1.300 woningen gebouwd, 2.400 vergunningen afgegeven: wat gaat er mis?

Er is alleen een groot verschil in de behoefte aan woningen en wat er gebouwd kan worden. Een voorbeeld is te vinden in Koudum. Daar mogen 70 huizen worden gebouwd, maar er gebeurt niets: te weinig huis voor te veel geld is de klacht.

"Er moet veel meer worden gebouwd naar behoefte", zegt Berber Dedden, manager Klant & Markt van Friso Bouwgroep. "Luister meer naar wat inwoners van een dorp of gemeenschap willen en pas de bouw daar op aan."

Een van de achterliggende oorzaken is, zo zegt Dedden, de zogenaamde 30/40/30 regeling. Die houdt in dat 30 procent sociale woningbouw moet zijn, 40 procent betaalbare koophuizen en 30 procent voor de vrije sector.

Op papier zorgt dat voor balans, maar bij kleine projecten werkt het niet zegt Dedden: "Als je dat doet op bijvoorbeeld een project van 10 woningen is het niet haalbaar. Laat het gaan en kijk naar de behoefte die er is. Ga om tafel met inwoners en dorpsbelang."

Bouwbedrijven lopen ook aan tegen lange procedures en verschillen in gemeentelijke regels. Door beperkte capaciteit bij gemeenten duurt het regelmatig lang voordat er plannen rond zijn en uitgevoerd kunnen worden.

En wat in de ene gemeente goedgekeurd wordt, kan in de andere afgekeurd worden omdat de uiterlijke eisen anders zijn.

"We lopen soms tegen een muur op. Het kan een stuk makkelijker", zegt Dedden.

Michel Rietman, wethouder in de gemeente Súdwest-Fryslân en verantwoordelijk voor woningbouw, begrijpt het punt van Dedden goed. Maar, zegt hij: regels zijn er niet voor niets.

"Je moet wel de balans houden, want uit onderzoek blijkt dat ook in kleinere kernen de behoefte er wel degelijk is."

Rietman erkent dat procedures soms makkelijker kunnen. "Als een ontwerp in één gemeente is goedgekeurd moet je in een andere niet alles opnieuw hoeven te doorlopen."

Rietman ziet een andere oplossing: als gemeente zelf de regie pakken. "We doen aan actief grondbeleid. Dan kopen we een stuk grond en gaan we zelf mee aan de slag om het betaalbaar te houden."

Dat werkt over het algemeen goed. In Súdwest hebben ze in het collegeprogramma afgesproken om duizend huizen te bouwen in vier jaar. Het werden er meer, aldus Rietman, 1100.

In Koudum lukt het alleen niet. De gemeente neemt de regie daar nu weer in handen. De schep moet de grond in, vindt Rietman.

De oplossing zit volgens Dedden in het bundelen van kleine projecten. Die kunnen dan in theorie als één grote gezien worden en dan kan de 30/40/30 regeling over het geheel worden toegepast.

Friso Bouwgroep doet dat op dit moment onder andere in Heerenveen in de wijk Skoatterwâld. Het krijgt daar de vorm van een hofje. Voor woningcorporatie WoonFriesland komen er 42 huizen.

Op het oog een klein project, maar het is een onderdeel van een groot nieuwbouwproject met zo'n 200 woningen die gebouwd worden voor de corporatie. Dat wordt gedaan in verschillende dorpen door de provincie heen.

Dedden: "Het kan heel gemakkelijk en er is ook veel mogelijk. Woningen worden voor een groot deel klaargemaakt in de fabriek en kunnen zo worden neergezet. Als we weten waar en wanneer we moeten bouwen, dan kunnen we dat snel realiseren."

Rietman ziet een andere noodzakelijke stap: meer innovatie in de bouwsector.

"In een dorp is de plek belangrijk. Als je daar een huis wil bouwen ben je volgens de nieuwe standaard zo'n 4 ton kwijt. Dat kan een jongere niet betalen. Bouw dan modulair."

Rietman bedoelt dat er eerst een basishuis wordt gebouwd dat door de tijd heen wordt uitgebreid. "De bouwsector is op dit gebied nog behoorlijk conservatief."