VluchtelingenWerk stopt met 'gezinshereniging': "Dit zal voor niemand een oplossing zijn"
1 december 2025, 11:32 • 4 minuten leestijd
Medewerkers van VluchtelingenWerk op het azc van Sint Annaparochie maken zich grote zorgen: vanaf maandag stopt de organisatie met het begeleiden van statushouders bij gezinshereniging.
Dat is eerder besloten door het ministerie van Asiel en Migratie. Maar zonder persoonlijke steun verwacht de organisatie dat de procedures juist veel langer zullen duren.
In het kantoor van VluchtelingenWerk op het azc in Sint-Annaparochie hangen de zorgen voelbaar in de lucht. Medewerker Lolkje van der Kooij-Bosma is teamleider en ziet een groot deel van haar taken wegvallen.
"Dat betekent dat we mensen niet meer mogen helpen met de aanvraag, niet meer met het beantwoorden van brieven, niet meer met het maken van een afspraak met de ambassade of het regelen van DNA-testen. Dat moeten de mensen straks allemaal zelf regelen."
IND neemt taken over
Het gaat dan om de aanvraag zelf, het invullen van formulieren en het verzamelen van bewijsstukken. Maar ook de communicatie met de IND, de Immigratie- en Naturalisatiedienst.
De IND neemt de verantwoordelijkheid formeel over, met verbeterde informatie op de website en een telefonische hulplijn in het Nederlands en Engels. Een tolk moet de statushouder vanaf nu zelf regelen.
Recht op gezinshereniging
Een vluchteling heeft na het krijgen van een verblijfsvergunning recht op gezinshereniging: familieleden mogen dan naar Nederland komen. Er gelden strikte regels voor. Zo moeten ze die binnen drie maanden na het verkrijgen van de vergunning aanvragen.
Ruben Eummelen werkt als junior teamleider bij VluchtelingenWerk op het azc in Sint Annaparochie. Hij helpt onder andere kwetsbare mensen met de procedures. Eummelen denkt niet dat een telefonische hulplijn of website deze mensen kan helpen.
"Er zijn mensen die digibeet of analfabeet zijn. Zij ontvangen een brief van de IND of zij moeten op de website hun dossier in de gaten houden. Zij kunnen dat niet op die manier doen. Niet zelfstandig in ieder geval", zegt Eummelen.
"Dus dat zal voor gigantisch veel miscommunicatie zorgen."
Met aanvragen die niet volledig zijn, wordt de IND alleen maar belast, legt hij uit. En het kan er voor zorgen dat een statushouder een jaar aan het wachten is op een antwoord wat Eummelen al in een intake kon geven: "Dat zal op verschillende plekken ook veel chaos brengen."
Advocaten hebben maar weinig tijd
Het COA mag geen juridische informatie geven over de procedures van statushouders. Dat geldt ook voor het geven van juridisch advies. De statushouders zullen dan hun advocaten bellen met allerlei vragen, schat Van der Kooij-Bosma in.
"Maar de advocaat heeft natuurlijk veel cliënten, dus die heeft geen tijd om die mensen altijd te woord te staan. Daarom verwachten wij dat zij gefrustreerd raken, tussen wal en schip vallen en steeds wanhopiger worden", zegt Van der Kooij-Bosma.
Voor niemand zal dit een oplossing zijn.
De nieuwe situatie zal er volgens Van der Kooij-Bosma niet voor zorgen dat minder statushouders proberen gezinshereniging aan te vragen. "Voor niemand zal dit een oplossing zijn." De instroom van vluchtelingen is volgens haar helemaal niet zo groot.
"Alleen de mensen blijven zitten waar ze zitten. Omdat ze moeten wachten op gezinshereniging, omdat er nog geen huis beschikbaar is. En dat betekent dat er veel statushouders nog in het azc zitten, en dan verstopt de boel."
Het schrikt niet af
Eummelen heeft ook niet het idee dat deze bezuinigingen op gezinshereniging ervoor zullen zorgen dat er minder vluchtelingen naar Nederland zullen komen.
"Mensen willen liever naar een eerste of tweede wereldland om daar illegaal, maar wel veilig, te verblijven. In plaats van dat je naar een buurland vlucht waar misschien ook wel een conflict gaande is", legt hij uit. "Dus of dat nou echt afschrikt? Nee, dat denk ik niet."
Reactie van het COA
Het COA maakt zich ook zorgen over het stoppen van de hulp van VluchtelingenWerk bij gezinshereniging.
"We verwachten dat COA-medewerkers veel meer vragen van bewoners zullen krijgen, terwijl er minder mogelijkheden zijn om hen door te verwijzen naar de juiste hulp."
"Het beperken van spreekuren en onafhankelijke begeleiding zorgt voor onbeantwoorde vragen en frustraties bij bewoners. Dit vergroot de kans op spanningen en incidenten, wat de leefbaarheid op de opvanglocaties negatief beïnvloedt."
"Bovendien komt er meer druk op COA-medewerkers, die te maken krijgen met juridische en procedurele vragen, terwijl wij vanuit onze onafhankelijke positie en taak deze niet kunnen beantwoorden."
VluchtelingenWerk krijgt daarnaast te maken met grote bezuinigingen. Vanaf 1 januari zakt de rijkssubsidie van 23 naar 13 miljoen euro per jaar. Dat heeft grote gevolgen: een groot deel van de kantoren op de azc's zal moeten sluiten, waardoor er van ruim 300 locaties nog zo'n 70 overblijven.
Welke Friese kantoren getroffen worden en wat het voor gevolgen heeft voor de medewerkers, is nog niet bekend. Waarschijnlijk komt daar over twee weken meer duidelijkheid over.
