Leegstand is van alle tijden, maar het is wel erger geweest: "Er is continu animo"
24 november 2025, 07:24 • 4 minuten leestijd
De centra van binnensteden moeten compacter en leuker worden. Dat is hoe steden fijn blijven voor bewoners en bezoekers en tegelijk aantrekkelijk voor ondernemers.
"Jarenlang zijn stadscentra uitgebreid met nieuwe winkelcentra tegen het kerncentrum aan", zegt Bauke Wierda. "We moeten terug naar compactere winkelgebieden."
Wierda is vastgoedadviseur bedrijfshuisvesting bij Lamberink Makelaars & Adviseurs. Zijn werkgebied is heel Noord-Nederland.
Al met al is hij voorzichtig positief over hoe het gaat met de winkelcentra. Er is wel leegstand, maar niet zoveel als hoe het is geweest. "De leegstand is niet zodanig dat het elk stadscentrum onaantrekkelijk maakt momenteel."
"De trend is daarom positief: er worden steeds meer panden verhuurd en verkocht."
Leegstand op het Zaailand
Toch heeft hij wel punten van kritiek. Plaatsen moeten winkels meer compact in het centrum bij elkaar zien te brengen. Als winkels in de straten rondom het centrum verdwijnen, dan kan daar woonruimte van worden gemaakt.
"Gemeentes moeten dan wel zorgen dat het goede woningen zijn, dat je fijn kunt wonen op die plekken. De aanloopstraten naar een winkelcentrum moeten fijn blijven. Dat kan beter met goede woningen dan met leegstaande winkelpanden."
De leegstand die er is, ziet Wierda onder andere op en om het Zaailand in Leeuwarden. En dat gaat niet om de kleinste gebouwen.
"Daar wordt behoorlijk wat aangeboden momenteel: panden van 1.800, 600, 230 en 192 vierkante meter onder andere."
Maar dat is leegstand waar hij zich geen zorgen over maakt. Problematisch is het pas als gebouwen langere tijd leeg staan.
"Langdurende leegstand zorgt ervoor dat winkelstraten minder interessant worden. Als je door een straat loopt met zes lege panden en drie winkels met matige openingstijden, dan blijf je volgende keer weg."
Maar dat valt in plaatsen als Leeuwarden mee. En leegstand helemaal tegengaan, dat lukt niet. "Soms kan een leegstaand gebouw ook betekenen dat een ondernemer is gegroeid en is verhuisd naar een groter pand."
In totaal worden momenteel zo'n dertig winkelpanden aangeboden in Leeuwarden, in en buiten het centrum. "Dat is voor een stad als Leeuwarden niet schrikbarend. Bovendien wordt er volop gereageerd op het aanbod, er is continu animo."
Het rapport van de NVM kijkt naar de winkelcentra van Leeuwarden, Drachten, Sneek en Heerenveen. In al die plaatsen ligt de leegstand tussen de 10 en 12 procent.
En het ene leegstaande gebouw is dus anders dan het andere. In Heerenveen gaat het bijvoorbeeld om elf panden die een nieuwe eigenaar zoeken, maar die liggen lang niet allemaal in de binnenstad. En in Sneek staan gebouwen heel kort leeg, vergeleken met andere plekken.
Minder winkels kan het centrum beter maken
Om ervoor te zorgen dat de leegstand op lange termijn geen probleem wordt, lijkt het erop dat het aantal winkels terug moet: krimp dus. In de afgelopen vijf jaar is het aantal winkels in de vier Friese plaatsen met 6 à 11 procent gedaald.
In heel Nederland verdwijnen gemiddeld 2.500 verkooppunten per jaar. Dat komt door veranderend koopgedrag en de groei van het online winkelen. Bovendien zijn veel ondernemers in de problemen gekomen door coronaschulden en oplopende kosten.
Daarnaast lukt het sommige winkels niet meer om de concurrentie voor te blijven, met Blokker als bekendste voorbeeld.
Er moeten er geen drie van op een rij zitten.
Op veel plaatsen zijn die verkooppunten omgetoverd tot woonruimte of kantoren. "Dat draagt bij aan het compacter maken van stadskernen", zegt Wierda. En dat is precies wat volgens hem nodig is: dat winkels bij elkaar in de buurt zitten.
"Als je dan een middagje gaat winkelen, kun je dat in een kleinere straal doen. Dan heb je niet allemaal winkels op een uitgestrekte oppervlakte met allerlei andere panden ertussen."
Balans en trends
Maar dan wel met een goede afwisseling, waarschuwt hij. "Je ziet nu overal kapsalons, barbershops en beauty- en wellnesszaken uit de grond schieten. Dat heeft zeker zijn bestaansrecht, maar er moeten er geen drie van op een rij zitten."
Een andere trend die Wierda ziet, is dat winkels die ooit online zijn begonnen nu steeds vaker terug te vinden in winkelstraten. Een voorbeeld is My Jewellery, dat sinds kort in Leeuwarden te vinden is.
Nog bekender is Coolblue. "Dat is van origine een online platform dat nu fysieke winkels opent."
