Hoe Fryslân worstelt met Israël en Gaza: "Niets doen helpt ook niet"

De actievoerders zwaaien met vlaggen, maken kabaal met potten en pannen, lezen in alle rust namen voor van slachtoffers, maar ze schreeuwen ook in vlammende spreekkoren.

Het lijkt allemaal voort te komen uit machteloosheid. Maar ze staan er iedere week. "Niets doen helpt ook niet", zegt een van hen.

Iedereen die een beter idee heeft, is welkom. "Graag zelfs! Maar thuisblijven, dit onrecht maar laten bestaan en er de schouders over ophalen, dat kan niet."

De organisatie is in handen van 'losse' vrijwilligers. Sommigen hebben een band met de Vredesbeweging, Fryslân for Palestine, de Dolle Mina's of De Rode Lijn. Maar het gaat met name om bezorgde burgers, vertelt Femke Molenaar, fractievoorzitter van GroenLinks in in de gemeenteraad van Leeuwarden.

"Deze mensen zijn heel divers, maar hebben allemaal hetzelfde doel: dit moet stoppen."

Ellen de Bruin is een van de drijvende krachten achter de organisatie. Ze is verbonden met de Dolle Mina's en De Rode Lijn.

"Wij komen in beweging om mensen wakker te schudden. Wij horen ook terug dat het ons lukt om mensen te verbinden. Zij gaan van radeloosheid naar trots, omdat ze wél iets blijken te kunnen doen!"

"Wij laten onze stemmen horen. Dat klinkt ook door in Den Haag. En er komen verkiezingen aan", stelt stelt ze hoopvol.

Een Palestijn die er ook altijd bij is, vertelt dat hij door de oorlog al 35 familieleden heeft verloren. "En voor wie er nog leeft, is het een hel: er is geen water en geen eten, zelfs niet voor baby's. Dat is toch onmenselijk?"

Een andere demonstrant zwaait met Palestijnse vlag die halverwege overgaat in de Friese. "Ik ben Friezin en maak mij al jaren druk om het onrecht dat in Gaza plaatsvindt. Deze vlag drukt dat uit: zowel mijn eigen roots als die van de getroffen regio waar ik mij zo verbonden mee voel."

Naast haar wijst een andere activist op de dubbele maat waar Nederland volgens haar mee meet. "Tegen Rusland namen ze - terecht - meteen allerlei maatregelen na de inval in Oekraïne. Maar tegen Israël doet men dat niet. Daar laten ze dit maar gebeuren, dat kan toch niet?"

Femke Molenaar vertelt dat zij, net als veel anderen, het nieuws over deze oorlog een tijdje niet meer volgt.

Maar ze wil de kop niet in het zand steken. "Er is zoveel leed en onrecht, dat schreeuwt om een tegengeluid. En het is niet alleen een hartenkreet, je voelt hier ook onderlinge betrokkenheid. Wij laten het er niet bij zitten en zien onze groep ook steeds groter worden."

Een endje verderop in Leeuwarden staat het 'consulaat' van oud-bouwondernemer Arjen Lont. Hij is op vrijwillige basis honorair consul van Israël voor de noordelijke provincies. In die functie vertegenwoordigt hij de ambassade van Israël bij allerhande organisatorische zaken.

Lont staat volledig achter het optreden van de Israëlische regering onder leiding van premier Benjamin Netanyahu. Volgens Lont is er geen andere weg, omdat de terreurbeweging Hamas nog altijd als doel heeft om Israël te vernietigen.

Als Hamas de gegijzelde Israëliërs had vrijgelaten, was het geweld volgens Lont al lang opgehouden.

Lont ziet dat Netanyahu hem op dezelfde wijze opstelt als president Trump van Amerika. "Beiden zetten hun eigen land op het eerste plek. Of dat goed of fout is, is niet aan mij om te beoordelen", stelt Lont.

"Maar ik respecteer het wel. Als Netanyahu dat niet zou doen, komt er volgend jaar weer een aanval van Hamas en het jaar daarop weer."

Een heel ander geluid over het optreden van de Israëlische regering komt van André Broers. Broers werd in Fryslân bekend via het verhaal van zijn Leeuwarder familie, dat door Auke Zeldenrust is opgetekend in het boek De Joodse Bruiloft. Dat gebeurde nadat er een vergeten filmpje uit 1939 was opgedoken.

Sinds die tijd is Boers nog sterker verbonden met Leeuwarden; de stad van zijn mem en pakes en beppes. Hij komt hier nog geregeld. Volgens Broers is het optreden het Israëlische leger even 'vulgair en barbaars' als wat Hamas op 7 oktober 2023 deed.

Die aanval heeft het land toen getraumatiseerd, stelt Broers

"Door de eeuwen heen was het Joodse volk al opgejaagd en was er sprake van Jodenhaat. Na de Tweede Wereldoorlog dachten we dat dit voorbij zou zijn omdat we een eigen veilig land kregen, dat we ook zelf konden verdedigen. Dat is een groot misverstand gebleken."

De reactie op het geweld van Hamas op 7 oktober was in eerste instantie begrijpelijk, vindt Boers. "Na zoiets sla je terug. Maar inmiddels is Hamas al lang verslagen en hun leiderschap om zeep geholpen. Toch gaan we door en door en door."

Het is een misvatting dat de volslagen Israëlische bevolking het eens is met het beleid van Netanyahu.

"De helft van het land steunt het barbaarse beleid en vindt dat zelfs alle aanhangers van Hamas moeten worden uitgeroeid. De andere helft vindt dat je niet een volk kunt uitroeien en al helemaal geen ideaal."

Boers maakt hem grote zorgen over zijn land. Hij ziet dat Netanyahu hem telkens meer als een dictator gedraagt en hem van kritische poortwachters ontdoet.

"Wie de kritische inwoners van Israël wil helpen, moet wegen zoeken om de oppositie hier te ondersteunen. Aan het annuleren van deelname aan een Songfestival ofzo hebben we helemaal niks."

Boers houdt wel de hoop dat het op termijn goedkomt. "Alles komt en gaat in de geschiedenis vaak in golven. Ik verwacht dat er ooit van binnenuit wel iets zal gebeuren dat ons in rustiger vaarwater brengt. Maar dat zal helaas nog wel even duren."