Bloedneus, stroomstoring en Rivella over de stembiljetten: ook dit waren de gemeenteraadsverkiezingen 2026
21 maart, 20:32 • 4 minuten leestijd
301.271 mensen hebben bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen hun stem uitgebracht in Fryslân. In verreweg de meeste gevallen verliep dat vlekkeloos. Toch waren er hier en daar enkele incidentjes op de stembureaus. We zetten de opvallendste zaken op een rij.
Wat is het belangrijkste attribuut bij het stemmen? Natuurlijk: het rode potlood. Maar dat potlood bracht op sommige plekken problemen.
Puntenslijperprobleem
Zo was er in dorpshuis De Mounestien in Mûnein rond 19.30 uur blijkbaar al zoveel gestemd dat het potlood niet scherp genoeg meer was. Door te drukken op het papier werd één stembiljet zelfs onbruikbaar verklaard.
In MFC It Stedhûs in Berltsum ging een potlood kapot. Er was alleen een probleem: een puntenslijper was daar niet voorhanden.
En ook al is er wel een puntjesslijper, dan hoeft dat nog niet de oplossing te zijn, zo bleek in Joure. De puntenslijper op het gemeentehuis paste namelijk niet op de stempotloden.
Dat gemeentehuis in Joure was het stembureau met de meeste bijzonderheden. Zo bleek de lift in het gebouw te klein voor scootmobielen en waren er klachten over de bereikbaarheid vanwege de opbouw van licht en geluid voor de uitslagenavond. Bovendien struikelden er mensen over de drempel.
Dat struikelen gebeurde niet alleen in Joure: ook op stembureau Nieuw Zuid in Harlingen ging het mis.
In het proces-verbaal valt te lezen: "Mevrouw schrikt door onze vraag over stembepaling en struikelt over drempel, valt voorover. Ben erheen gegaan. Bloedneus + neus voor open. Geholpen met bloed schoonmaken. Ze kon zelf thuiskomen, zei ze."
In Wolvega ging een ouder, gebrekkig paar onderuit op het gemeentehuis omdat de deur niet tot stilstand kwam. Daarbij raakten ze niet gewond.
Het stembureau in café De Jister in Oosterzee kon om 7.30 uur niet worden geopend vanwege een stroomstoring. Ook in dorpshuis De Brêge in Echtenerbrug hadden ze last van de storing, maar "voldoende licht, stembureau open", zo staat in het proces-verbaal daar.
Drie kwartier later kon er ook in Oosterzee worden gestemd.
Een stem voor iedere lijst
Een ander opmerkelijk incident bij het stembureau in autobedrijf Haaima in Leeuwarden. Een kiezer die oorspronkelijk uit Letland kwam, mocht voor het eerst stemmen.
Maar deze kiezer snapte het niet helemaal en had van elke lijst één persoon aangekruist. De stembureauleden waren coulant en hebben de kiezer een nieuw stembiljet gegeven.
In MFA De Tynje waren ze wat minder coulant. Daar wilde een vrouw een kind het vakje op het stemformulier laten inkleuren. Dat mag niet: de vrouw is boos weggelopen en heeft twee stembiljetten in de prullenbak gegooid.
Boosheid was er ook op het stembureau in de school Samen Kansrijk Onderwijs in Drachten. Iemand kwam daar stemmen met een volmacht en niet met zijn eigen stempas, die had hij eerder al gebruikt. De kiezer had al een biljet en heeft die kapotgescheurd toen hem duidelijk werd gemaakt dat hij niet nog eens mocht stemmen.
De emoties liepen soms hoog op, zo ook op het stembureau in het Leeuwarder Lyceum. Een kiezer had daar op het stembiljet van de zoon van die persoon meegekeken. De kiezer is daarop aangesproken en werd toen boos. De stemmer schold de stembureauvoorzitter uit voor NSB'er en het stembiljet werd boos ingeleverd.
Dan naar dorpshuis De Tille in Boijl. Een inwoner van dat dorp zei dat hij geen stempas had gekregen. "Inwoner geeft ook aan dat het uit de brievenbus gehaald is door derden", staat in het proces-verbaal. De persoon kon daardoor niet stemmen.
Uitslagbepalend incident in Joure?
In De Fryske Marren was het verschil tussen de nummers één en twee, de FNP en het CDA, maar twee stemmen. Dat maakt een incident in sporthal De Stuit in Joure extra pikant.
Een echtpaar op leeftijd ging daar stemmen. Mevrouw ging eerst het stemhokje in en meneer stond daarachter met zijn rollator. De man leek volgens een medewerker van het stembureau verward.
"Ik loop op meneer af. Mevr. is ondertussen klaar en pakt stembiljet van rollator, vult voor meneer in en gooit het stembiljet in de bus voordat ik kan aangeven dat dit niet mag", staat in het proces-verbaal.
En zo gebeurde er overal in de provincie wel iets: van een vrouw die in Wolvega wilde stemmen met een verloren gewaande volmacht tot de deur van een stembureau in Sneek die ook de deur van een school was waardoor "kindertjes kunnen weglopen".
Maar ook na het stemmen kan het nog misgaan, zo bleek bij het tellen in ABD Renault in Drachten. "Rivella over stembiljetten van lijst 2 en 4", staat in het proces-verbaal.
Het hield het CDA (lijst 2 in Smallingerland) niet van de winst af. Op dit stembureau was die partij met 102 stemmen de grootste.
