Partijen blij: honderden Friezen willen de politiek in
16 februari, 07:24 • 4 minuten leestijd
Ruim 150 partijen, waarvan dertig nieuwe, bereiden zich momenteel voor op de gemeenteraadsverkiezingen in Fryslân. Allemaal hebben ze een lijst met gegadigden voor een zetel in de gemeenteraad. Maar waren die mensen makkelijk te krijgen?
Raadsleden en bestuurders leggen de laatste jaren om welke reden dan ook vaak onder vuur.
Onderzoek van Omrop Fryslân in samenwerking met de NOS van deze week laat zien dat het aantal bedreigingen sinds de laatste verkiezingen sterk is gegroeid.
Het gebeurt regelmatig dat volksvertegenwoordigers door inwoners van de gemeente op de korrel worden genomen, omdat die niet tevreden zijn. De drempel om ze kritisch aan te spreken wordt steeds maar lager.
Toch weerhoudt het mensen niet om zich kandidaat te stellen voor de gemeenteraadsverkiezingen.
Uit een rondgang van Omrop Fryslân blijkt dat partijen het aantal mensen dat ze graag op de lijst willen hebben, bijna altijd wel halen.
Vooral lokale partijen merken dat ze makkelijk mensen kunnen vinden: hun boodschap spreekt mensen aan, is hun verklaring.
Mensen willen een lokale onafhankelijke partij die niet regeert vanuit de Tweede Kamer.
"Onze partij probeert keuzes te maken voor alle inwoners van de gemeente Leeuwarden los van Den Haag en los van ideologische partijstandpunten. We merken dat dat de mensen aanspreekt", zegt GB058.
Heerenveen Lokaal vond het deze keer zelfs makkelijker om kandidaten te vinden: "Omdat veel inwoners voelen dat het echt anders moet in de politiek. Mensen willen weer gezond verstand, eerlijk bestuur en een lokale onafhankelijke partij die niet regeert vanuit de Tweede Kamer."
Landelijk succes helpt lokaal
Voor sommige Friese afdelingen van D66 en CDA was het deze keer makkelijker om mensen te vinden, door het succes van de landelijke partij.
Dat merkt bijvoorbeeld het CDA Noardeast-Fryslân: "De partij heeft weer een beter verhaal. U mag bij de koffietafel weer trots zijn op het CDA."
En ook D66 in Ooststellingwerf legt de link met het landelijke succes. "Deze keer ging het makkelijker vanwege een groei van het aantal lokale leden. Vermoedelijk heeft de landelijke verkiezingswinst van oktober 2025 daarbij een rol gespeeld."
Struikelblokken
Toch gaat het niet altijd even makkelijk, zeggen verschillende partijen, vooral als ze een bepaalde doelgroep voor ogen hebben, zoals vrouwen of jongeren.
"Het moeilijkste was om wat jongeren op de lijst te krijgen", zegt bijvoorbeeld de ChristenUnie in Noardeast-Fryslân. En de FNP in Achtkarspelen vond het lastig om mensen tussen de 20 en 40 te vinden.
Partijen krijgen dus toch geregeld 'nee' te horen, als ze mensen vragen voor de lijst. Beoogde kandidaten geven verschillende redenen waarom ze zich niet verkiesbaar willen stellen.
"Veel mensen willen zich wel inzetten, maar twijfelen. Vooral mensen uit het bedrijfsleven zijn vaak bang dat de politiek gevolgen kan hebben voor hun bedrijf, vergunningen of klanten", zegt Kleurrijk De Fryske Marren.
Een groot aantal mensen gaf aan dat zij niet op een verkiesbare plaats op de lijst wilden.
Mensen hebben vaak ook te weinig tijd. Dat komt doordat ze al actief zijn in de gemeenschap. Dan blijft er geen tijd over om zich ook nog met de politiek te bemoeien, zegt de FNP in Opsterland.
Dat zien ze ook bij Gemeentebelangen Waadhoeke: "Een groot aantal kandidaten gaf aan dat zij niet op een verkiesbare plek op de lijst wilden. Dat heeft mogelijk te maken met de tijd die raadswerk vraagt."
En dan zijn er ook mensen die wel interesse hebben in de politiek, maar die afhaken als partijen hen vragen voor het raadswerk.
"Het valt niet mee om mensen te motiveren om mee te doen. Lokale politiek staat vaak toch nog ver van de burger", merkten ze bij de ChristenUnie in Noordwest-Fryslân.
Politiek wordt sneller persoonlijk gemaakt en discussies kunnen snel polariseren.
De partijen die toegeven dat het moeilijk is om mensen te vinden, zijn op de vingers van één hand te tellen, blijkt uit de peiling van Omrop Fryslân. De VVD-afdelingen in Súdwest-Fryslân en Opsterland zeggen beide dat ze er wel mee te maken hebben.
De afdeling in Súdwest-Fryslân wijt dat aan het feit dat mensen steeds minder vaak lid zijn van een politieke partij. Bovendien is het een pittige (bij)baan. Je bent er zomaar twintig uur per week mee bezig en dat kan niet iedereen inpassen.
Maar er is meer: "Ook speelt het imago van de politiek in het algemeen en de teksten op sociale media, al dan niet bedreigend, mee."
De afdeling in Opsterland ziet dat ook terug: "Politiek wordt sneller persoonlijk gemaakt en discussies kunnen snel polariseren, mede door sociale media. Dat kan potentiële kandidaten terughoudender maken."
