Klachten na groot onderhoud aan woningen De Westereen: “Wet niet nageleefd”

De woningcorporatie had het onderhoud als renovatie moeten bestempelen, zodat huurders van hun instemmingsrecht gebruik hadden kunnen maken, is de conclusie.

55 woningen in De Westereen kregen in 2024 een flinke opknapbeurt. Woningcorporatie Thús Wonen voerde "groot onderhoud" uit: er kwamen nieuwe kozijnen, daken, zonnepanelen, wc's, badkamers en in vrijwel alle huizen een warmteterugwininstallatie (WTW-systeem).

Tijdens de werkzaamheden ging er veel mis, vertellen bewoners. Zij vertellen over schade aan vloeren, muren, plafonds en persoonlijke eigendommen, lekkages en niet goed afgewerkte bouwdelen.

Ook werd er veel rommel achtergelaten en liepen de werkzaamheden vertraging op of werden ze niet volledig afgemaakt. Daarnaast waren bouwvakkers volgens sommigen onbeschoft en kwamen ze zonder aankondiging binnen, of waren ze slecht op de hoogte van afspraken.

Bewoners hebben geklaagd over tocht, kabaal, droge lucht en lichamelijke klachten sinds de plaatsing van het WTW-systeem.

Uit gesprekken die RTV NOF voerde met huurders werd duidelijk dat het vooral ontbrak aan duidelijke communicatie en ze voelden zich vaak genegeerd of onder druk gezet.

De Woonbond vindt de werkwijze van Thús Wonen onrechtmatig.

De bond geeft aan dat hier sprake is geweest van een renovatie en niet van groot onderhoud, zoals Thús Wonen doet voorkomen: "Als we kijken naar de uitgevoerde werkzaamheden, dan zien we dat ze verder gaan dan alleen het vervangen of herstellen van bestaande onderdelen."

Het verschil tussen groot onderhoud en renovatie is volgens hen groot: "Door de werkzaamheden als groot onderhoud te bestempelen, wordt het instemmingsrecht van de bewoners ontnomen."

Dat betekent dat de bewoners niet de keuze hebben gehad om wel of niet in te stemmen met de plannen.

Het voordeel van de naam 'groot onderhoud' is dat er geen huurverhoging volgt na het opknappen van de woning. Dat zou in het geval van een 'renovatie' wel zo zijn geweest, maar bij een renovatie zouden huurders zeggenschap hebben gehad. "Het is een ernstige zaak dat dit niet is gebeurd", meent de Woonbond.

In de wet is het zo geregeld dat een verhuurder een renovatieplan moet maken. Daarna moet 70 procent van de huurders akkoord gaan met dit plan. Als dit percentage niet wordt gehaald, moet de verhuurder naar de rechter om toestemming te krijgen.

Een rechter kan de opdracht geven om de plannen aan te passen en een verhuurder moet daarna de huurders opnieuw om toestemming vragen.

De bewoners waar RTV NOF mee gesproken heeft, hebben vooraf geen renovatieplan gekregen en zijn ook niet om toestemming gevraagd.

Thús Wonen zegt in een reactie dat de wet ruimte laat om dergelijke projecten als 'groot onderhoud' aan te merken, juist om huurverhoging te voorkomen en de betaalbaarheid te garanderen.

Volgens de woningcorporatie werkt het in de praktijk beter om vooraf met bewoners in gesprek te gaan over maatregelen, in plaats van het formele renovatietraject te volgen.

Thús Wonen denkt dat het instemmingstraject bij renovatie spanningen kan opleveren in een buurt. "Zo kan 60 procent zich tegen die 40 procent gaan keren. En de 30 procent die niet mee wil doen, moet uiteindelijk wel. Dat levert een ingewikkeld traject op."

Volgens Thús Wonen overleggen ze bij grote projecten met Huurdersbelang Fryslân, die de huurders vertegenwoordigt.

Huurdersbelang Fryslân meent dat Thús Wonen in het project in De Westereen correct heeft gehandeld en staat achter de werkwijze van de woningcorporatie.

Volgens de belangenorganisatie is er zorgvuldig maatwerk geleverd en zijn bewoners individueel geïnformeerd.

Tegelijk benadrukt het huurdersbelang dat huurders met klachten altijd bij hen terecht kunnen als ze lid zijn, maar dat ook zonder lidmaatschap wordt geluisterd en wanneer nodig advies wordt gegeven.

De organisatie vindt dat de grens tussen 'groot onderhoud' en 'renovatie' in wetgeving soms een grijs gebied is en dat het niet altijd in het belang van huurders is als een project formeel als renovatie wordt aangemerkt, vanwege de strengere instemmingseisen die daarbij horen.

Volgens Huurdersbelang Fryslân ligt daar een gedeelde verantwoordelijkheid: "De landelijke Woonbond, koepelorganisatie Aedes en het ministerie van Binnenlandse Zaken zijn samen verantwoordelijk voor heldere en eenduidige wetgeving."

De Woonbond erkent dat de wet ruimte laat voor discussie, maar "hoe de wet nu is vastgelegd, is deze hier niet nageleefd", zegt woordvoerder Mathijs ten Broeke.

"Er is geen instemming gevraagd voor ingrepen die duidelijk als renovatie aangemerkt moeten worden, zoals het plaatsen van een nieuw ventilatiesysteem. Dat is juridisch onjuist."

Een andere partij in deze kwestie is de gemeente Dantumadiel. Wethouder Wielstra heeft een gesprek gehad met de directie van Thús Wonen en vertrouwt erop dat de corporatie de problemen oplost.

De Woonbond vindt dat te vrijblijvend, volgens hen zijn er duidelijke afspraken geschonden en had de gemeente sterker moeten optreden.

Hoewel de gemeente formeel geen uitvoerende partij is, maakt zij wel jaarlijks prestatieafspraken met Thús Wonen. In een reactie zegt de gemeente dat de klachten over de uitvoering bij de woningcorporatie en de aannemer horen.

Wel gaf de wethouder aan dit jaar te willen werken aan betere afspraken over de omgang met klachten. Ook roept de gemeente bewoners op om bij toekomstige problemen eerder aan de bel te trekken.

Niet iedereen in de wijk is echter ontevreden. Sommige bewoners zijn blij met het eindresultaat, maar hebben tegelijkertijd kritiek op de wijze waarop het project is verlopen. Dat is vooral vanwege het gebrek aan inspraak en de communicatie.

Thús Wonen ontkent niet dat er zaken zijn misgegaan. "Wat we hiervan hebben geleerd, is dat we bij grootschalige projecten sneller moeten schakelen als er klachten zijn. In dit geval heeft het te lang geduurd voordat we bij bewoners langs gingen. Het was beter geweest om een paar dagen later al te reageren in plaats van pas een maand later."

Ook op het gebied van communicatie en gedrag op de werkvloer zijn volgens de woningcorporatie lessen te trekken.

Thús Wonen geeft aan te vertrouwen op de gedragscode voor aannemers, maar erkent dat dit niet altijd genoeg is: "We hebben meegemaakt dat er gerookt werd in een woning terwijl de bewoner niet thuis was. Dat kan natuurlijk niet. Helaas kun je niet alles zien."

De woningcorporatie zegt dat het altijd inzet op maatwerk en klachten voor zover mogelijk in overleg wil oplossen. De corporatie geeft wel aan dat bij grootschalige verduurzamingsprojecten ook grenzen zijn aan wat er haalbaar is.