Een bom legde de synagoge in puin, maar ook het huis van Sally Hes
Struikelstenen Harlingen: het verhaal van de familie Hes van Schritsen 10
De Holocaust liet ook diepe sporen na in de Joodse gemeenschap van Harlingen. Tot 4 mei gaat Omrop Fryslân bij de 16 adressen langs waar struikelstenen liggen. Vandaag het verhaal van de familie Hes van de Schritsen.
Hij wordt in 1908 geboren als oudste zoon van een voorganger en godsdienstleraar: Sally Hes. Uiteindelijk gaat hij hetzelfde doen als zijn vader, maar dan in Harlingen. Op 13 maart 1938 wordt hij daar als leraar van de Joodse gemeente geïnstalleerd.
Kort daarna trouwt hij met Anna Rosa van Gelder en in 1939 komt dochtertje Mathilde Henriëtte erbij. Het gezin gaat in de dienstwoning aan de Raamstraat wonen, naast de Harlinger synagoge.
Sally Hes is een duizendpoot: hij is chazan (voorzanger), rebbe (leraar) en sjouchet (ritueel slager), maar zit ook als secretaris in de kerkenraad. Hij is een echte vertegenwoordiger van de Joodse gemeente. Op de schoolvrije woensdagmiddag geeft hij kinderen les in de Joodse geschiedenis en de verhalen van de Tenach en de Talmoed.
Bombardement op de Schritsen
Maar de oorlog gooit het leven overhoop. Op 5 november 1941 laat een Engelse bommenwerper een bom boven Harlingen vallen. De Schritsen in Harlingen verandert in een ravage.
De schade is groot, 13 mensen komen om het leven. De synagoge en de dienstwoning van Sally Hes zijn zwaar beschadigd.
Het gezin moet verhuizen en gaat op Schritsen 10 wonen. Maar lang verblijven ze daar niet. Op 20 augustus 1942 is Sally Hes een van de eerste acht Joodse mannen uit Harlingen die naar een werkkamp moet. Een paar maanden later worden ook zijn vrouw en dochter naar Westerbork overgebracht, onder het mom van 'gezinshereniging.'
Deportatie naar Auschwitz volgt. Anna Rosa en Mathilde Henriëtte worden daar in november vermoord, meteen na aankomst. Sally Hes leeft nog enige tijd in het concentratiekamp, maar overlijdt uiteindelijk op oudejaarsdag 1942 aan een infectieziekte.
Door heel Europa liggen intussen meer dan 90.000 'struikelstenen', waarop de gegevens staan van Joodse bewoners van een adres in de oorlog. Harlingen kreeg er 45, op initiatief van vereniging Oud Harlingen en het Centraal Comité 1945. Van 17 april tot 4 mei iedere dag een verhaal, met dank aan Oud Harlingen. Op televisie is iedere dag een aflevering te zien, na Fryslân Hjoed.
