Mannen voeren de Friese kieslijsten aan, vrouwen blijven achter
8 maart, 15:31 • 3 minuten leestijd
Maar een kwart van de Friese lijsttrekkers voor de gemeenteraadsverkiezingen is vrouw. Mannen domineren de kandidatenlijsten in de 18 Friese gemeenten.
Omrop Fryslân heeft in samenwerking met de NOS de kieslijsten van alle Friese gemeenten onderzocht.
Als je alle partijen die in de 18 gemeenten meedoen bij elkaar optelt, kom je op 151 partijen.
Daarvan hebben 112 partijen een mannelijke lijsttrekker (74 procent) en worden 39 partijen aangevoerd door een vrouw (26 procent).
De cijfers laten zien dat niet alleen de lijsttrekkers, maar ook het overige deel van de kandidatenlijsten in Fryslân grotendeels uit mannen bestaat.
In totaal staan er op de Friese kieslijsten 2.774 kandidaten voor de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart.
Van al die mensen zijn er 1.840 mannen (66 procent) en 929 vrouwen (32,9 procent).
Bij vijf kandidaten staat het geslacht niet vermeld op de lijst. Dat betekent dat ongeveer twee derde van de kandidaten man is en een derde vrouw.
Het aantal vrouwen op de kandidatenlijsten voor de gemeenteraadsverkiezingen is zelfs minder geworden dan vier jaar geleden, vertelt politicologe Zahra Runderkamp.
"Op dit moment is 32 procent van de raadsleden vrouw, terwijl het vier jaar geleden nog 36 procent was. Het aantal neemt dus af. Vrouwen stoppen en hun plek wordt ingenomen door mannen."
Runderkamp is onderzoeker op het gebied van diversiteit en inclusie. In 2025 is ze gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam.
Volgens haar zijn er verschillende barrières voor vrouwen in de politiek.
"Het is een optelsom van verschillende factoren", zegt Runderkamp.
Het idee dat politiek een mannenzaak is, houdt zichzelf in stand.
Ten eerste: de drukte. Het raadswerk neemt steeds meer tijd in beslag, nu gemeenten door decentralisatie meer taken krijgen.
Raadsleden krijgen wel een vergoeding voor hun werk, maar doen het meestal naast een baan en zorgtaken.
Vooral voor vrouwen is dat een drempel.
Niet aantrekkelijk voor vrouwen
Ten tweede de bestuurscultuur. Bij het opstellen van kieslijsten wordt vaak voorrang verleend aan mensen die al langer actief zijn in de partij en mensen die een goed partijnetwerk hebben. Dat zijn vaker mannen dan vrouwen.
Het gebrek aan vrouwelijke rolmodellen maakt politiek voor vrouwen niet aantrekkelijk. Ze zien zichzelf minder snel in zo'n rol.
"Het idee dat politiek een mannenzaak is, houdt zichzelf in stand," zegt Zahra Runderkamp. "Dat heeft zelfs als gevolg dat vrouwen ook minder vaak gaan stemmen."
Ten derde: de angst voor negatieve reacties. Wat krijg je als politiek actieve vrouw over je heen?
"De laatste jaren zien we vaak intimidatie, bedreigingen, online haat en agressie."
Haat en agressie
Op lokaal niveau is de dreiging nog directer dan in de landelijke politiek, zegt Runderkamp.
"Je woont daar, je kent de mensen. Haat en agressie in je eigen omgeving komen letterlijk veel dichterbij."
Ook mannen in de politiek hebben te maken met bedreigingen, maar bij vrouwen is de online haat meer gericht op hun identiteit en het vrouw-zijn, legt Zahra Runderkamp uit.
Het bekendste voorbeeld is Sigrid Kaag. In juli 2023 vertrok zij uit de Nederlandse politiek vanwege haat, intimidatie en bedreigingen en het effect dat dat had op haar familie.
