Brok: "Den Haag zorgde hier voor verdeeldheid, dat doet zeer"

Dat betoogt de Friese Commissaris van de Koning Arno Brok. Hij uit zijn ongenoegen over de werkwijze van Haagse politici richting het Noorden in de eerste aflevering van Stand van Noord-Nederland, het economieprogramma van RTV Noord, RTV Drenthe, Omrop Fryslân samen met Sociaal Economische Raad Noord-Nederland.

In de uitzending ligt de vraag op tafel in hoeverre de noordelijke samenwerking een succes is, of eerder bestempeld moet worden als een illusie. Volgens Brok is de regio best succesvol bij bijvoorbeeld het gezamenlijk binnenhalen van miljoenen uit Brussel.

Tegelijk is het Noorden ook slachtoffer van de manier waarop landelijke politici omgaan met afspraken die met regio zijn gemaakt, zegt Brok. Iets dat recent naar voren kwam in het Lelylijn-dossier.

Uit de miljardenpot voor de snelle spoorlijn van Groningen, door Friesland naar de Randstad werd tegen alle afspraken in door het huidige kabinet geld gehaald en bestemd voor de Nedersaksenlijn, de spoorlijn langs de oostgrens van Drenthe en Overijssel.

Drenthe was er blij mee, Groningen reageerde voorzichtig neutraal en Friesland was verbolgen.

"Den Haag creëerde hier verdeeldheid, dat doet pijn", aldus CdK Brok. Het is beslist niet zo dat Groningen Friesland en Drenthe zich te gemakkelijk uit elkaar laten spelen, benadrukte Brok, maar politiek handjeklap in Den Haag zit noordelijke bestuurders lelijk dwars, vindt hij.

Geïrriteerd richt Brok zich rechtstreeks tot voormalig NSC-Kamerlid en huidig FNP-lijsttrekker Aant Jelle Soepboer: "Waar ik bezwaar tegen heb is dat 150 Kamerleden - en daar was u er een van - miljarden willen reserveren voor de Lelylijn en dat de fractievoorzitters van ook uw partij daar een week later een bedrag uithalen en dat voor een andere spoorlijn bestemmen."

Soepboer speelt de bal terug. Wat er volgens hem aan mankeert is dat de regio zelf 'haar verhaal niet goed op orde heeft'.

"De lobby op alleen de snelle spoorlijn is te smal", zegt hij. "Er moet een ander verhaal komen voor het Noorden. Het moet niet alleen maar gaan over vooruitgang in de zin van economische groei en bouwen van woningen. We moeten hier niet het failliete systeem van de Randstad importeren."

Het schiet Brok lelijk in het verkeerde keelgat: "Niemand hier in het noordelijk bestuur heeft het over volbouwen van het Noorden."

Maak liever een overtuigende en samenhangende visie over ruimte en kwaliteit van leven die de regio biedt, suggereert Soepboer. Die vervolgens ook laat blijken weinig op te hebben met een gezamenlijke noordelijke aanpak. Hij ziet meer in een eigen, provinciale lobby.

"Prima om elkaar op thema's op te zoeken", aldus Soepboer. "Maar kijk eens hoeveel geld naar die gezamenlijke lobby gaat. Wat Friesland eraan uitgeeft zou beter besteed kunnen worden aan een eigen Fries gebouw in Den Haag en Brussel. Zet daar een permanente vertegenwoordiger neer als ambassadeur voor Friesland."

Hij krijgt er de handen van de andere tafelgasten niet voor op elkaar. Een bedenkelijk kijkende Joyce Walstra, voorzitter van MKB Noord en lid van de Sociaal Economische Raad Noord-Nederland (SER) wijst Soepboer erop dat zoiets er al is: "Met het Nederlands Huis van de Provincies hebben we al een vertegenwoordiging in Brussel en we hebben ook noordelijke vertegenwoordigers in Den Haag."

Kijk liever naar hoe de effectiviteit van de noordelijke lobby kan worden verbeterd, vindt Walstra. En áls er dan geld naar de regio komt vanuit Brussel, zorg er dan ook voor dat ondernemers er ook echt wat aan hebben, voegt ze eraan toe.

"Ondernemers die ermee aan de slag gaan komen in een log en bureaucratisch apparaat terecht. De taal waarmee Europese fondsen worden weggezet in de regio is ambtelijk en ingewikkeld. Daar hebben bedrijven moeite mee."

Voorzitter Jouke de Vries van de Rijksuniversiteit Groningen wil het accent minder leggen op allerlei lobbyactiviteiten. "Ik vind dat we veel te afhankelijk zijn van politici en van de overheid en van Brussel", verklaart De Vries. "Je moet als Noorden zelf het verhaal maken. Wat is de economische ontwikkeling die we hier zélf willen?"

"Natuurlijk zijn er verschillen tussen de provincies, maar kijk naar de gemeenschappelijk noemer. Waar gaan we naartoe? Wat zijn de grote ontwikkelingen en uitdagingen? Digitalisering en kunstmatige intelligentie, energietransitie? Waar gaat de landbouw naartoe? Hoe wil de regio daar zelf mee omgaan?"

Wanneer de regio zelf heldere antwoorden formuleert op die vragen, dan "heb je een verhaal te vertellen in Den Haag en Brussel", aldus de RUG-bestuursvoorzitter. Binnen dat visieverhaal is ruimte genoeg voor iedere provincie om ook het eigen karakter te behouden en zelfstandig profiel te ontwikkelen, meent De Vries.

Gezamenlijk optrekken vindt de Friese CdK Brok prima, maar wel met de nodige terughoudendheid: "Niet alles moet noordelijk, dat werkt niet. Je moet je niet opsluiten in de regio. Soms hebben we ook de vrienden nodig van Flevoland, soms hebben we ook de vriendinnen nodig van Noord-Holland."

"Je hebt ook andere regio's nodig en daarin moet je slim opereren op die thema's die van belang zijn. Je doet provinciaal wat kan en zoekt de kracht van elkaar op."

Van het idee dat 'Elke regio telt', het adagium van het laatste kabinet-Rutte, is ondertussen weinig meer over, concludeerden de gasten aan tafel unaniem. Het is een holle, loze kreet geworden, zegt FNP'er Soepboer.