Wanneer ben je een Fries? En hoe belangrijk is de taal daarbij?
3 januari, 16:30 • 3 minuten leestijd
Wanneer ben je een Fries? En kun je dat ook zonder de taal te spreken? Die vraag werd weer actueel toen presentatrice Sylvana IJsselmuiden in november de Fedde Schurerlezing in het Nederlands hield.
Ze werd daar door sommige mensen scherp op aangesproken en daar was ze zichtbaar door aangedaan.
IJsselmuiden hoorde niet bij de groep waar zij zich zo thuis voelt. Althans, zo werd tegen haar gezegd.
De Friese identiteit
Na een ingezonden stuk van haar in de Leeuwarder Courant over deze ervaring, regende het reacties.
Allemaal over de Friese identiteit, de rol van de Friese taal daarbij en hoe wij als Friezen met elkaar omgaan.
Voor Omrop Fryslân ging Buro de Vries-presentator René Koster de provincie door om met vijftien mensen te praten over taal, identiteit, Fries spreken en Fries zijn.
Een van de mensen met wie Koster sprak, is commissaris van de Koning Arno Brok.
Op de vraag of hij een Fries is, antwoordt hij meteen en zonder twijfel: "Ja!"
Brok is geboren buiten de provincie, maar kwam naar Fryslân om te studeren. Hij is hier blijven hangen en politiek en bestuurlijk actief geworden.
Fries spreken in Dordrecht
Toen hij later in Dordrecht burgemeester werd, merkte hij hoe erg hij toch nog met Friesland verbonden was.
Zo vertelt hij dat hij daar Fries praatte op bezoek bij een echtpaar die 60 jaar getrouwd waren en Friese wortels hadden.
Het viel zijn medewerkers op dat hij in het Fries met meer enthousiasme sprak dan in het Nederlands. Het speelde mee toen Brok het besluit nam om toch weer terug te keren naar Fryslân.
De taal is niet een voorwaarde om je een Fries te voelen.
Volgens Brok is het niet aan hem om te bepalen wanneer iemand zich een Fries mag noemen, omdat het ook om een gevoel gaat.
"De taal is wel een drager van cultuur en identiteit en daarom van groot belang, maar een absolute voorwaarde? Nee."
Brok heeft wel het gevoel dat hij als echte Fries is opgenomen in de Friese samenleving.
Sterker nog, hij gaat - ook in het gebruik van geef Fries - vaak verder dan anderen. "Bekeerlingen zijn wel vaker wat rechter in de leer", lacht hij.
"Maar wat de Friese taal betreft voel ik me wel een echte ambassadeur. En niet omdat het moet, maar omdat ik het zo voel."
Luister naar de special 'Wanneer ben je een Fries?'
Bekende en minder bekende Friezen vertellen hoe zij denken over de Friese identiteit en de rol die taal daarin speelt. Dat is ook te horen in ons programma Buro de Vries op zondag 4 januari, van 11.00 tot 12.00 uur.
Het gesprek wordt ook als podcast gepubliceerd.
In de zoektocht naar echte Friezen en de rol die de taal daarbij speelt, komen ook de meningen van de Fryske Beweging, de Fryske Akademy, de Afûk, de FNP en gedeputeerde Eke Folkerts, die het Fries bestuurlijk in haar portefeuille heeft, naar voren.
Verder aan het woord: historicus Erik Betten, Cambuurtrainer Henk de Jong, schrijfster en antropologe Anne-Goaitske Breteler, Omrop-hoofdredacteur Ingrid Spijkers, oud-Kamerlid Romke de Jong, burgemeester Avine Fokkens, zangeres Anneke Douma, 'Suri-Fries' Joy Kisoenpersad en natuurlijk Sylvana IJsselmuiden.
