Youtuber en wereldburger Vinkenoog koestert het Fries: "Niet zomaar een dom taaltje"

De 23-jarige Vinkenoog komt uit Engeland, maar heeft Friese roots en is volop bezig om die terug te vinden. Via zijn vaders familie is er een link met Fryslân, al heeft die zelf eerder in Amsterdam gewoond. Zijn vader heeft ooit de keuze gemaakt om Fries te leren en daardoor is Hilbert aangestoken. Het resultaat: Vinkenoog is nu een Friessprekende Engelsman die thuis is opgegroeid met het Nederlands.

Geboren in het Engelse Bath is hij op zijn vierde naar het noordoosten van het land verhuisd, in de omgeving van Newcastle. Daar werd weer heel anders Engels gesproken. Van taal en taalverschillen was hij zich op jonge leeftijd al bewust. Intussen woont hij in Groningen met Friese studenten en loopt hij stage bij de Fryske Akademy in Leeuwarden.

De combinatie van interesse in taal én geschiedenis en zijn ambitie om aan de universiteit van Cambridge te studeren, vormen de basis voor zijn YouTube-kanaal.

"Het is hartstikke moeilijk om daar binnen te komen, dus ik dacht: ik moet iets anders hebben om te laten zien dat ik écht geïnteresseerd ben. Ik maak video's."

En zo geschiedde het. Zijn eerste video ging over Noormannen (Vikingen) in Engeland. "Die video heeft het wel goed gedaan. Toen heb ik er nog maar één gemaakt. Zo is het groter geworden."

Al snel kreeg het Fries en Fryslân een plek in zijn video 's. "Ik vond Fryslân altijd al interessant en ik maak video's over wat ik interessant vind. Ik zie bovendien hoeveel mensen op de wereld het wel niet interessant vinden."

Maar dat is niet zijn enige reden. "Met mijn video's wil ik ook aan Friessprekende mensen laten zien dat het niet zomaar een dom taaltje is, maar dat mensen over de hele wereld dit interessant vinden. Ik wil laten zien dat het Fries en Fryslân een plekje hebben in de geschiedenis."

De interesse van kijkers liegt er niet om, vertelt hij. "Ik krijg zelfs reacties van mensen met de vraag hoe ze Fries kunnen leren."

Hij vindt het jammer dat er in de geschiedenis zo op de kleine talen wordt neergekeken. "Ik heb het idee dat er nu niet zoveel bewustzijn is van de Friese geschiedenis en dat Friezen niet zoveel over hun eigen geschiedenis weten."

Als iemand die het geheel van een afstand kan bekijken, merkt hij dat veel mensen Fries spreken, maar ook dat maar weinig mensen Fries kunnen lezen en schrijven. "Dat kunnen veel minder mensen."

Onderwijs speelt daarin naar zijn idee een grote rol. "Ik heb het gevoel dat het Fries in het onderwijs als een buitenlandse taal wordt gezien. Het Fries zou best de taal van instructie kunnen zijn voor sommige vakken. Als je bijvoorbeeld scheikunde in het Fries geeft, kun je laten zien dat het Fries een taal is waar je van alles mee kunt."

Volgens hem kan er door de regering en de provincie meer worden gedaan om te zorgen dat het Fries een stevigere plek krijgt in de provincie. "Als je het Fries op alle domeinen kunt gebruiken, kun je zaken als een bedrijf, maar ook het onderwijs in het Fries doen. Als dat niet kan, wordt dat afgesloten. Dan krijgen mensen het gevoel dat het alleen een taal voor thuis wordt."

Advocaat Tjalling van der Goot pleitte onlangs voor een minimumniveau als het gaat om taalbeheersing van het Fries in de rechtbank in Leeuwarden. Vinkenoog voelt daar wel wat voor. Ook elders in de maatschappij.

"In Ierland hebben ze zoiets al. Daar moet je voor sommige functies een bepaald niveau Iers hebben." Iers is een minderheidstaal in Ierland die daar naast het Engels bestaat. "In Fryslân hebben we de Afûk. Als je Fries wilt leren, kan dat. Maar er moet motivatie zijn, een stimulans. Die is er nu niet zo zeer."

Daarin hebben de Friezen zelf ook een verantwoordelijkheid, vindt hij. "Uiteindelijk is er geen Friese taal zonder de Friezen. We hebben het wel over een taal alsof het iets is wat op zichzelf staat, maar een taal leeft in de monden van de sprekers."

"Een taal is een manier om naar de wereld te kijken. Het is de sleutel naar onze eigen geschiedenis. Dat verliezen zou erg jammer zijn", zegt de Engelsman. "Er moet meer mee gedaan worden, omdat het Fries een minderheidstaal is. Het Nederlands redt zich wel, maar bij het Fries is dat niet zo vanzelfsprekend."