Ouderen thuis laten wonen op de Waddeneilanden is een uitdaging
Het wordt steeds moeilijker voor ouderen om op de Waddeneilanden te blijven wonen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van Planbureau Fryslân. Vergrijzing, een tekort aan zorgpersoneel, een krappe woningmarkt en de grote afstand tot specialistische zorg maken de eilanden kwetsbaar.
"Valt een van die schakels weg, dan komen de grenzen van langer thuis wonen meteen in zicht," legt onderzoeker Jesse David Marinus uit.
Oud worden op de Waddeneilanden steeds moeilijker
Door deze uitdagingen is het volgens het Planbureau nodig om snel actie te ondernemen.
Eilanden draaien op mantelzorgers
De kracht van de eilanden ligt in de gemeenschap.
Mantelzorgers en vrijwilligers houden het systeem draaiende en zorgen ervoor dat ouderen langer thuis kunnen wonen. Maar dit maakt het systeem op de eilanden ook kwetsbaar, zegt Marinus.
"Wij zien dat mantelzorgers en vrijwilligers zo belangrijk zijn voor de zorg daar en voor het oud worden op een eiland, dus als dat onder druk komt te staan, komt ook de zorg op het eiland onder druk te staan."
Als één schakel van de keten onder druk komt, bijvoorbeeld een tekort aan woningen, minder zorgpersoneel of overbelaste mantelzorgers, dan heeft dat directe invloed op alle andere factoren.
De druk op het systeem kan zo snel opstapelen dat het de mogelijkheid van thuis wonen voor ouderen op de eilanden kleiner maakt.
"Alles heeft met elkaar te maken, dus we moeten breed kijken naar alle kanten van ouder worden," vertelt Marinus.
Vergrijzing op de eilanden
De vergrijzing op de Waddeneilanden gaat sneller dan in de rest van het land. Landelijk is zo'n 21% van de Nederlanders 65-plusser. Op Vlieland ligt dat percentage op 22%, op Terschelling en Ameland ligt het percentage tussen de 25% en 28%.
Schiermonnikoog is wat dit betreft de koploper van de Waddeneilanden: 31% van de inwoners is daar boven de 65.
"Zo lang mogelijk thuis wonen is een landelijk beleid", zegt Marinus. "Maar op de eilanden moeten de goede omstandigheden er zijn, van zorg tot wonen en mantelzorg."
Oplossingen zijn volgens Marinus vooral te vinden in het bouwen van woningen voor ouderen, het passend maken van bestaande woningen en het behouden van jongeren, zodat ze toekomstige vrijwilligers en zorgpersoneel kunnen worden.
Ook de fysieke omgeving moet het mogelijk maken dat ouderen zelfstandig kunnen bewegen op het eiland.
Grenzen aan langer thuis wonen
Op sommige eilanden komt de grens van thuis wonen sneller dichtbij, zoals op Schiermonnikoog.
Alle ouderen die ik heb gesproken op alle vijf eilanden zeggen: ik wil het liefst hier doodgaan.
"Daar is geen woonzorgcentrum en er zijn ook geen specifieke ouderenwoningen. Als mensen meer zorg nodig hebben, moeten ze van het eiland af", zegt Marinus.
Op Ameland en Vlieland zijn de factoren wat beter, maar ook daar zit een grens aan. En juist van het eiland af moeten, is de grote angst van veel ouderen.
Marinus: "Alle ouderen die ik heb gesproken op alle vijf eilanden zeggen: ik wil het liefst hier doodgaan". De ouderen willen tussen zijn mensen blijven, in hun eigen gemeenschap en daar blijven tot aan het graf."
"En dan moeten we toch kijken: kunnen we ook zorgen dat deze mensen met hun gemeenschap oud kunnen worden?"
Zaken die naar boven kwamen in het onderzoek worden nu al aangepakt, vertelt Marinus. Zo wordt er gekeken naar hoe de voorzieningen goed in kaart gebracht kunnen worden, zodat ouderen zelf kunnen zien waar ze hulp kunnen vinden.
Op Schiermonnikoog zijn ze daarnaast bezig om te kijken naar het bouwen van nieuwe woonvormen.
Maar of dat op tijd genoeg komt voor sommige ouderen, is nog maar de vraag. Marinus is helder: "Duidelijk is dat er nu wat moet gebeuren."
