Recensie Floed in het Woudagemaal: muziektheater in een magisch decor

De aankomst in Lemmer is al betoverend. Het imposante gemaal ligt sfeervol verlicht aan de horizon. Net een sprookje. Het zal deze avond de locatie zijn van Floed, een voorstelling over de strijd, nee, beter gezegd de verhouding tussen mens en water.

Het idee van Floed is zo'n drie jaar geleden ontstaan. Wetterskip Fryslân vroeg Theo Smedes om een jubileumvoorstelling te maken over het Woudagemaal, dat honderd jaar bestond.

Corona en andere omstandigheden zetten daar toen echter een streep door. Maar dijkgravin Luzette Kroon weet in haar welkomstwoord op de première avond toch nog een jubileum te melden: het is 25 jaar geleden dat het enige nog altijd werkende stoomgemaal ter wereld, een plekje kreeg op de werelderfgoedlijst van Unesco.

Het zal. De toeschouwers krijgen bij aanvang allemaal een koptelefoon op en worden door zwartgeklede heks-achtige gidsen de voorstelling ingetrokken. En terwijl we in het donker door de weilanden lopen met uitzicht op het IJsselmeer, krijgen we het verhaal te horen van beide hoofdpersonen Mare en Gula.

Dat allemaal op de muziek die componist Evert Bossema special voor deze voorstelling heeft gemaakt. Een megaklus.

Want de sfeervolle muziek blijkt het cement, dat alle artistieke elementen deze avond met elkaar zal verbinden. Maar Floed is als voorstelling meer dan muziektheater. Regisseur Smedes weet van de voorstelling een totaalbeleving te maken, die de toeschouwers aanhoudend alert houdt.

Benieuwd wat er op dat stuntelige pad naar het gemaal als einddoel, allemaal nog gaat gebeuren. Het roept herinneringen aan het Terschellinger Oerol op als onderweg waternimfen als golven tegen de dijk aanklotsen. Mooi!

Het verhaal zelf is anders snel verteld. Hoofdpersoon is het mooie meisje Mare die symbool staat voor de zuiverheid, de dag en het licht. Haar tegenspeler is Gula die staat voor de honger, de nacht en het donker.

Het klinkt een beetje raar, maar Mare is verliefd op het water. In het verlangen zich te kunnen verenigen met haar grote liefde, roept ze de oerkracht van het water op om in storm en met hoge golven dichter bij te komen. "Eb wordt vloed..."

Wie denkt dat Gula als duistere macht Mare in die afgrond zal meeslepen, komt bedrogen uit. Integendeel. Hij blijkt haar complementaire helft en wil Mare juist tegen het aanstormende water beschermen.

"Water moet je drinken, niet in verdrinken. Dat is een zonde." En net zoals het mythologische duiveltje Pan op een fluit speelt om zijn muze te verleiden, heeft ook Gula een blaasinstrument tot zijn beschikking: de kornet. Met de zuivere klanken uit zijn kleine trompet probeert hij de machines van het 'slapende' gemaal weer op stoom te krijgen.
Het is immers de muziek die het opkomende water kan keren.

Wat dan volgt is gelijk het theatrale hoogtepunt van de voorstelling. In de diepten van het gemaal zien we hoe machinisten met ontblote bovenlijven de kolen op het vuur gooien om de machines aan de praat te krijgen.

Boven ons hoofd vliegt, nee worstelt Mare op het opzwepende ritme van een basgitaar om aan de kracht van het opkomende water te ontkomen. Benauwend en betoverend tegelijk.

Complimenten voor alle medewerkers die dit magische theater voor ons optuigen zijn hier op zijn plaats. Voor Janneke Warringa en Jitze Grijpstra bijvoorbeeld, die niet alleen overtuigen als Mare en Gula, maar beide ook voortreffelijk zingen.

En met name door de prestaties vna de dansers als Stephanie van der Wiel, Geronimo Chancoso en Vanamo Tielen beleefd het publiek de bijna demonische dynamiek van een gemaal onder stroom.

Aan het einde van de voorstelling brengt regisseur Smedes de theatrale elementen zoals muziek, dans, spel en licht bij elkaar. Dan lijkt het gemaal dat sfeervol is verlicht, het ideale decor voor een imponerende slotscene.

De verwachte apotheose blijft dan helaas uit. Goed, we zien hoe Mare en Gula samen de duistere kracht van het water overwinnen. Maar de boodschap in de liedteksten blijft te veel van hetzelfde. Behalve de mooie plaatjes wordt aan het verhaal zelf eigenlijk niets toegevoegd. Wat overeind blijft is de muziek. Aan het eind op het podium live gespeeld door Bossema op zijn kornet. Janneke Warringa en Jitze Grijpstra in duet opzwepend tot een waardig slot.

En dan, terwijl het publiek oprijst voor een staande ovatie, valt de regen zomaar met bakken uit de lucht. De poncho's die aan het begin van de avond zijn uitgereikt, kunnen niet voorkomen dat iedereen zeiknat wordt. Heeft het water toch nog het laatste woord...