Gerbrich doet onderzoek naar taal bij het aanspreken van mensen: "Wil ik heel graag uitzoeken"

De eerste fase van haar onderzoek ging over de oorsprong van dit gebruik en over het verschil tussen 'u' en 'jo' en 'jij' en 'do'.

Er wordt gezegd dat Friezen minder vaak 'jij' gebruiken dan in het Nederlands jij wordt gebruikt. Maar volgens De Jong is dat in haar experiment niet naar voren gekomen. "De mensen die meededen aan mijn experiment blijken eigenlijk allemaal een heel duidelijke voorkeur te hebben voor 'do' of voor 'jij'. En dat is in het Fries dus niet anders dan in het Nederlands."

Nu is ze bezig om de derdepersoons aanspreekvorm te onderzoeken. In de derdepersoons aanspreekvorm wordt verwezen naar het gebruik van woorden die mensen of dingen benoemen zonder ze rechtstreeks aan te spreken.

"Ik ben natuurlijk speciaal geïnteresseerd in die derdepersoons aanspreekvorm, omdat die het Fries wel wat onderscheidt van het Nederlands. Want in het Nederlands is het helemaal niet gebruikelijk om iemand zo aan te spreken", vertelt De Jong.

"Waar ik in eerste instantie heel benieuwd naar was, is: waar komt dit nu vandaan? Hoelang doen we dit nu al in het Fries? Dus ik ben in oude teksten gedoken om uit te zoeken wanneer we daarmee zijn begonnen in het Fries."

Er wordt al snel gezegd dat het typisch Fries is, maar is dat wel zo?

"Het is absoluut niet uniek Fries", zegt De Jong. "Het is iets wat eigenlijk in de hele wereld wel werd gebruikt. Het is uit het Nederlands in het Fries gekomen. Maar het is wel heel bijzonder hoe deze aanspreekvorm vandaag de dag nog in Fryslân wordt gebruikt."

"Het is bijvoorbeeld ook nog steeds onderdeel van het Afrikaans en het Papiaments, dus andere talen die zijn beïnvloed door het Nederlands. Maar in het Zweeds en het Fins komt het voor."

Volgens haar zijn er echter nog veel mensen die de derdepersoons aanspreekvorm gebruiken, bijvoorbeeld op de werkvloer of op school. "Het lijkt niet zo dat de jongere generatie steeds meer jij zegt", vertelt De Jong.

"Ik kijk op de hogeschool waar ik werk dat studenten deze vorm heel veel gebruiken, omdat ze niet 'do' of 'jij' willen zeggen tegen docenten."

Ze wil nu graag met hulp van de Friezen uitzoeken hoe vitaal deze aanspreekvorm nog is en ook of het streekgebonden is. "Want er wordt wel gedacht dat het vooral in de Fryske Wâlden gedaan wordt, maar ik heb voorbeelden gezien dat het in andere regio's wel erg wordt gedaan. Dus dat wil ik heel graag uitzoeken."

De Jong hoopt dat uit te zoeken met een korte enquête. "Dan hoop ik over een jaar mooie resultaten te hebben."