72 uur zonder stroom: dit is waarom de overheid wil dat we onszelf kunnen redden

Die tijd heeft de overheid nodig om het openbare leven weer op poten te krijgen.

Het lijkt vanzelfsprekend. Een druk op de knop en het licht gaat aan. Eten in de koelkast en nog even naar de supermarkt. 's Avonds lekker warm douchen en dan nog een leuke serie bingen op de tv.

Maar wat als de elektriciteit uitvalt?

Gemiddeld zitten we in Nederland 23 minuten per jaar zonder stroom. Dat zijn geen gemiddelden om wakker van te liggen.

Maar de kans dat het een keer finaal mis gaat, wordt groter, waarschuwt de regering.

Cyberaanvallen, oorlog: met de huidige geopolitieke situatie is dit niet meer een ver-van-mijn-bedshow.

En wat te denken van extreem noodweer?

In Valkenburg weten ze daar alles van, en dichtbij in Buitenpost kunnen ze er ook wat over praten.

Op tweede pinksterdag 2024 kwam daar zoveel water naar beneden, dat het riool het niet aan kon en veel huizen blank kwamen te staan.

Met wat kaarsjes in huis kan het wel gezellig zijn, maar hoe kun je toch nog een warme maaltijd krijgen?

Wie alle tips heeft opgevolgd, heeft vast een campinggasstelletje in huis met een gasflesje.

De eerste uren komt het wel goed. Maar na een poos wordt het wel koud in huis en verhip: De wc spoelt niet door!

Wij vragen het aan Jeroen Gebben. Hij is directeur Veiligheid van Veiligheidsregio Fryslân, een samenwerkingsverband van alle Friese gemeenten op het gebied van rampen- en crisisbestrijding.

Hij zal wel raad weten, toch?

Maar Gebben haalt de schouders op: "Als overheid hebben we niet antwoorden op álle vragen. Daarom vragen wij mensen om zelf na te denken over wat handig zou zijn in hun situatie."

Drie dagen, verwacht Gebben. Uit internationaal onderzoek is gebleken dat de regering zo lang nodig heeft om de regie weer in handen te krijgen en grote problemen op te lossen.

Daar heeft de directeur wel antwoord op, want voor dergelijke situaties oefent de Veiligheidsregio regelmatig.

Dat doen ze met de collega's van Drenthe en Groningen, want een grote crisis houdt zich in de regel niet aan de provinciegrenzen.

Komt er zo'n groot incident dan gaat bij de Veiligheidsregio het alarm af. In Drachten wordt dan meteen de Mobiele Commando Plaats Incident-wagen naar buiten gereden.

Deze MCU gaat naar de plaats van het incident. De rest van het land kan dan last hebben van een stroomstoring, maar in de bus doet alles het, want die draait op een groot aggregaat.

In de vrachtwagen komen de kopstukken van brandweer, politie, ambulance en gemeente bijeen.

In het geval van een stroomstoring zullen ook Liander en Tennet aanschuiven om te kijken wat ze moeten doen.

"Wij bedenken dan: wat het meevalt, maar denken ook na over een worst case-scenario. Dat kan in vijf minuten. Dan zetten wij onze organisaties aan het werk en dan komen we weer bij elkaar: wat moet er nog meer gebeuren?"

Als de crisis zo groot is, dat het busje te klein is, wordt er in een hoofdkantoor van de Veiligheidsregio een crisiscentrum ingericht.

In de tussentijd zitten we nog thuis zonder stroom, met een dekentje tegen de kou en een campinglampje om bij te lezen.

Hopelijk zijn wij verstandig geweest en hebben genoeg eten in huis en genoeg water. Want er komt ook geen water uit de kraan.

Even halen kan niet, want grote kans dat automatische deuren van de supermarkt niet open gaan. En als die nog wel werken is er waarschijnlijk niet zoveel meer te krijgen en doet het pinapparaat het niet.

Daarom moeten we ook contant geld in huis halen. Maar hopen dat we niets onder de leden hebben en ziek worden.

Dat hangt er natuurlijk een beetje vanaf, zegt Ellen de Jong van Nij Smellinghe in Drachten.

Als de stroom uitvalt, worden de cruciale afdelingen opengehouden: de eerste hulp en ook het beddenhuis zullen van stroom worden voorzien.

De operatiekamers gaan waarschijnlijk dicht. Dat wil zeggen; als de storing niet regiobreed is.

Als er bijvoorbeeld in Leeuwarden wel elektriciteit is, kunnen spoedoperaties daar worden uitgevoerd. Zo niet, dan zullen er afspraken gemaakt moeten worden tussen de ziekenhuizen.

Voor al die scenario's liggen draaiboeken klaar.

Daarin staat bijvoorbeeld welke afdelingen op het noodaggregaat moeten worden aangesloten.

Hoe het personeel toch nog kan zien welke medicijnen de patiënten moeten hebben en welke afdelingen dichtgaan.

"Op zo'n noodaggregaat kunnen we niet het hele ziekenhuis laten draaien. We kijken echt naar cruciale diensten. Zo liggen sommige medicijnen in de koeling. Daar moet dus wél stroom naar toe."

Wat niet door kan gaan, zijn de bezoeken aan de poli. Patiënten moeten worden afgezegd.

"Daar hebben we ook plannen voor. Het kan via social media, maar als dat niet werkt ook via de media."

Omrop Fryslân is in het geval van dit soort crises de rampenzender. Daar is dan bijvoorbeeld te horen waar de noodsteunpunten zijn.

Den Haag wil dat alle gemeenten zulke steunpunten aanwijst, zodat alle burgers een plek hebben waar ze samen kunnen komen voor de laatste informatie en de telefoon even kunnen opladen.

Gebben: "En mocht het ook spaak lopen met de rampenzender, dan kunnen wij ook nog altijd met geluidswagens door de straten."