Hoger minimumloon, geen energietoeslag, drank en sigaretten duurder: dit verandert er in 2024

De energietoeslag die was ingesteld voor mensen met een laag inkomen houdt op. Die toeslag kon aangevraagd worden bij gemeenten. Het afgelopen jaar ging dat om bedragen tussen de 800 euro en 1300 euro, afhankelijk van de gemeente. Het was een van de maatregelen om de hoge energierekeningen mee te compenseren.

Bij de gemeenten zijn ze er niet blij mee. "Mensen zullen de energierekening uit de eigen inkomsten moeten betalen", zegt de Leeuwarder wethouder Hein Kuiken. Er zijn nog wel compensatiemaatregelen voor mensen die moeilijk rond kunnen komen, maar daar is minder geld voor beschikbaar.

"Er is een noodfonds energie en daar kunnen mensen een aanvraag voor doen. Maar als je vervolgens door je oogharen kijkt, zie je dat het een lapmiddel is." Kuiken vindt dan ook dat er structurele maatregelen genomen moeten worden om te voorkomen dat mensen niet meer rond kunnen komen.

Het minimumloon gaat wel omhoog, Dat wordt nu 13,27 euro bruto per uur, een stijging van 3,75 procent. Dat is goed nieuws voor de werknemer, maar aan de kant van de werkgevers worden vraagtekens geplaatst.

Joyce Walstra, voorzitter van werkgeversvereniging MKB-Noord, is er bijvoorbeeld niet gerust op: "We zien dat de verhoging betrekking heeft op mensen die gebruikmaken van toeslagen. Door de loonsverhoging verliezen ze toeslagen en bedrijven worstelen dan met de vraag hoe ze kunnen voorkomen dat sommige van hun persoonsleden in een armoedeval terechtkomen."

Walstra is bang dat werknemers in de problemen komen. "Als een werknemer zijn toeslagen verliest, kan een werkgever dat niet oplossen. Die moet dan aan de slag met de gemeente om te zien wat er mogelijk is met regelingen." Om die reden dringt de MKB-voorzitter er bij het nieuwe kabinet op aan om het toeslagensysteem te veranderen.

Sigaretten en shag worden ook duurder. Een pakje shag gaat van 17 euro naar 24,62. Een pakje van twintig sigaretten kost straks 11,10 euro. Er geldt ook een verbod op de verkoop van vapes (e-sigaretten) met een smaakje. Vanaf maandag mag in Nederland alleen maar de tabaksmaak worden verkocht.

Tabakshandelaren zijn bang dat mensen de smaken straks via internet bestellen in het buitenland. In België mag het bijvoorbeeld wel worden verkocht. Ook zijn tabakshandelaren bang dat door de hoge prijzen de illegale handel in sigaretten en shag zal toenemen.

De prijs voor alcoholhoudende dranken gaat ook omhoog. Een krat bier is straks 50 cent duurder, een fles wijn 13 cent. De angst die bij tabakshandelaren leeft, ervaren de drankverkopers ook, zegt Dieuwke Bloemhof van slijterij Mitra in Burgum. "Ik denk dat klanten minder geld besteden. Dat ze makkelijker naar Duitsland rijden als ze drank willen kopen. Het scheelt veel met hier."

Met de maatregelen wil de overheid proberen drankmisbruik tegen te gaan. "Dat werkt om deze manier niet", denkt Bloemhof. "Voornamelijk drank wordt zo een luxeproduct. De meeste mensen kunnen wel op een verantwoorde wijze een drankje drinken."

Een aantal belastingtarieven wordt verlaagd. Voornamelijk mensen met een lager inkomen zullen daarvan profiteren. Zelfstandigen zonder personeel, de ZZP'ers, die tot 90.000 euro omzet draaien, gaan er op vooruit. Draaien ze meer omzet, dan betalen ze juist meer belasting. Dat geldt vanaf een omzet van 120.000 euro.

Verder gaat de kinderopvangtoeslag omlaag, het kindgebonden budget en de huurtoeslag ook. De zorgtoeslag, die in 2023 werd verhoogd vanwege de inflatie, gaat weer omlaag.

Win je bij een loterij of een gokmachine een bedrag boven de 450 euro, dan betaal je daar ook meer belasting over. Het tarief gaat van 29,5 naar 30,5 procent.

Boetes worden ook duurder. Rijd je door rood licht en je wordt gepakt, dan kost dat 300 euro. Het verspreiden van persoonsgegevens op internet, het zogeheten doxing, wordt ook strafbaar. De rechter kan daar een zware geldboete of celstraf voor opleggen.

Op middelbare scholen mogen kinderen geen mobiele telefoon, tablet of smartwatch in de klas hebben. Scholen hebben de vrijheid om daar zelf afspraken over te maken met leerlingen of ouders.

De regels gelden vanaf het schooljaar 2024/2025 ook voor de basisscholen.

Het bedrag voor de studiefinanciering gaat omhoog. Voor een thuiswonende student aan het mbo gaat het om ruim 9 euro in de maand dat ze erbij krijgen. Studenten aan het hbo en de universiteit krijgen er ruim 11 euro bij.

De inkomensgrens voor een aanvullende beurs gaat ook omhoog. Studenten hebben daar recht op als hun ouders tot 70.000 euro verdienen. Dat was 50.000 euro. Voor ouders met meer studerende kinderen ligt de grens hoger dan de 70.000 euro.

Het was altijd de goedkoopste lening die je kon krijgen: de studielening. De rente stond jarenlang op nul procent. Maar sinds dit jaar moeten studenten rente betalen over hun studieschuld en vanaf 2024 zelfs heel veel meer.

In plaats van 0,46 procent gaan studenten en oud-studenten van het hoger onderwijs 2,56 procent rente betalen. Voor oud-studenten van voor 2015 is dat een percentage van 2,95 procent. Een student met een studieschuld van 20.000 euro gaat met het nieuwe tarief ruim 500 euro per jaar aan rente betalen.

Vooral voor studenten die onder het leenstelsel vallen, is dit een tegenslag. Zij kregen de afgelopen jaren geen basisbeurs en moeten nu meer rente betalen over hun leenbedrag. Oud-studenten met een studielening hebben een rentevaste periode van vijf jaar. Als die afloopt, moeten zij de nieuwe rente betalen.

De studieschuld wordt vanaf januari wel minder zwaar meegerekend in de aanvraag van een hypotheek.