Drukke herdenking Holocaust in Leeuwarden: "Herdenken is ook vooruitzien, het is een waarschuwing"
De moord op zes miljoen Joden in de Tweede Wereldoorlog is gisteravond in Leeuwarden herdacht. Mensen konden een steentje leggen op het naammonument in de Joodse wijk. "Het is niet te geloven wat mensen elkaar aan kunnen doen."
Op het monument staan de namen van 546 Leeuwarder Joden die de Holocaust niet overleefden. Hele gezinnen met soms jonge kinderen.
"Jetje Velleman, nog maar zes jaar oud", verzucht een vrouw. "Een heel leven voor haar, maar met geweld uit haar huis gerukt en wreed de dood ingestuurd. Niet voor te stellen."
Jetje is vergast op 7 mei 1943 in Sobibor.
Het leggen van een steentje is een Joods gebruik om overleden mensen te herdenken. En het hardop noemen van de naam hoort daar ook bij.
"Zodat die in herinnering blijft en niet vergeten wordt. Dan blijft de ziel bestaan en dat vind ik bijzonder", vertelt een man die even later stilstaat bij het leven van Jacob Valk. Die is vermoord op 25 juni 1942 in Mauthausen, 33 jaar oud.
Bang
De man maakt zich grote zorgen over de wereld die in brand staat. "Ik ben zelf in Auschwitz geweest en heb eigenlijk nooit beseft waartoe mensen in staat zijn. En daarom is zo'n herdenking belangrijk, want dit mag nooit meer gebeuren. Maar ik ben er bang voor, als ik zie wat er overal gebeurt."
En daarom klinkt, als een soort waarschuwing, de naam Jacob Valk, een van de 107.000 Nederlandse Joden die in de Tweede Wereldoorlog zijn gedeporteerd. Daarvan zijn 102.000 in de kampen om het leven gebracht.
Zo'n 150 mensen woonden de herdenking bij, die plaatsvond in het Atrium van het Natuurmuseum.
Voorzitter Gerard Cohen van de Joodse gemeente in Leeuwarden benadrukte dat "herdenken ook vooruit zien is. Het is een waarschuwing, omdat uitsluiting, vervolging en ontmenselijking kunnen leiden tot onvoorstelbaar geweld."
Holocaust
Sinds 2005 wordt elk jaar op 27 januari de Holocaust in de wereld herdacht. Dat is de dag dat vernietigingskamp Auschwitz bevrijd is door de het Sovjet-leger, dit jaar precies 81 jaar geleden.
De Russen troffen nog 8.000 gevangenen aan die ziek of zeer verzwakt waren. De paar Duitse bewakers die er nog waren, zijn door de Sovjets doodgeschoten.
Cohen wees de aanwezigen op de zwarte geschiedenis van het voormalige beursgebouw waar nu de Campus Fryslân van de rijksuniversiteit van Groningen in gevestigd is. In de oorlog moesten Joden zich hier melden voor de treinreis naar Westerbork en daarna naar de kampen in het Oosten.
"In dit gebouw werden ze gedwongen om tegen betaling een enkele reis te kopen. Een pijnlijk verleden dat niet mag verdwijnen, maar zichtbaar moet blijven", zei Cohen. "Het Beursgebouw is een scharnierpunt geworden in de systematische vernietiging van Joodse burgers."
Cohen wil daarom graag dat er een monument, beeld of plaquette bij het gebouw komt "dat de vertrekkende Joodse Leeuwarders verbeeldt. Een zichtbaar teken van verlies."
Hij roept kunstenaars op om met ideeën te komen.
