Harlingen was de stad waar Liesbeth List voor het eerst echt werd gezien
11 januari, 15:28 • 5 minuten leestijd
Het is koud als we uit de terminal van Doeksen in Harlingen lopen. Een scherpe wind snijdt door jas en sjaal, maar Daan Bartels heeft er zin in. Hij weet de weg. Niet alleen door de stad, maar ook door het leven van Liesbeth List.
In zijn boek Het levenspad van Liesbeth List heeft hij vier wandelroutes vastgelegd. Die lopen langs plekken die van betekenis waren voor de zangeres.
We lopen de route door Harlingen, de stad waar haar talent voor het eerst echt werd gezien.
Het verhaal van Liesbeth List begint niet in Harlingen, maar op Vlieland.
Daar kwam ze terecht na een opvallende en pijnlijke adoptiegeschiedenis. Liesbeth werd geboren in het toenmalige Bandoeng, de hoofdstad van het Indonesische eiland Java.
Op de boot naar Vlieland hoorden haar vader en stiefmoeder een echtpaar praten over adoptie.
Als klein meisje van zeven jaar oud werd ze door haar biologische vader en stiefmoeder meegenomen op vakantie.
Haar biologische moeder had zelfmoord gepleegd, nadat ze met haar dochtertje gevangen zat in een jappenkamp.
"Op de boot naar Vlieland hoorden haar vader en stiefmoeder een echtpaar praten over adoptie. Ze wilden een kindje adopteren," vertelt Daan Bartels.
De stiefmoeder had geen band met Liesbeth en zag hier een uitweg.
Zo kwam de adoptie door de familie List tot stand.
Het was een verhaal dat Liesbeth jaren met haar meesleepte. Pas later kon ze het een plek geven.
Ze zag het uiteindelijk als een daad van liefde van haar vader, omdat hij haar een leven zonder warmte bij haar stiefmoeder had bespaard.
Die kwetsbaarheid, die zoektocht naar erkenning, zou ze haar hele leven bij zich dragen.
De slagerij waar muziek klonk
We lopen de Voorstraat in, in de richting van nummer negen. Een oud pand, vroeger een slagerij van de familie Davidson.
Hier - tussen vleeshaken en pianoklanken - begint de carrière van Liesbeth List.
"In de slagerij van de familie Davidson werd haar talent ontdekt."
De zonen van de slager, Pim en Zeger Davidson, waren muzikaal. Er stond een piano, er was een gitaar, er werd gezongen.
In de slagerij van de familie Davidson werd haar talent ontdekt.
Liesbeth leerde de broers kennen toen ze op de MULO zat en later op de HBS.
Op de HBS werd een bonte avond georganiseerd, waarbij de leerlingen hun kunstzinnige talenten mochten laten zien.
Met de muzikale broers Davidson zong Liesbeth Franse chansons en Engelse liederen. Het sloeg aan.
"Een recensent van de Harlinger Courant schreef dat Liesbeth geboren was voor het podium", zegt Bartels.
Ze schreven zich in voor talentenjachten en vader Davidson reed op zijn vrije dag met de jonge zangeres en zijn zonen naar Leeuwarden.
Het Hemeltje, dansen met toestemming
Van de Voorstraat lopen we door naar Het Hemeltje, een voormalige jeugdsociëteit voor katholieke jongeren.
Het was een danszaal waar je alleen met toestemming van de pastoor in mocht.
Hier stond Liesbeth List op het podium, nog maar een jaar of 18 oud.
Na het succes van de HBS-schoolavond werden ze uitgenodigd om te zingen en te spelen op feestavonden in Het Hemeltje.
Wie was Liesbeth List?
Liesbeth List (1941-2020) was een Nederlandse zangeres, bekend om haar Franstalige chansons en haar intense, emotionele stijl.
Ze werd op 7-jarige leeftijd geadopteerd door de familie List op Vlieland, groeide daar op en volgde haar middelbare school in Harlingen.
List werkte onder andere met Ramses Shaffy en groeide uit tot een iconische stem in de Nederlandse muziek.
Het Hemeltje is tegenwoordig niet meer dan een onopvallende dubbele deur in een steegje.
Maar Bartels heeft zulke plekken opgespoord.
"Afgelopen zomer, toen ik de wandeltocht samenstelde, liep ik hier door Harlingen en sprak ik mensen van Liesbeths generatie aan. Ze konden zich allemaal Het Hemeltje nog herinneren."
Altijd een gehaktbal bij het eten
Als meisje van twaalf jaar kwam Liesbeth in de kost in Harlingen, samen met haar vriendin Renneke Wortel. Ze woonden in de Kerkpoortstraat, bij de familie Schotanus.
Het leven was eenvoudig: een huisje in de tuin, een wasbak boven, elke dag aardappelen, groente en vlees. Altijd een gehaktbal.
"De meisjes maakten daar grapjes over. Dan zeiden te tegen elkaar: 'Ik ben benieuwd wat we vanavond eten'. Dan keken ze elkaar aan en zeiden lachend een koor: 'Een gehaktbal!'", vertelt Bartels.
"Maar hoewel het eenvoudig was, had ze het bij de familie Schotanus wel goed. Later kwam ze nog in de kost bij een ander gezin. Dat was niet leuk en ze vroeg de familie Schotanus of ze terug mocht komen. Dat mocht."
Ze straalde iets uit. Maar dat had ze niet in de gaten. Ze was in die periode heel onzeker.
Deze jaren in de kost waren vormend. Harlingen was de stad waar ze haar plek zocht, waar ze anders wilde zijn dan de rest.
Liesbeth List was modebewust, een trendsetter.
Ze was de eerste met een petticoat, en toen iedereen er een had, liep ze in een strakke spijkerbroek.
"Ik sprak met Jannie, de vrouw van Zeger Davidson, die bij haar in de klas zat op de HBS. En zij vertelde me dat Liesbeth echt opviel."
Bartels vertelt: "De andere meiden keken bij haar op, bewonderden haar. Ze straalde iets uit. Maar dat had ze niet in de gaten. Ze was in die periode heel onzeker."
Liesbeth had de erkenning van het publiek nodig. Misschien als compensatie voor het gebrek aan liefde in haar vroege leven.
De schouwburg waar alles bij elkaar kwam
Het hoogtepunt van de wandeling ligt bij de voormalige schouwburg van Harlingen.
Het gebouw staat er niet meer, maar het nieuwe appartementencomplex volgt de oude lijnen van Trebol.
Harkje nei Daan Bartels
De reportage met Daan Bartels, waarbij we al pratende over Liesbeth List door Harlingen lopen, is te horen in ons programma Buro de Vries. Zondag van 11.00 tot 12.00 uur. 's Avonds om 21.00 uur wordt het herhaald.
De hele reportage is ook gepubliceerd als podcast.
Hier stond Liesbeth List als 17-jarige. Ze zong Franse liederen, op een echt podium.
Omdat de aula van de HBS te klein was, werd de bonte avond in de schouwburg gehouden. De broers Davidson hadden zelf een Frans café nagemaakt met bistrosets.
"Hier is haar carrière echt begonnen", zegt Bartels. "Dit is de bakermat van Liesbeth List."
Het verhaal is rond
De wandeling eindigt bij het oude HBS-gebouw, waar Liesbeth List op school zat. In het muzieklokaal zong ze voor het eerst My Funny Valentine.
Eerst nog wat ingetogen, later veel krachtiger.
Met als laatste stop de HBS hebben we de wandelroute helemaal gelopen.
Een tocht die ons voerde van de veerhaventerminal, via de slagerij en de schouwburg naar school. En daarmee is het verhaal van het meisje Liesbeth naar zangeres Liesbeth List verteld.
