Pen, kwast en microfoon vechten om voorrang bij duizendpoot Elmar Kuiper

Het is een kwestie van de juiste cadans vinden, zegt de in Sneek geboren Elmar Kuiper. Hij laveert tussen het schrijverschap, beeldende kunst, en muziek. Uitingsvormen waar hij niet zonder lijkt te kunnen. Wel zet hij het een soms even in de wacht, om het andere weer op te kunnen pakken.

"Ik ben de afgelopen twee maanden wezen schilderen. Maar nu wil ik weer even bezig zijn met taal. Voorheen wilde ik dat sturen. Zo van 'nu moét ik schrijven'. Maar dat werkt niet. Het moet vanzelf komen heb ik geleerd", zegt Kuiper (53). "Schrijven is ook een heel ander proces. Daar heb je meer verstand bij nodig. Logica. Woorden in de juiste volgorde zetten. Kunst gaat meer gevoelsmatig."

Als kind hadden papier en potlood al een grote aantrekkingskracht op Kuiper. Waar de andere kinderen in de klas niet goed wisten wat ze ermee aan moesten, daar schoot de jonge Elmar meteen uit de startblokken. Het ging als vanzelf, vertelt hij.

"Ik was dan drie uur lang echt in trans. Het beeldend tekenen, daar kon ik me helemaal in verliezen. De meester zat ondertussen vaak een caballero buiten het lokaal te roken. Zo ging dat toen, haha."

"Hij heeft me overigens erg gestimuleerd met het tekenen. Van de meester kreeg ik een schetsdoos en schetsboekjes. Veel mensen komen wel een onderwijzer tegen die hem of haar motiveert. Voor mij was dat deze meester op de lagere school", zegt Kuiper. "Iedereen heeft wel een talent. Maar je moet daar wel naar op zoek gaan, en er voor openstaan. Dat geef ik mijn kinderen ook mee."

Kuiper heeft vier kinderen. Met de oudste Brecht, had hij een dubbelexpositie met tekeningen, schilderijen en ruimtelijk werk. Vader Kuiper straalt als het onderwerp ter tafel komt.

"Ja, geweldig. Dat deed ook echt wat met me. Ik ben daar enorm trots op. Ze heeft prachtige dingen laten zien. Ze maakt spontane en frisse kunst. Zelf was ik nog helemaal niet zover op mijn achttiende", zegt Kuiper, die net als Brecht de kunstacademie Minerva in Groningen volgde.

Als beeldend kunstenaar fantaseert hij nog wel eens over een expositie in het buitenland. "New York, of in Berlijn, dat zou erg mooi zijn. Als het niet lukt is dat prima. Ik ben in ieder geval blij dat ik me vrij voel als kunstenaar. Ik maak werk dat ik wil maken."

Dat is lang niet altijd zo geweest, vertelt hij. Kuiper was interdisciplinair afgestudeerd. Wat inhoudt dat hij zich verschillende facetten eigen had gemaakt. Wat hij nu precies tot uiting wilde brengen, was hem niet altijd duidelijk, wat het creatieve proces blokkeerde.

"En ik dacht wel eens: 'wat kan ik nog bijdragen? Alles is al geschilderd'. Belachelijk natuurlijk. Maar dat is toch wat het aart van het beestje. Heel hoog inzetten. Perfectionisme. Sommigen vertellen me ook wel eens dat ik niet meteen twee meter hoog hoef te springen, maar dat het ook wat lager kan. Dat is voor mij niet altijd even makkelijk. Maar ik weet nu wel: je moet die kwast gewoon oppakken en beginnen."

Naast zanger van Tigers fan Greonterp, waarvan binnenkort een nieuw album uitkomt, is hij ook in de weer als dichter. Zo bracht hij afgelopen jaar de verhalenbundel In frjemde fûgel uit. Hierin schrijft Kuiper zeven verhalen over zeven verschillende mannen. "Of een man met zeven verschillende persoonlijkheden. Het is maar wat je wilt", zegt Kuiper, die tevens vertelt dat de verhalen een autobiografisch karakter hebben.

"Dat conflict met de buitenwereld, dat leeft bij mijzelf ook. Ik ben een hoog gevoelig persoon, met misschien wel wat autistische trekken. Ik kan ook niet te veel doen op een dag. Ik moet de tijd nemen om wat ik heb meegemaakt een plek geven. Want mijn hoofd maakt dan overuren. Dat komt omdat ik dingen van vroeger niet verwerkt heb."

Kuiper wil de lezer met de verhalen meenemen in het hoofd van de persoon of personen. "Dan ben ik benieuwd of ze bijvoorbeeld met die persoon te doen hebben, of dat het juist iets heel anders oproept."

De teksten van Kuiper blijven niet onopgemerkt. Wat heet: in New Dehli komen deze maand gedichten van de Fries in de boekenwinkels te liggen. Tachtig verzen van zijn hand worden uitgebracht in het Engels.

"Tja, hoe is dat gekomen. In 2019 was ik in Calcutta op een poëziefestival. Nadat ik had voorgedragen, kwam er iemand naar me toe. Met betraande ogen vertelde hij mij dat hij diep onder de indruk was van een gedicht over de verkwanseling van het Friese landschap.

Hij voegde eraan toe dat hij mijn gedichten graag wilde uitbrengen in India", vertelt Kuiper. Hij hoorde het voorstel met enige scepsis aan, geeft hij toe. "Het zal wel, dacht ik. Maar we hielden contact en hij heeft woord gehouden."

Kuiper koestert zulke gebeurtenissen. "Dat mijn werk straks in India te lezen valt, is natuurlijk prachtig. Net als dat ik met mijn dochter heb mogen exposeren. Ja, dat zijn de echte cadeaus in het leven."