Hoe AI de Friese boer kan steunen in het dagelijks werk
7 april, 15:38 • 4 minuten leestijd
Een computer die de boer vertelt wat voor voer de koeien moeten eten. Of automatische updates op je telefoon over die ene koe die moet kalven. Het klinkt als de boerderij van de toekomst, maar de techniek is er nu al.
Kunstmatige intelligentie (AI) is in korte tijd doorgebroken in verschillende sectoren. Denk aan techbedrijven, de zorg, de industrie of het onderwijs.
Maar als het aan melkveehouders Joram Hofman en Jouke Harders ligt, staat ook het Friese boerenerf aan het begin van een ware AI-revolutie.
Digitale assistent
Een van de meest gebruikte vormen van AI zijn taalmodellen, zoals ChatGPT. Ze werken als een soort digitale assistent die met je meepraat en adviezen kan geven.
De modellen kunnen grote hoeveelheden informatie verwerken en op basis daarvan suggesties doen. Voor boeren betekent dat bijvoorbeeld sneller inzicht in data, ondersteuning bij hun administratie of hulp bij het uitwerken van plannen.
Jouke Harders boert op een boerderij net buiten Parrega. Zijn stal hangt vol met goedkope, digitale camera's.
"In totaal zijn het er ongeveer twintig denk ik, maar bij het hok waar de koe staat die moet kalven hangen er zeven", vertelt de jonge boer terwijl hij aanwijst waar de camera's zitten.
De camera's zijn er niet om inbrekers buiten te houden. Ze zijn onderdeel van een systeem dat een boer automatisch een melding geeft wanneer een koe aan het kalven is. Het systeem wordt getraind met beelden uit de eigen stal en leert patronen te herkennen.
Vruchtwater of pootjes in beeld
"Ik krijg automatisch een update op mijn telefoon dat de pootjes eruit hangen, of het snuitje, of het vruchtwater. Met de beelden erbij, zodat ik in de gaten kan houden of alles goed gaat."
AI op het boerenerf
Het opvallende aan Harders' systeem is dat hij geen verstand heeft van programmeren. De software van het programma is met behulp van AI stap voor stap opgebouwd. "Ik vind computers wel mooi, maar om nu te zeggen dat ik er echt verstand van heb..."
Hoe dat werkt? Als er een kalfje is geboren, kijkt Harders later de beelden van de camera's terug. Bij alle beelden geeft hij aan wat er te zien is. "Vruchtwater, pootjes, het kopje. Zoiets. Het model traint zichzelf met die beelden en kan zo steeds beter herkennen wat er in de stal gebeurt."
Voeradviseur
Melkveehouder Joram Hofman uit Lytsewierrum gebruikt AI als een extra adviseur op zijn bedrijf. Hij combineert gegevens van de melktank en zijn voerrobot en laat AI meedenken over de optimale samenstelling van het eten van de koeien.
"Er gaan drie soorten krachtvoer in de voerrobot. Als ik dan zie dat de stront van de koeien net wat te dun is, voer ik dat in in ChatGPT", legt Hofman uit. "Dan krijg ik advies of ik net iets meer van het ene of van het andere moet geven."
Dat gaat eigenlijk heel eenvoudig. Hij knipt de tabellen die hij krijgt van de melkfabriek of zijn voerrobot en plakt die in de chatbot. Met de juiste vraag rolt er dan een advies uit.
Efficiënter
De melkveehouder begon er een jaar geleden mee en ziet dat het experiment resultaat oplevert.
"De koeien krijgen nu wel net wat anders te eten dan een jaar geleden en de hoeveelheden zijn ook wat veranderd. Daarmee is de opbrengst wat omhoog gegaan, dus we werken nu efficiënter."
Ook bij het opstellen van een bezwaarschrift of een subsidieaanvraag biedt AI zich uitkomst. Toch benadrukt Hofman dat het gezonde boerenverstand nog niet met pensioen kan.
"Je moet wel scherp blijven. Ik heb het wel eens gehad dat de percentages die hij moest optellen niet op honderd uitkwamen", lacht hij. "Dan denk je, hoe kun je zo dom zijn?'
Toekomst
De voorbeelden uit Parrega en Lytsewierrum laten zien dat AI toekomst heeft op het Friese platteland. Van meedenken over voedsel en de administratie tot verdere automatisering van de stal; de techniek geeft boeren extra hulp en extra ogen. Met daarbij altijd de eindregie van de boer zelf.
AI wordt zo een nieuw stuk gereedschap in de gereedschapskist van de moderne boer.
