Nabestaanden herdenken vermiste vliegers op bergingsplek: "Het is overweldigend"

Het is negen uur als een grote touringcar parkeert buiten het Waddencentrum op Kornwerderzand. Een internationale mix aan mensen stroomt naar binnen, klaar voor een dag vol indrukken.

In gesprekken onderling komt naar voren dat er veel spanning aanwezig is, sommigen hebben amper geslapen. Vandaag gaan deze tientallen nabestaanden namelijk naar de crashlocatie van hun familieleden.

De gemeente Súdwest-Fryslân pakt groot uit voor deze familiedag. Alles om de nabestaanden zo goed mogelijk uit te leggen en te laten zien wat er wordt gedaan om hun vermiste familieleden terug te vinden. Zo is er op Kornwerderzand een tentoonstelling van verschillende wrakstukken van de Lancaster bommenwerper die al zijn gevonden.

Langzaamaan schuifelen de Britten en Canadezen langs de stands. De een kijkt stil naar de kapotte houten stoel, diep in gedachten, proberend om alles een plekje te geven. De ander vraagt aan de leden van de Bergingsdienst de oren van het hoofd, over wat er precies gevonden is. En soms komen de verhalen dan ook plotseling bij elkaar.

Keith West komt uit Canada, hij is familie van bommenrichter Arthur Gordon Fletcher en heeft jarenlang onderzoek gedaan naar de Lancaster en zijn crew. Als hij voor het kraampje van de Bergingsdienst staat, krijgt hij opeens het kijkglas van zijn oom in handen. Meteen springen de tranen in zijn ogen. Het besef dat Fletcher door hetzelfde glas heeft gekeken, om de bommen te werpen, komt binnen.

West vertelt dat hij het heel aangrijpend vindt, om te weten dat zijn oom het heeft aangeraakt en er verantwoordelijk voor was. "Met name de camera en de lens. Het is heel bijzonder, overweldigend."

Na deze indrukwekkende introductie van de berging, stappen de gasten aan boord van een rondvaartschip, om op weg te gaan naar de bergingslocatie enkele kilometers van Breezanddijk, in het IJsselmeer.

Onderweg krijgen verschillende prominenten de ruimte om zich in een toespraak tot de familie te richten. Vooral de speech van minister Ollongren van Defensie maakt indruk. Ze verbindt de oorlog van toen met de situatie in Oekraïne, en legt de nadruk op het offer dat de bemanning van de Lancaster heeft gemaakt.

Ann Skinner is een achternicht van Ray Moore, een van de vliegers die nog wordt vermist. Ze zit samen met haar man wat achteraan in de boot, onder de indruk van alles wat er in Nederland wordt gedaan om Moore te vinden. Skinner vertelt dat het een verrassing en een schok is. Ze had niet gedacht dat het van zover zou komen. "Het is absoluut geweldig en ik ben erg onder de indruk van wat de Nederlanders hebben gedaan."

Ondanks dat de familieband wat verder weg is, wordt Ray Moore erg gemist. Skinner vertelt dat zijn vermissing altijd een grote rol heeft gespeeld in het leven van de familie. "We hebben altijd geweten dat hij was neergeschoten boven zee, maar dat was zo'n beetje alles. Het is mooi dat nu alles boven water komt."

Even na enen komt de familie, met de minister en de Commandant der Strijdkrachten aan bij de bergingslocatie. In stilte wordt een plekje gezocht op het grote balkon dat boven de bergingsbak hangt. Daaronder liggen hopelijk de stoffelijke resten van de drie nog vermiste vliegers: Arthur Bertram Smart, Charles Frederick Sprack en Raymond Edward Moore.

Na een toespraak en een gedicht volgt midden op het IJsselmeer, met alleen het geluid van de golven die op de damwand slaan, The Last Post en een aangrijpende minuut stilte. Iedereen staat stil bij het drama dat zich hier 80 jaar geleden heeft afgespeeld. Het officiële deel wordt afgesloten met een fly-past van een historisch vliegtuig, als laatste groet naar de vliegers van ED603.

De familie krijgt daarna nog de kans om de bergingslocatie goed te bekijken, en ook meer te weten te komen over hoe Defensie precies te werk gaat met de berging. De familie maakt er graag gebruik van. Ze vinden het goed om te weten hoe alles gebeurt, maar de achternicht van telegrafist Moore is op de terugreis naar Kornwerderzand vooral dankbaar: "Zo dankbaar en overweldigend, om de rustplaats te bezoeken van iemand waar wij een band mee voelen."