Boete van 200 miljoen euro dreigt als Nederland de grutto niet goed beschermt

Juristen van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur hebben dat berekend, zo werd duidelijk op een presentatie van dat ministerie op een provinciale weidevogelkennisdag in Joure.

De Europese Commissie heeft Nederland in gebreke gesteld over de bescherming van de grutto. Nederland heeft nu een plan ingediend voor 50.000 gruttoparen in 2050. Uiteindelijk moeten dat 85.000 worden.

Als de commissie dat plan afkeurt, gaat de kwestie naar het Europese Hof. Dat kan leiden tot die miljoenenboete, zeggen de juristen. De verwachting is dat de Europese Commissie hierover deze zomer duidelijk geeft.

Een van de punten waar het op kan haken, is dat Nederland geen nieuwe, volgens de Vogelrichtlijn, beschermde gebieden inricht voor de grutto en andere weidevogels.

Nederland zet wel in op meer en zwaarder agrarisch natuurbeheer. Maar dat is op basis van vrijwilligheid; boeren kunnen ervoor kiezen om mee te doen. Of om niet mee doen.

Nederland heeft geprobeerd Europa duidelijk te maken dat deze vrijwilligheid niet betekent dat het vrijblijvend is. Boeren die meedoen, zijn aan contracten gebonden.

Het Rijk heeft in december nog een intentieverklaring ondertekend om zo snel mogelijk concreet door te pakken op een van die vormen van agrarisch natuurbeheer: het gruttoaanvalsplan.

Daarmee moet de grutto worden geholpen in grote aaneengesloten gebieden van zwaar agrarisch natuurbeheer in combinatie met weidevogelreservaten van natuurorganisaties.

Fryslân heeft het Rijk ook gevraagd om hier een proef te doen met een 'predatieluw gebied' waar extra ruimte is om roofdieren te bestrijden.

"Doe dat nu bij ons, wij zijn de weidevogelprovincie van het land", zegt gedeputeerde Matthijs de Vries, die voor alle provincies met het Rijk om tafel zit over de weidevogels.

Directeur Hans van der Werf van de Friese Milieu Federatie is 'aanjager' van het gruttoaanvalsplan. Hij hoopt dat er snel meer duidelijkheid komt voor boeren over bijvoorbeeld langere contracten.

Het blijft wel de vraag of de grutto's niet meer nodig hebben dan de plannen die zijn ingediend bij de Europese Commissie.

In Joure gaf de Duitse weidevogelbeschermer Heinrich Belting een presentatie over hoe de Duitsers in het natuurgebied Dümmer, boven Osnabrück, erin geslaagd zijn om de weidevogelstand over de veel breedte flink omhoog te krijgen.

Wat daarbij opvalt, is dat delen van dat gebied veel natter zijn dan hier, met in het voorjaar wel twintig centimeter water op het land. En de Duitsers houden het land ook veel langer nat.

De insectenrijkdom is in het Duitse natuurgebied ook veel groter dan hier. En insecten zijn het eten van de kuikens.

Bovendien hebben de Duitsers juridisch meer ruimte om predatoren aan te pakken. Ze doen dat twee professionele jagers.

Het is een totaalpakket, zegt Belting. Alles moet kloppen. Hij is ook goed bekend in Fryslân.

"Het belangrijkste is dat natuurbescherming en de landbouw goed met elkaar verweven zijn. En dat alles wat de leefomgeving van de weidevogels kan verbeteren ook wordt ingezet", zegt hij als hem gevraagd wordt naar lessen voor de Friese situatie.

"Wat mij opvalt in Fryslân is dat het water in de meeste gebieden veel te laag staat." En wat je ook doet, doe het met de boeren, zegt hij. "Zonder boeren red je het niet."