Leestip: Het levensverhaal van Hilly Harms: "Op het toneel staan heeft iets magisch"

Voor haar ouderlijk huis in Huizum (Leeuwarden) haalt Hilly Harms allerlei herinneringen op aan haar jonge jaren en dat doet ze met veel expressie in haar toon, gezicht en lichaam. Het luisteren naar Harms verveelt geen moment.

Hilly Harms is geboren in 1938 en woont tot haar vijftiende in een klein huis aan de Honthorststraat in Huizum. Er zijn nog twee broertjes, één oudere zus en één jonger zusje.

De familie komt de oorlogsjaren redelijk goed door: vader zit ondergedoken in Wirdum en moeder redt zich met de kinderen. Ze hebben het niet breed. "Maar wie had het wel breed in en vlak na de oorlog?" vraagt Hilly zich af.

"Ik had één zondagse jurk en als ik naar school liep, moest ik mouwen aan. Die schuif je over je onderarmen, zodat je kleren niet slijten, want mijn zusje moest mijn trui na mij nog aan. En als een gebreide trui echt te klein werd, dan liep mijn moeder hem af, wikkelde het garen op een kartonnetje en hing het boven de kachel zodat het garen weer recht trok en er weer een nieuwe trui van kon worden gebreid."

Het zijn verhalen uit een verleden waar de meeste mensen geen weet meer van hebben. Het is een heel andere tijd. "Ik heb heel wat klappen gehad van mijn vader. Tegenwoordig is dat kindermishandeling, toen was dat gewoon."

Dat Hilly na haar opleiding aan de modevakschool, waar ze leert voor coupeuse, al op haar vijftiende het huis uitgaat om te werken in Rotterdam is ook iets wat tegenwoordig niet meer voorkomt. Ze krijgt een baan in het ziekenhuis en leert in korte tijd veel bij. "Ik moest een urinaal aanleggen bij een jonge man. Ik had nog nooit een man gezien! Je kunt je begrijpen wat er gebeurde... ik schrok me wild!"

Na Rotterdam komt ze eerst weer thuis, krijgt verkering en gaat dan naar Eindhoven waar haar vriend ook woont. Ze wonen niet samen, maar zijn zo wel dicht bij elkaar. In Eindhoven werkt ze op een naaiatelier en later, als ze al getrouwd is, komt ze met haar man in Burgum wonen.

Er komen kinderen en naast het huishouden helpt ze haar man in de zaak. Daar in Burgum komt ze in aanraking met toneel. "Ik hoorde van het openluchtspel in Burgum en dat leek mij machtig. Dus ik heb auditie gedaan en heb jarenlang meegespeeld."

Ze valt op en regisseur Pyt van der Zee vraagt haar voor een rol in het sluitstuk van de bond van Friese toneelgezelschappen. Van het een komt het ander en zo komt ze in beeld bij Tryater waar ze ook een opleiding mag doen.

Ondertussen gaat het privé wat minder goed voor de wind. Ze scheidt van haar man. "We hadden geen ruzie, maar we stimuleerden elkaar niet meer. Het was een goede man, maar ik voelde me beperkt in mijn ontwikkeling."

Het besluit om bij elkaar weg te gaan valt niet van de ene op de andere dag. "Ik heb er jaren over gedaan om die stap te zetten. Er zijn ook kinderen in het spel en dan doe je zoiets niet zomaar." Ze verhuist naar Drachten en scharrelt hier en daar wat huisraad bij elkaar.

"Ik had niets. Mijn verdiensten bij Tryater waren niet veel en ik wilde geen alimentatie hebben. Van een vriendin kreeg ik een kachel, met een andere vriendin ging ik op 'tafeljacht': op zoek naar een goedkope tafel in een kringloopwinkel. En als ik dan iets moois en goedkops had gevonden, was ik dolblij."

Op het toneel staan heeft iets magisch, zegt Hilly Harms. "Ik weet niet wat het is. Het geeft voldoening, maar dat is ook weer niet het goede woord. Het is meer. Het doet iets met mij en als het goed is, ook met het publiek."

Het is volgens haar niet helemaal toevallig dat ze graag haar ogen op zich gericht voelt. "Ik heb natuurlijk altijd dat stempel gehad dat ik dom ben. Met mijn toneelspel heb ik laten zien dat ik wel wat voorstel en dat ik wel wat kan. Ik denk dat het wel met elkaar te maken heeft."

Hilly Harms is nu 84 jaar en woont met haar tweede man - waarmee ze in 2002 nog trouwde terwijl ze al lang samen woonden - in Jistrum. "Ik ben geboren in Huizum, maar ik ben een echte Wâldpyk geworden."