.

"Er is heel veel oud DNA", vertelt Cakirlar. "En dat zullen we onderzoeken om te zien tot welk ras deze hond mogelijk behoorde." De monsters worden daarvoor ook naar Oxford gestuurd.

Meestal zijn die bij archeologische vondsten niet zo goed bruikbaar als deze, zegt Cakirlar. "Dit is erg leuk. We kunnen zo een complete biografie van het dier zo goed mogelijk reconstrueren."

Conservator archeologie van het Fries Museum, Diana Spiekhout, vond zes jaar geleden een vreemd doosje met haar. Ze kwam erachter dat het bij de terpenhond van de tentoonstelling hoorde. "Sindsdien heb ik de droom dat we deze hond weer een gezicht gaan geven."

Het eerste wat ze te weten willen komen, is hoe oud het skelet is. Ze denken dat de hond uit de middeleeuwen komt, maar dat is niet zeker.

Ze willen uiteindelijk een complete reconstructie maken en Spiekhout vertelt dat er meer ideeën zijn. "Mijn droom is dat we niet alleen een 3D-reconstructie krijgen, maar dat we misschien iets met een look-a-likewedstrijd gaan doen of dat er een knuffel komt, een idee wat Canan heeft geopperd. Er zijn heel veel mogelijkheden als je weet hoe de hond eruit heeft gezien."

Met deze natuurwetenschappelijke data hopen ze inzicht te krijgen over honden in de middeleeuwen. "We weten uit de wetsteksten van de Lex Frisionum dat er honden rondliepen met verschillende soorten functies", legt Spiekstra uit.

"Sommigen konden wolven verjagen of zelfs doden. Maar er zijn ook honden die gebruikt werden als schoothondje of die gewoon op het erf aan het rondlummelen waren." Het onderzoek moet aantonen bij welke categorie de terpenhond hoorde.

Als de hond nog ouder is, dan komt die misschien wel uit de Romeinse tijd en had de hond mogelijk nog weer een andere functie. "Ze deden in die tijd aan openluchtbegrafenissen", weet Spiekhout.

"Dan knauwden de honden mogelijk aan de lijken en hadden ze daarom een speciale rol in de samenleving. Luguber, maar we hopen er toch meer duidelijkheid over te krijgen."

Het Fries Museum is van plan om met de reconstructie en het skelet op reis te gaan en het op verschillende plaatsen tentoon te stellen.