Afscheidnemend directeur Henk de Vries van It Fryske Gea: "Natuur is ontzettend belangrijk"

"Mijn vader was niet zo'n turboboer. Hij had een, zoals we dat nu noemen, geïntegreerde bedrijfsvoering. Kleinschalig, veel grassen in het land en elzensingels. Zo heb ik kennis gemaakt met mijn omgeving en de natuur."

Op de middelbare school krijgt Henk de Vries biologieles van Johan de Jong.

"Ik heb het geweldig getroffen met mijn biologieleraar op de middelbare school in Drachten. Hij kon zo geweldig lesgeven. Hij heeft mijn belangstelling en liefde voor de natuur echt aangewakkerd en mij ook op weg geholpen om naar Groningen te gaan om biologie te studeren."

Door diezelfde Johan de Jong gaat De Vries bij It Fryske Gea werken. De Jong zat toen in het bestuur van It Fryske Gea en zorgde voor een afstudeeronderwerp bij de natuurorganisatie.

Na zijn afstuderen doet De Vries nog een paar tijdelijke klussen bij It Fryske Gea en dan vliegt hij uit.

Maar hij keert terug bij het Gea.

"In 1997 kwam ik terug van vakantie, ik was mijn gras aan het maaien en toen kwam Ultsje Hosper het erf oprijden. Ultsje was toen ecoloog bij het Gea en zou directeur worden."

"Hij vroeg mij of ik dan zijn functie wilde overnemen. En zo is het begonnen. Ik ben in dienst gekomen als hoofd natuurkwaliteit en toen Ultsje met pensioen ging, heb ik gesolliciteerd."

Terugkijkend op zijn carrière bij It Fryske Gea is De Vries trots op hoe de organisatie er nu voor staat. Volgens De Vries is de natuurorganisatie een "fantastische club met een goed imago. Als ik kijk met hoeveel mensen we het werk verzetten, betaalde medewerkers én vrijwilligers, dan ben ik daar trots op. Daar word ik warm van."

De Vries vindt ook dat er baanbrekend werk wordt verricht. "Er wordt wel eens gezegd dat het Gea een stoffig imago heeft, maar dan denk ik: kijk even beter naar wat we hier allemaal aan het doen zijn!"

Als hem dan wordt gevraagd om een paar voorbeelden te noemen van het baanbrekende werk, begint De Vries op te sommen: "De verkweldering van Noord-Fryslân buitendijks. Dat is nog nooit ergens in de wereld vertoond en dat hebben we hier gewoon gedaan."

Ook de vismigratierivier die nu in de Afsluitdijk wordt gemaakt, is een voorbeeld van innovatie in natuurbeheer en systeemherstel.

Maar volgens De Vries is dat niet uniek: "Die in de Afsluitdijk is een heel grote, maar we hebben al langer een kleinere vismigratierivier in het gemaal De Heining bij Marrum. Dat hebben wij in samenwerking met it Wetterskip gedaan en dat is ook een prachtig project."

De ogen van Henk de Vries beginnen helemaal te schitteren als hij begint over een project dat It Fryske Gea heeft uitgevoerd op Ameland.

In 2005 en 2006 is er een duinvallei volledig hersteld. De vallei was helemaal overgroeid en het grondwater werd weggedrukt, terwijl dat juist nodig is om een mooie duinvegetatie te krijgen.

"Het was een enorm gebied: 40 hectare! Dat hebben we helemaal afgeplagd tot op de minerale grond in de hoop dat we dan ook het grondwater, waar kalk in zit en voedingsstoffen, zouden aanboren en dat is gelukt."

"Maar dat zagen we pas na vier jaar, want er zijn bepaalde orchideeënsoorten die ontkiemen en pas in het vierde jaar bloeien. En vier jaar na dat afplaggen bloeiden de orchideeën. Toen wisten we: nu hebben we het te pakken, dit is systeemherstel. Nu hebben we het motortje van het duinsysteem weer aan de praat."

De jaren 2020 en 2021 zijn bijzondere jaren geweest voor Henk de Vries. Door corona lag de wereld enigszins stil.

"Alles was dicht, maar de natuur was open en mensen hebben daarmee ook onze terreinen ontdekt. Ze trokken massaal de natuur in."

Die massale toestroom naar de natuurgebieden gaf wel druk, zegt De Vries. "Maar dat was dan maar zo. Wij vinden het ontzettend belangrijk dat mensen de natuur ontdekken en kunnen zien hoe mooi die is."

Toch zit er ook een andere kant aan. Een deel van het publiek ziet de natuur meer als een soort decor en gaat er slecht mee om. Er wordt rotzooi achtergelaten en terreinen vervuilen.

"We zetten bewust weinig afvalbakken neer. We willen dat mensen die een pakje drinken hebben gehad, dat lege pakje weer meenemen. Maar qua educatie is er nog wel een slag te slaan."

De relatie met anderen die de ruimte ook gebruiken, zoals boeren, staat weleens onder spanning.

"Natuurgebieden zijn niet solitair", zegt De Vries. "De omgeving eromheen speelt ook mee en dan zou It Fryske Gea zich moeten bemoeien met gebieden die van een ander zijn. Dat is wel ingewikkeld. Je wilt je buren geen schade berokkenen, maar je wilt je eigen belangen ook goed behartigen."

Op de vraag hoe hij in dergelijke situaties handelt, antwoordt De Vries dat hij wel een diplomaat is. "Ik ben eropuit om de relatie met de gesprekspartners goed te houden. Om in gesprek te blijven en elkaars belangen te erkennen. En dan kijken we waar we kunnen komen."

De indruk bestaat dat het vooral om boeren gaat die andere belangen hebben dan natuurorganisaties. Dat is ook zo, zegt De Vries, maar het is niet zo dat boeren en natuurorganisaties altijd tegenover elkaar staan.

"Ik moet zeggen dat we met heel veel boeren prima door één deur kunnen. We hebben ook grasland dat natuur is en dat we onder onze voorwaarden in gebruik geven bij boeren. Daar hebben we tussen de zes- en zevenduizend hectare van. Dat is een hele lap."

"Daar kunnen 300 boeren gebruik van maken in hun bedrijfsvoering onder onze voorwaarden tegen niet al te idiote tarieven. Dus we hebben ook veel samenwerking, symbiose, met de boerenwereld."

Over de vrije tijd die De Vries krijgt nu hij met pensioen gaat, maakt hij zich geen zorgen. Zijn huis en het erf kunnen nog "wel wat liefde gebruiken" en bovendien heeft hij een stuk land gekocht achter zijn huis dat hij wil veranderen in een natuurgebied.

"Daar kan ik me eerst wel mee vermaken. Ik kan ook meer tijd besteden aan mijn hobby natuurfotografie en ik heb een prachtige familie die wat meer aandacht mag hebben. Ik maak me geen zorgen, maar het zal wel wennen zijn om een nieuw ritme te vinden."