Kopstukken coalitie bij It Polytburo: "Alles boven het minimum geven we uit"

Het plan was om al eerder gezamenlijk plaats te nemen bij It Polytburo, maar de collegepuzzel was nog niet gelegd. Nadat er genoeg water bij de wijn kwam, werden de handen in juli dan toch geschud. Een van de opgaven die er liggen is het landbouwbeleid. Fryslân gaf eerder aan ruim 5,2 miljard euro nodig te hebben voor de aanpak van stikstof en de verbetering van natuur.

Het landelijke potje is echter 24,3 miljard. "Nee, we hebben niet overvraagd", zegt Femke Wiersma (BBB), die onder meer de landbouw op haar bordje heeft. "We moeten niet op de zaken vooruitlopen, maar de kans is natuurlijk groot dat dat bedrag er niet komt. Maar zo gaat dat bij een offerte." Eerder gaf de Provincie aan 4,5 miljard nodig te hebben. "Daarna zijn de plannen preciezer bekeken, en kwam er 5,2 miljard uit."

In de wet staat dat de stikstofreductie in 2035 gehalveerd moet zijn. Wiersma maant tot kalmte. "Sinds de jaren '90 zijn we al bezig met het reduceren van stikstofuitstoot. De innovaties in de landbouw blijven zich ontwikkelen", zegt Wiersma, die hoopt zo een slag te kunnen maken. "Wat niet verandert is dat we vol inzetten om de landbouw in Fryslân te behouden. Sterker: we moeten landbouwprovincie nummer één blijven."

Friso Douwstra (CDA) heeft onder meer mijnbouw in zijn pakket. De ontwikkelingen bij Ternaard volgt hij dan ook met argusogen. De NAM wil daar gaswinnen, maar de UNESCO zegt dat het Waddengebied zo de status van werelderfgoed kan verliezen. Een impasse is het gevolg.

Op de vraag of de Provincie hierdoor klem komt te zitten, schudt Douwstra zijn hoofd. "Nee. Maar helder is dat een antwoord te lang uitblijft. Demissionair secretaris Hans Vijlbrief moet snel met duidelijkheid komen. Daar hebben we hem ook een brief over gestuurd, samen met de gemeenten. We snappen dan ook dat de NAM ongeduldig is", zegt hij. "Wat de provincie vindt? Wij hopen dat ze niet gaan boren. Het Wad moet worden beschermd."

Over naar gedeputeerde Sijbe Knol, fractievoorzitter van de FNP. Hij buigt zich onder andere over de woningbouw. Daarvoor ligt een stevige opgave: voor 2030 rond de 17.000 huizen bouwen.

"Dit is in principe een opdracht voor de gemeenten, maar wij als Provincie kunnen met onze kennis en kunde serieuze invloed uitoefenen. Want er moet wat gebeuren. Zo is het bekend dat het vooral veel jonge moeilijk is om een huis te kopen", zegt hij.

Knol wil kijken hoe hij de prijzen kan drukken. "Waar je eerst een hypotheek kon afsluiten voor 1.100 euro, daar betaal je nu maandelijks voor hetzelfde huis zo 1.700 euro. En daarnaast gaan de rentes ook nog omhoog. Dat moet anders."

Dan over de cultuur, ook onderdeel van zijn portefeuille: "Daar willen we flink in investeren. Net als in de Friese taal. Fryslân heeft een rijk cultuurleven. Van musea tot grote producties, zoals Arcadia. Samen met de gemeentes willen we ervoor zorgen dat de cultuursector niet verder verschraalt", zegt hij.

Daarmee doelt hij vooral op de Friese festivals. "Die trekken steeds vaker weg vanwege de uitdijende regelgeving. Daar moeten we voor gaan staan."

En hoe komt het met de financiën van de Provincie Fryslân? Daarvoor zijn de ogen onder anderen gericht op Eke Folkerts (BBB). Ze gaf eerder te kennen dat er 175 miljoen wordt geïnvesteerd in Fryslân. Dat zorgde voor gefronste wenkbrauwen bij de oppositie. Is dat wel verantwoord?

Folkerts verzekert dat dat geld er is. "We houden veilige marges aan. Alles wat boven het minimum zit, geven we uit. Dat is ook de manier waarop vorige colleges hun deel uitgaven."

"We zijn dus geen arme provincie aan het worden, zoals hier en daar beweerd wordt. We blijven de risicopotjes behouden", geeft Folkerts aan. "Zie het als vakantiegeld. Je kan kiezen aan wat voor extra's je het spendeert. Je kan het oppotten of in ons geval: investeren in de gemeenschap. Wij kiezen voor dat laatste."

De uitgesproken wens van Matthijs de Vries (ChristenUnie) was om openbaar vervoer op zich te nemen. Die wens is ingewilligd. Hij wil graag maatwerk leveren, verzekert de gedeputeerde. "Dat kunnen we bereiken door in gesprek te gaan met de gemeenschap. Wat is nodig?"

In juni en juli rijden er over een periode van zes weken minder en soms zelfs geen treinen van en naar Leeuwarden. Dat baart De Vries zorgen. "Ik ben dan ook in gesprek met ProRail over alternatief vervoer. Samen met de onderwijsinstellingen. We pakken hierin graag de verbindende rol, zodat de reiziger hier zo weinig mogelijk last van heeft."

Het gesprek wordt afgesloten met nog een heet hangijzer: de wolf. "Het is een mooi dier, maar ook een grote predator. Daardoor is het een grote zorg voor de boeren", vertelt De Vries. "Wij pleiten in ieder geval voor een verlaging van de beschermde status."