'Zwarte Donderdag' herdacht bij Oldetrijne en Huizum: op zoek naar de laatste herinneringen

De mannen van Bomber Command stegen in 1943 aan het eind van de middag van verschillende vliegvelden in het zuidwesten van Engeland op voor een missie boven Berlijn.

Het doel was om de spoorwegen van de Duitse hoofdstad te bombarderen, om zo de aanvoer van materieel naar het oostfront te verstoren.

De route ging over Fryslân naar het noorden van Duitsland, maar vier Lancaster-bommenwerpers haalden het doel in Berlijn niet. Ze werden al boven Fryslân neergeschoten door nachtjagers, die vanuit Leeuwarden de lucht waren ingestuurd om de stroom vliegtuigen aan te vallen.

Een van de Lancasters kwam in de weilanden bij Oldetrijne terecht. Het was het vliegtuig van Pilot Officer Gordon Ratcliffe en zijn bemanning, van het 49 Squadron van Visserton in Lincolnshire.

Volgens lokale getuigen zouden de andere vliegtuigen nog lichtkogels hebben afgeschoten om Ratcliffe en zijn crew een kans te geven om een noodlanding te maken.

Het moet een waar vuurwerk zijn geweest boven het zuidoosten van de provincie, zegt een nabestaande van één van de getuigen.

Maar de hulp had geen resultaat, alle zeven mannen kwamen bij de crash om het leven. Het gaat om W.R. Day, E. Holloway, B.J.V. King, R. Losa, A.E. Marsland, G.L. Ratcliffe en W.T. Rees.

In Oldetrijne is sinds kort weer een comité actief om de herinneringen aan deze crash en de omgekomen bemannning nieuw leven in te blazen. De herdenking van dit weekend speelt daar een belangrijke rol in.

Met hulp van kinderen uit Oldetrijne en Sonnega lag burgemeester André van de Nadort van Weststellingwerf twee kransen bij het monument van de crashlocatie. Om daarna met elkaar het bekende 'We'll Meet Again' in te zetten.

De organisatie hoopt nog verhalen uit eerste of tweede hand te vinden over de crash. De meeste lokale bewoners die de oorlog hebben meegemaakt, zijn er niet meer. Het is volgens het comité daarom belangrijk om alles wat er nu nog op te tekenen valt, nog wel te registreren.

Ze doen daarom een oproep, aan iedereen die meer informatie heeft over de crash van de Lancaster JB545. Een foto zou daarbij bijna nog het allerhoogste doel zijn, omdat die tot nu toe nog niet is gevonden.

Even verderop in Huizum in Leeuwarden wordt ook stilgestaan bij 'Black Thursday'. Hier kwam op dezelfde middag de Lancaster DS831 omlaag. Het was een bommenwerper van het 432 Squadron, van de Royal Canadian Airforce.

Het Oorlogsgraven Comité uit het dorp is mogelijk de oudste in zijn soort. Direct na het neerstorten van de Lancaster op 'Black Thursday' werd het comité opgericht.

Zaterdag stonden betrokken dorpsbewoners met een lichtjeswandeling, onder begeleiding van een doedelzak en fakkels, stil bij het overlijden van zes van de acht bemanningsleden van DS831.

Piloot William Charles Fisher werd net als Ratcliffe boven Fryslân neergeschoten. Hij crashte in de Wirdumer Mieden. Twee van zijn bemanning konden zichzelf echter nog in veiligheid brengen en overleefden de crash, en uiteindelijk ook de oorlog.

Toen de RAF na de nacht van 16 of 17 december de cijfers opmaakte, werd duidelijk dat het een van de dodelijkste nachten ooit was geweest. In totaal waren 25 vliegtuigen neergestort boven bezet gebied. Maar daarnaast heeft de luchtmacht veel mannen verloren boven eigen Engelse grond.

De nevel die al over de velden lag bij het vertrek van de bommenwerpers, was bij terugkomst veranderd in dikke mist. Maar liefst 31 vliegtuigen waren neergestort vanwege het slechte weer.

In totaal kwamen 327 mannen om het leven op deze 'Zwarte Donderdag'.