Recensie Fêste Grûn: de waarheid is hard

Henk te Biesebeek beschouwt de voorstelling 'Fêste Grûn' © Omrop Fryslân

Met de voorstelling 'Fêste Grûn' spelen Marijke Geertsma en Jan Arendz niet op safe. Het publiek waardeert beide spelers immers vooral vanwege hun fijne toneel, waarbij veel te lachen valt.

Deze keer voert echter de abrupte werkelijkheid de boventoon. Een hartstochtelijk docudrama op muziek en compleet met 'voice-over' in beeld gebracht.

De voorstelling klapt er meteen in met een ongeluk. Journaliste Renate heeft een verslag moeten maken van een bijeenkomst over de toekomst van het Friese platteland.

Op de weg terug rijdt ze haar auto total loss tegen een vluchtheuvel. Zelf komt ze met de schrik vrij. Ze zoekt hulp bij een boerderijtje vlakbij. De boer die opendoet probeert hen met een berenburg gerust te stellen. Hij heeft dit vaker meegemaakt en belt ondertussen het sleepbedrijf.

Problemen

In het gesprek dat zich dan tussen beiden afspeelt, slaat al snel de vonk over. De boer en de journaliste, hoe verschillend ook van karakter, raken verliefd.

Toch durven ze die liefde niet direct uit te spreken. Daarvoor zitten beiden te veel opgesloten in hun eigen wereld met beiden hun eigen problemen.

Een docudrama met muziek © Bruun Kuijt

Boer Rein kan zich anders prima redden. Als weduwnaar wil hij de boerderij zo goed mogelijk aan zijn dochter overdragen. Dat valt niet mee. Ook hij heeft te maken met alle gevolgen van de stikstofproblematiek en ziet steeds minder toekomst voor zijn bedrijf.

De journaliste heeft op haar beurt moeite met de oppervlakkige koers van de krant. Sensatie en 'nepnieuws' gaan vaak boven de waarheid. Bovendien stelt haar huwelijk ook niet veel meer voor. Het mist haar de moed om de sleur te doorbreken.

Toekomst

Dan ontstaat op het podium een prachtig spel tussen aantrekken en afstoten. Beide hoofdpersonen spiegelen zichzelf aan elkaar en relativeren hun eigen leven. Welke toekomst kunnen ze nog verwachten? Hebben ze mogelijk een toekomst met elkaar?

Gedeelde emoties in broeierige taferelen © Bruun Kuijt

In een fraai geconstrueerde tekst laat de oorspronkelijke schrijver van het stuk, Tjeerd Bischoff, de twee verschillende levens van de hoofdpersonages samenkomen in mooie dialogen.

Marijke Geertsma is het bovendien gelukt om haar vertaling met aandacht voor het weidevogelbeheer en biodiversiteit meer naar Fryslân toe te schrijven. Het is ook Marijke die als verhalende voice-over het publiek aan de hand neemt in dit docudrama.

Daar had regisseur Bruun Kuijt misschien wat meer variatie kunnen aanbrengen. De monologen van de journaliste worden in herhaling nu wel een beetje een 'maniertje'...

De waarheid is hard © Bruun Kuijt

De spanningsboog wordt echter overeind gehouden door de livemuziek van gitarist Eddie Mulder. Wat zijdelings op het achtertoneel, maar een niet te missen aanwezigheid.

Met zijn gitaarspelen, wisselend op vier snaarinstrumenten, geeft hij zowel de verschillende scènes als de beide hoofdpersonages net dat beetje extra kleur dat nodig is.

Verlegen

Jan en Marijke spelen die personages levensecht zonder verdere opmaak. De boer is een boer volgens de boekjes: oprecht en eigenzinnig. Marijke zet vooral de vrouw die het helmhout even kwijt is, overtuigend neer.

Misschien had ze haar rol als journaliste net iets assertiever kunnen spelen. Het vuur van de reporter die haar nieuws de wereld in wil slingeren, wordt nu uitgedoofd door een verlegen verliefdheid.

De muziek van Eddie Mulder houdt de spanningsboog overeind © Bruun Kuijt

Toch weten beide spelers de gedeelde emotie op te tillen tot bijna broeierige taferelen. Dat is knap als je weet dat ze eigenlijk geen geheimen en raadsels meer voor elkaar kunnen hebben.

Jan en Marijke staan immers al meer dan 40 jaar niet alleen naast elkaar op het podium, maar gaan ook als paar door het echte leven.

Mooi hoe vakmanschap dan toch overwint en beide acteurs uitstekend verbeelden hoe de waarheid in alle eerlijkheid overeind blijft. Ook al is die waarheid hard als de boer niet langer wil wachten op de weifelende journaliste.

Klankdecor

Mooi hoe gitarist Eddie Mulder dan aan het eind van de voorstelling even een prominente plek op het podium inneemt. En alleen door het klankdecor van zijn sfeerbepalende muziek het publiek laat voelen hoe belangrijk deze ontmoeting voor de hoofdpersonages is geweest. Eigenlijk voor ons allemaal! Mooi.