Boeren in veenweidegebied hebben meer grond nodig als het waterpeil omhoog gaat

Volgens het rapport van de landbouwuniversiteit van Wageningen is het boeren op de veenweide ook in de toekomst goed mogelijk. De universiteit heeft met acht boerenbedrijven in het gebied toekomstplannen gemaakt en doorgerekend. De boeren kunnen ook met een hoger waterpeil door, maar moeten daarvoor de bedrijfsvoering wel aanpassen.

"We willen vooruit, we willen allemaal boer blijven", zegt melkveehouder Jan Veldman uit Haskerdijken. "Met een hoger waterpeil is extensiveren nodig om het aantal koeien dat je hebt te houden en zo je inkomen en de toekomst veilig te stellen."

Veldman is al de derde generatie boer op dezelfde boerderij. Hij wil ook de vierde generatie graag de kans geven om door te gaan, als die er zin in heeft. Veldmans grond ligt vlakbij natuurgebied De Deelen in het pilotgebied van de waterpeilverhoging en heeft op maar liefst 70 procent van zijn land te maken met beperkingen.

Veldman overweegt daarom om biologisch verder te boeren.

"In mijn ogen moet er grond bij", zegt ook Jacoba Westra uit Lemmer. "Maar dat is niet makkelijk, want onze grond ligt op een eiland aan De Brekken en daar komt niet meer grond bij. Je moet dan gaan kijken naar grond op afstand, maar dat is wel bewerkelijk en dat kost ook wat."

De boerderij van Westra en haar man Gooitzen van der Werf met 150 koeien is ook zorgboerderij en theeschenkerij. Dat zorgt voor extra inkomsten, maar volgens Westra mag de melkveehouderij daar niet financieel van afhankelijk zijn. Bij een hoger waterpeil zal de melkproductie op het bedrijf teruglopen, zo is de verwachting.

"Deze boeren kiezen niet voor extensivering omdat ze dat zo graag willen, maar omdat de omstandigheden hen die kant op drukken", vertelt projectleider Jelle Zijlstra van de landbouwuniversiteit Wageningen. "Een hoger waterpeil leidt al snel tot 10 tot 15 procent verlies aan productie", zegt de projectleider.

Hij vindt het heel mooi hoe de deelnemende boeren allemaal zelf actief aan de slag zijn gegaan met het perspectief van het eigen bedrijf in de wetenschap dat het waterpeil een keer omhoog zal gaan. De boeren rekenen in dat geval wel op compensatie van de overheid in de vorm van grond of geld.

De provincie Fryslân heeft hiervoor vorige week de compensatie systematiek veenweide gepresenteerd in samenwerking met de landbouwsector. Uitgangspunt hierbij is dat een boer er niet op achteruit hoort te gaan als gevolg van een verhoging van het waterpeil.

Haye Ketelaar uit Heeg zou, als de kans zich voordoet, bij voorkeur nog een keer willen uitbreiden met 30 koeien bovenop de 150 die hij nu heeft. "Mijn stal staat lang niet vol. Als ik er een keer grond bij kan krijgen, zou ik graag willen uitbreiden, zodat er ook perspectief is voor de volgende generatie. Als mijn zoon er een keer bij komt kijken, moet het bedrijf genoeg opleveren voor twee gezinnen."

Ketelaar is in de ruilverkaveling van 2000 met zijn bedrijf verhuisd van een natte locatie aan de zuidkant van Heeg naar een plek tussen Heeg en Nijezijl in de verwachting dat hij daar tientallen jaren vooruit zou kunnen.