Opvang Oekraïners in Fryslân loopt vast: gemeenten regelen amper nieuwe plekken
19 februari, 18:25 • 3 minuten leestijd
Nog iedere dag komen er gemiddeld 25 mensen uit Oekraïne naar Fryslân. Maar de noodopvang in Fryslân zit zo goed als vol.
De medewerkers van de zogenaamde hub waar mensen zich registreren als vluchteling moeten geregeld nee verkopen. Doorstroom naar de reguliere noodopvang is namelijk moeilijk.
In de hub in het Hajé-hotel in Heerenveen is ruimte voor 75 mensen. Nadat ze zijn geregistreerd, kunnen ze hier maximaal drie dagen verblijven.
'Doorstroom mondjesmaat'
Hoeveel aanvragen er elke dag binnenkomen, hangt af van de situatie in Oekraïne: soms zijn het er tien, volgende dag komen de wel veertig aanvragen binnen.
Na die drie dagen moeten de mensen door naar een reguliere opvanglocatie in de provincie. Precies daar zit het probleem. "De doorstroom is echt mondjesmaat", zegt burgemeester Avine Fokkens van de gemeente Heerenveen.
Fokkens is voorzitter van de Vereniging van Friese Gemeenten (VFG) en heeft daardoor goed zicht op de situatie in de provincie. Haar gemeente speelt daarnaast een centrale rol, omdat alle Oekraïners zich daar eerst moeten registreren.
Uitbreiding maar in enkele gemeenten
Uit een rondgang langs Friese gemeenten blijkt dat drie gemeenten plannen hebben voor uitbreiding.
Gemeente Dantumadiel wil zeventig extra plaatsen realiseren, De Fryske Marren dertig. Gemeente Noardeast-Fryslân heeft plannen, maar noemt geen concreet aantal. Weststellingwerf opende kortgeleden nog een nieuwe locatie.
We horen ook wel van gezinnen die dan in de auto slapen. Dat is natuurlijk heel schrijnend allemaal.
In heel Fryslân zijn nu 4.971 opvangplaatsen voor Oekraïners beschikbaar. Plaatsen komen soms vrij als mensen teruggaan naar hun vaderland of een eigen huurwoning vinden, maar dat aantal is beperkt.
Slapen in de auto
De medewerkers in Heerenveen moeten regelmatig 'nee' verkopen. "Waar die mensen dan blijven? Om eerlijk te zijn, weten we dat niet precies. We horen ook wel van gezinnen die dan in de auto slapen. Dat is natuurlijk heel schrijnend allemaal", zegt Fokkens.
Susan Haanstra, projectleider vluchtelingenopvang Oekraïne van de gemeente Heerenveen, zegt dat er geregeld mails komen van mensen die nog in Oekraïne zijn en vragen of er plek is. "Daar zijn wij vanwege de krapte heel terughoudend in."
Onzekerheid over toekomstige status
De grootste reden voor die terughoudende opstelling van gemeenten is de onzekerheid over de toekomstige status van de Oekraïners. De Europese 'Richtlijn Tijdelijke Bescherming' stopt in maart 2027.
Volgens de huidige plannen krijgen Oekraïners daarna een tijdelijke verblijfsstatus voor drie jaar, met dezelfde rechten en plichten als Nederlanders.
Dat betekent dat ze recht krijgen op een uitkering en op huisvesting, die gemeenten moeten regelen.
Nieuwe huisvesting in Fryslân
Volgens nieuwszender RTL heeft 12 procent van de gemeenten een opvanglocatie waarvan het contract dit jaar afloopt, terwijl ze nog geen alternatief hebben.
In Fryslân zijn Achtkarspelen en Súdwest-Fryslân bezig om opvangplekken te vervangen. Smallingerland wil de bestaande opvangplekken aanpassen zodat ze langer gebruikt kunnen worden.
Achtkarspelen heeft kort bij de opvang in de kerk aan de van Harinxmastraat in Kootstertille gesloten vanwege brandveiligheid. De bewoners zijn ergens anders ondergebracht.
De gemeente kocht eerder ook twee huizen in Gerkesklooster en Buitenpost als opvanglocatie.
In Fryslân zijn Achtkarspelen en Súdwest-Fryslân bezig om opvangplekken te vervangen. Smallingerland wil de bestaande opvangplekken aanpassen zodat ze langer gebruikt kunnen worden.
Achtkarspelen heeft kort bij de opvang in de kerk aan de van Harinxmastraat in Kootstertille gesloten vanwege brandveiligheid. De bewoners zijn ergens anders ondergebracht.
De gemeente kocht eerder ook twee huizen in Gerkesklooster en Buitenpost als opvanglocatie.
"Je kunt je er ook wel iets bij voorstellen dat als je zelf al jaren bij pa en ma woont en niks kunt vinden, en er tegelijkertijd mensen zijn die wel geholpen worden", zegt Fokkens.
De huisvestingskrapte speelt ook mee in het draagvlak onder inwoners. Fokkens: "Er is al krapte en dan moet je nóg meer woningen vinden."
De landelijke koepel Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) trok eerder al aan de bel: alle 97.000 gemeentelijke opvangplekken in Nederland zijn vergeven.
Tegelijk is het normbedrag per Oekraïner verlaagd en is er nog geen duidelijkheid over wat er met de huidige, door het rijk betaalde opvanglocaties gebeurt na 2027.
Haanstra hoopt dat er over een paar maanden meer duidelijkheid komt van het Rijk.
