"Wat willen ze toch?", vroeg weduwe De Vries zich voor haar deportatie af
Struikelstenen Harlingen: het verhaal van de familie De Vries van Rommelhaven 26b
De Holocaust liet ook diepe sporen na in de Joodse gemeenschap van Harlingen. Tot 4 mei gaat Omrop Fryslân bij de 16 adressen langs waar struikelstenen liggen. Vandaag het verhaal van Elize en Izaäk de Vries van de Rommelhaven.
Elize Odewald en Jacob de Vries trouwen in 1895 in Slochteren. Zij komt uit Schildwolde, Jacob uit Harlingen. Het echtpaar krijgt drie kinderen, van wie Izaäk de oudste is.
Jacob werkt als koopman, maar overlijdt al in 1930. Zijn weduwe blijft en zet met haar zoon Izaäk een winkel op in werkmanskleren, aan de Rommelhaven in Harlingen.
Het is de helft van een dubbel huis, met een grote etalage. Naast de handel in de winkel stapt Izaäk ook op de fiets om bij boeren en vissers overhemden en laarzen te verkopen.
Op sabbat (zaterdag) wordt er niet gehandeld. Klanten zijn welkom om spullen uit de winkel te halen, maar het afrekenen moet later. "Onthoud je dag", geeft Izaäk de klanten daarom altijd mee. Afdingen is niet toegestaan: "Alleen vaste prijzen" staat op een bord in de zaak.
Via een gang is de winkel verbonden met een woonkamer achter de winkel. Weduwe De Vries ligt daar vaak, want ze heeft veel last van haar rug. Ze staat bekend als een vriendelijke vrouw, die eigenlijk nooit over haar overleden man praat.
Verbod na verbod
In huis werkt een dienstbode, totdat dat in de oorlog niet meer mag. Weduwe De Vries praat wel eens over de verboden waar ze als Joodse vrouw mee te kampen heeft. "Wat willen ze toch met ons?", zegt ze. "Wat zijn de Duitsers toch van plan?"
Zoon Izaäk de Vries wordt op 12 november 1942 afgevoerd naar Westerbork. Een paar maanden later reist hij naar Auschwitz, waar hij meteen naar binnenkomst wordt vermoord. Voor weduwe De Vries volgen deportatie en overlijden in maart 1943 in Sobibor.
Door heel Europa liggen intussen meer dan 90.000 'struikelstenen', waarop de gegevens staan van Joodse bewoners van een adres in de oorlog. Harlingen kreeg er 45, op initiatief van vereniging Oud Harlingen en het Centraal Comité 1945. Van 17 april tot 4 mei iedere dag een verhaal, met dank aan Oud Harlingen. Op televisie is iedere dag een aflevering te zien, na Fryslân Hjoed.
