De levensmissie van Henk Kroes: "Het goede uit de mens halen"

Henk Kroes werd geboren in Terkaple, op 1 november 1938. Vader en moeder hadden daar een kleine boerderij die eerder van opa en oma was. Toen Henk zeven jaar was brandde de boerderij af. De familie verhuisde naar de Kobbewei bij Goëngahuizen: een plekje dat niet via land te bereiken was. Het einde van de wereld.

Alles werd letterlijk naar de nieuwe boerderij gevaren, waar de herinneringen van Henk Kroes echt beginnen. De boerderij lag tegenover het eiland. Daar stonden ook boerderijen.

Alles in het leven ging via het water. De melk werd met een boot opgehaald, en ook naar kerk en school gingen ze met de boot. Het heeft de oud-directeur mooie herinneringen opgeleverd.

Roeien, schaatsen, zwemmen, alles leerde hij daar. En natuur. Vogels in het blauwgras bij de boerderij, rondstruinen in de groen: het gaf de jonge Henk rust.

Toen het gezin met vier kinderen drie jaar op de boerderij woonde, gebeurde er weer een ramp. Ook deze boerderij brandde af. Dat was een catastrofe voor de vader van Henk. Hij wilde graag buiten zijn werk als boer ook actief zijn. Vader Kroes was raadslid in Utingeradeel. Daar ging een streep door, want de boel moest weer worden opgebouwd.

Sowieso was het boerenbestaan niet de eerste liefde van vader Kroes. Hij had graag willen leren. Dat is wat de jonge Henk uiteindelijk wel heeft gedaan. Al vroeg ging Kroes uit huis. Op zijn 12e ging hij naar school in Leeuwarden. Omdat er geen vervoer was ging de jonge Henk in de kost bij een ander huishouden.

Zo leerde hij de andere wereld ook kennen: als boerenjongetje tussen de stadsjongens. "Ik vond dat ze allemaal een grote mond hadden, maar ik kon me er goed mee redden."

Eigenlijk heeft hij daarna niet meer echt thuis gewoond. Van de HBS ging de jongeman in dienst en daarna naar Delft om te studeren. Daardoor heeft hij wel veel van het reilen en zeilen van de familie gemist. Zijn jongere zus mocht bijvoorbeeld niet studeren van zijn vader. Henk maakte die strijd niet echt mee. Dat spijt hem nog steeds.

"Ik had een dominante vader, die zei dat een vrouw niet hoefde te studeren. Mijn zusje heeft daar veel last van gehad. Het voelt nog steeds niet goed voor me dat dit toen bij me langs ging."

Dat vader niet heeft gestudeerd, was een frustratie van hem. Henk denkt dat dit uiteindelijk op hem werd geprojecteerd. Zijn vader is later nog wel bestuurlijk actief geweest. Hij was twaalf jaar wethouder in de gemeente Smallingerland.

Op zijn 17e leerde Henk Swaentsje kennen. De twee kregen al snel verkering en zijn intussen al 60 jaar bij elkaar. "Swaentsje is mijn eerste en enige grote liefde, dat is geweldig toch, na 60 jaar?"

De jonge Swaentsje is leerling-verpleegkundige en werkt intern in het ziekenhuis in Leeuwarden. Henk studeerde in Delft weg- en waterbouwkunde. Daarna kreeg hij al snel een baan in Den Haag. Om een huis te krijgen moesten ze wel trouwen. En dat deden ze ook.

Er kwamen vier kinderen en na een poosje ging het echtpaar terug naar Fryslân, waar Henk aan het werk on met zijn andere grote liefde: de natuur. Bij natuurbeheerder It Fryske Gea werd Kroes uiteindelijk directeur.

Nog steeds maakt Kroes zich erg druk over hoe we met de aarde omgaan. In deze tijden van boerenprotesten begrijpt hij de onmacht van de jonge boeren wel, maar hij is er ook van overtuigd dat het anders moet met de landbouw. De frustraties van de boeren worden veroorzaakt door een beleid zonder visie, meent hij.

"Ze weten niet waar ze aan toe zijn maar we zullen wel naar een volledig andere landbouw toe moeten. Met het klimaat zoals het nu wordt, moet er absoluut iets gebeuren. De problemen zijn veel te lang vooruitgeschoven. Het kan zo niet doorgaan, maar dat geldt voor de gehele maatschappij."

Swaentsje en Henk wonen in Boazum, waar ze ook alle Elfstedentochtperikelen meemaakten. Kroes was sinds 1969 actief voor de Koninklijke Vereniging De Friesche Elf Steden. Eerst als ijsmeester en vanaf 1994 als voorzitter.

Drie jaar later werden zijn woorden "It giet oan" legendarisch. Op 4 januari 1997 was de laatste 'tocht der tochten' tot nu toe.

Een spannende tijd, waar de vrouw van Henk ook volop mee bezig was, in het centrum van de ijswereld. Samen hadden ze het er veel over. Swaentsje nam veel telefoontjes aan en regelde ook wie wel en niet teruggebeld moesten worden.

Dat konden drukke dagen zijn, maar zoals de oud-voorzitter zegt: "Als het weer dooiweer wordt, is dat weer klaar." Sowieso houdt zijn vrouw hem met beide voeten op de grond, ze relativeert veel.

Op de vraag of Kroes ook dominant is lacht hij. "Nou ja, soms zeiden de kinderen wel eens, papa wordt niet zoals opa toch?"

Afgelopen jaar kreeg het leven van de familie Kroes een verscheurende wending. Swaentsje en Henk verloren hun oudste zoon Jan Hindrik. Hij maakte een eind aan zijn eigen leven.

Voor Henk Kroes is het een groot verdriet dat ieder dag aanwezig is. Eigenlijk altijd. Met name de vragen waar de familie mee achterblijft zijn zwaar.

Het legt nog iedere dag een zware deken over het leven, vertelt Kroes. "De onmacht die je voelt, dat je dat niet aan hebt komen voelen. Er zijn zoveel raadsels, het is zo spijkerhard."

Een passie van Kroes is fietsen. En dan niet in Fryslân, maar op andere plekken. Overal op de wereld heeft Kroes op zijn fiets landen bekeken. Dat is zo prachtig, zegt hij. "Als je kruipend door een land gaat, dan leer je het echt kennen. Dan kom je er achter dat ze in Siberië echt niet bezig zijn met wat er in Moskou gebeurt."

Kroes fietste een paar keer voor goede doelen. Zo ging hij van Bolsward naar Ghana en van Vladivostok naar Scheveningen, een fietstocht van 12.000 kilometer.

Goed doen voor de wereld is sowieso een zaak die voor Kroes belangrijk is. Het is een levenshouding voor hem, of een levensles van hem. Iets voor anderen betekenen geeft het leven zin, vindt hij.

Zo zet hij zich nu in voor Nijkleaster bij Jorwert. Een bezinningscentrum, een plek waar mensen tot rust kunnen komen. Concrete dingen doen, daar houdt hij van.

Eerder werd hij wel eens gevraagd om de politiek in te gaan. Dat leek hem niets. Een poos was hij lid van het CDA, maar nu niet meer. De partij staat nu te ver van hem af. Ze doen veel te weinig met de klimaatproblematiek, vindt hij.

Maar maatschappelijk betrokken blijven, het goede van de mens naar boven halen en iets betekenen voor de wereld zolang het nog kan, dat zal de levenswijze blijven van Henk Kroes.

Op de vraag of hij in God gelooft, zegt Kroes: "God is voor mij een mysterie, maar dat zit ook in de mens zelf. Ik geloof dat wij hier een taak hebben als mens. Het goede uit de mens halen."