Het jaar van Jitty van der Werf: "De hele loods lag vol met gedoneerde kleding"

Ze liet Oekraïners overkomen, die vanuit haar tijdelijke opvanglocatie, onderdak vonden bij mensen uit de buurt. Zelf nam ze ook vier vluchtelingen onder de vleugel.

"Als we moeten wachten op de bureaucratie in ons land, dan schiet het niet op", zegt Van der Werf. Ze besloot als aanmeldcentrum voor vluchtelingen uit Oekraïne te fungeren. Via Facebook had ze contact met de hulpbehoevenden uit dit land, waarna zij de weg naar Fryslân zochten.

Van der Werf bood hen plaats aan in een van de vier recreatiewoningen naast de melkveehouderij van haar en man Henk. Daar konden ze terecht, in afwachting op een vaste locatie. Dat werden veelal nabijgelegen boerderijen. "We hadden een appgroep voor de boerenprotesten. Ik heb daarin gevraagd wie ruimte beschikbaar wil stellen voor vluchtelingen. Zodoende zitten er nu aardig wat Oekraïners in de gemeente Waadhoeke."

Ze kwamen met auto of de bus naar Nederland toe, weg van de gruwelheden in hun land. Bij Van der Werf werden ze opgevangen, met voedselpakketten en kleding. "De hele loods lag hier vol met kleren die via donaties binnenkwamen."

De vluchtelingen verbleven twee of drie dagen in de recreatiehuisjes, die vrij waren vanwege het koude weer. Ongeveer tweehonderd Oekraïners maakten gebruik van deze tussenstop en vervolgens werden ze door Van der Werf of het gastgezin verder geholpen. "Denk daarbij aan de inschrijving bij de gemeente, het vinden van werk, en het regelen van de zorgverzekering. Eerst is dat een flink gedoe, maar na een tijdje kreeg ik er wel handigheid in. Het werd routine."

De laatste vaste particuliere opvangplek is een half jaar geleden gevuld. Daarom komen er nu geen passanten uit Oekraïne meer aan. Maar zodra er plek komt, zijn ze weer van harte welkom, benadrukt Van der Werf.

Ondertussen biedt ze zelf plaats aan vier vluchtelingen. Zij wonen sinds juni in een caravan, achter de stal. Een grootmoeder, moeder, dochter, en een baby kunnen daar in alle rust hun eigen leven leiden. Ze in huis nemen, vindt Van der Werf geen goed idee.

"Ik zou dat ook niet meteen adviseren, eerlijk gezegd. Je levert nogal wat privacy in. Twee of drie weken zal het vast goed gaan, maar dan komen de irritaties. Heel normaal, want zo steken mensen in elkaar", zegt de Hitzumer. "De vluchtelingen die hier in de buurt worden opgevangen, overnachten ook bijna allemaal in een stacaravan, apart huisje of bed & breakfast."

Zelf kent ze iemand die twee personen uit Oekraïne in huis nam. Dat liep niet goed af. Negen maanden lang woonden een moeder en haar zoontje bij deze kennis. Zij konden alleen niet zo goed met elkaar overweg", vertelt Van der Werf.

"De bewoonster kon het juist wel goed met hem vinden. Het zoontje fleurde er zelfs van op. Dat maakte de moeder jaloers. Zij vond dat haar zoontje werd afgepakt. Toen hij was afgezwommen en de bewoonster een dag later een feestje voor hem wilde geven, had ze hem meegenomen. Met de noorderzon vertrokken. Dat heeft haar veel pijn gedaan."

Van der Werf heeft zelf eerder een man uit Syrië in huis laten wonen. Ook dat eindigde triest. De 10.000 euro die de familie had verdiend aan een kalf, was op een dag verdwenen. Net als de man. Het was ook de reden dat twee van haar drie kinderen eerst niet stonden te springen om weer vluchtelingen op te nemen.

"Maar omdat die apart wonen, is het nu een geheel andere situatie", zegt Van der Werf, die eraan toevoegt dat er ongetwijfeld positieve voorbeelden zijn van vluchtelingen in huis. "Maar het is goed om te beseffen dat het voor lastige situaties kan zorgen."

Bij de familie die zij onder de vleugels neemt, loopt ze de deur niet plat. Dat vinden beide partijen het fijnst. "Ik kan me dat vanuit hun positie ook goed voorstellen. Ze willen wat ze mee hebben gemaakt, samen verwerken. Tenminste, dat idee heb ik."

Ze zitten volgens Van der Werf namelijk veel op hun mobiel, waarmee ze contact hebben met familie en het nieuws volgen. Over wat ze gezien hebben, vertellen de vier weinig. "En dat is prima. Ze komen ook uit een regime waarin je mensen niet snel kan vertrouwen. Daardoor zijn ze denk ik wat geslotener."

De familie weet zich goed te redden. De Oekraïners doen boodschappen en kopen zelf spullen als er iets nodig is. Dat doen ze van het leefgeld dat de gemeente hun geeft. Dat is zo'n 1.400 euro, plus de 400 euro aan woongeld. Daar maken vluchtelingen aanspraak op als ze bij een particulier wonen en is bedoeld voor de mensen die aan hen onderdak bieden.

"Eigenlijk kunnen ze dat beter aan de bewoners overmaken", vindt Van der Werf. "Je hoort wel eens dat het voor ongemak of strubbelingen zorgt, als de mensen die hen opvangen om dat bedrag vragen."

Bij Van der Werf is dat niet het geval. De familie drong er volgens haar bovendien meteen op aan een financiële bijdrage te leveren, en de moeder helpt soms mee met het schoonmaken van de tuinhuisjes. "Het verloopt hier op deze manier gewoon heel fijn. Je moet elkaar ruimte geven, dat is denk ik het belangrijkste", zegt Van der Werf. "En als deze mensen toch hulp nodig hebben? Dan ben ik er voor ze."