Jongeren in verzet tegen militarisme: "Wij willen geen wereld van oorlog"
4 april, 11:28 • 3 minuten leestijd
Terwijl de overheid steeds meer geld uitgeeft aan defensie, groeit bij sommige jongeren het verzet. Waarom gaan miljarden euro's naar wapens, en wordt op onderwijs en zorg bezuinigd?
In de FryslânDOK 'Mear wapens is mear oorloch' volgen we jonge actievoerders die de straat op gaan om te protesteren tegen het militaire systeem.
Antimilitaristische jongeren sluiten zich aan bij politieke organisaties zoals ROOD en de Revolutionair Socialistische Partij (RSP), actief in het hele land, ook in Leeuwarden.
Volgens hen ligt de oorzaak van het geweld bij het kapitalisme. Dat draait om geld, macht, land en grondstoffen.
"De kern van het kapitalisme is dat het winst boven mensen en menselijkheid zet. Boven het klimaat, boven mensen die doodgaan", zegt Yentl.
"Zolang wij er maar aan verdienen. Het kapitalistische systeem is corrupt tot de kern."
Je kunt niet simpelweg zeggen: ik wil vrede, en dan maar hopen dat het goedkomt.
Het is een ander geluid dan het pacifisme van de traditionele vredesbeweging. "We strijden voor hetzelfde doel, we willen geen oorlog", zegt Danny.
"Maar pacifisten zeggen: 'nu alle wapens neer, alles moet vreedzaam.' Hun protesten zijn vaak zonder politieke kleur."
Maar zonder politiek kom je er niet, denkt Danny: "Je moet een systeem creëren dat leidt tot vrede. We zitten nu in een systeem dat leidt tot oorlog. Je kunt niet simpelweg zeggen: ik wil vrede, en dan maar hopen dat het goed komt. Je moet organiseren. Je moet vrede afdwingen."
Die wapens worden gebruikt om mensen elders op de wereld te vermoorden.
De actievoerders protesteerden met de internationale vliegoefening Ramstein Flag in Leeuwarden in april 2025. "Die vliegoefening is om de wereld te laten zien hoe sterk we zijn. Maar ik vind het vooral heel verschrikkelijk," zegt Trynke.
"Die wapens worden gebruikt om mensen ergens anders op de wereld te vermoorden. Voor de belangen van een paar mensen."
De actievoerders krijgen vaak te maken met scheldende mensen langs de kant van de weg. "Klootzakken, ga naar Rusland toe! Oppakken dat tuig!"
In de jaren tachtig demonstreerden honderdduizenden mensen tegen kernwapens. Na de val van de Berlijnse muur in 1989 was er hoop op een vreedzamere wereld.
Maar die tijd lijkt ver weg. De internationale spanningen nemen toe. De oorlog in Oekraïne en de aanval van Trump op Iran maken de kans groter dat Nederland ook bij een oorlog betrokken raakt. NAVO-chef Mark Rutte staat achter Trumps oorlog met Iran.
De NAVO-landen hebben in juni 2025 afgesproken dat ze veel meer geld aan defensie zullen spenderen. In Nederland komen grotere militaire vliegvelden, meer straaljagers en oefenterreinen. De krijgsmacht wordt uitgebreid, mogelijk keert de dienstplicht terug.
In 2026 ligt het defensiebudget op 26,8 miljard euro. Daar wil het kabinet in de komende vier jaar nog 19 miljard bovenop doen als 'vrijheidsbijdrage', betaald door hogere belastingen.
In de documentaire 'Mear wapens is mear oorloch' gaan de jonge activisten in gesprek met drie 'totaalweigeraars' die begin jaren tachtig de gevangenis in moesten: Willem Bosma, Stephan Kraan en Willem de Haan.
Ze vragen zich af waarom er niet meer protest is tegen oorlog en geweld. Stephan Kraan: "Het is heel vreemd. Terwijl we nu meer dan ooit zien wat er in die oorlogen gebeurt, is de stilte oorverdovend."
