Stinkkazen en Nederlandse pudding, Koudumer kaasmaker heeft zijn draai gevonden in Amerika

Het vak heeft hij geleerd aan de zuivelschool in Bolsward. Hij haalde het diploma in 1993 en ging daarna de wereld over om te zien wat je allemaal met melk kunt doen.

Na een stage bij een kaasmaker in California, werken in Tanzania en daarna weer in Nederland is hij uiteindelijk naar Amerika verhuisd.

Jarenlang werkte hij voor anderen, maar sinds elf jaar heeft hij een eigen bedrijf. Daar is hij druk mee bezig, maar hij vindt het een prachtig vak.

Ruim twintig mensen werken bij zijn Tulip Tree Creamery in Zionsville, vlakbij de hoofdstad Indianapolis. Zijn Amerikaanse vrouw Eileen werkt daar ook.

"We maken zestien verschillende soorten kaas. Brie, stinkkazen, oude kaas en vers goed zoals mozzarella. En dan doen we er ook nog ander spul bij, zoals Nederlandse pudding. Dat verkoopt goed."

De kazen hebben hem prijzen opgeleverd. Vooral in Amerika, maar ook in Europa. Dat is belangrijk voor hem. "Dan weet je dat het goed is waar je mee bezig bent. En dat is weer goed voor de verkoop."

In december heeft hij nog een grote prijs gewonnen in Portugal. Met Europese kazen kunnen concurreren in competitieverband is goed voor zijn bedrijf.

"De Amerikanen denken dat kazen uit Europa beter zijn. Nu kunnen we zeggen dat we in Amerika ook goede kazen maken."

Het mooiste aan het kaasmaken vindt Smits dat je alles in eigen hand hebt.

"Straks stap ik op de truck en haal ik de melk op bij een boerderij. Morgen sta ik dan aan de kaasbak met diezelfde melk te werken. Mijn handen erin en dan beginnen met kaasmaken."

"Van begin tot eind ben je met het product bezig. En ik vind het ook mooi dat je van melk allemaal verschillende producten kunt maken. Zoals kaas, ijs of boter."

Op zijn bedrijf geeft Fons ook cursussen kaasmaken. "Uitleggen aan de mensen hoe je het maakt. Daarna kopen ze de kazen die jij gemaakt hebt. "

Zijn kazen zijn niet het enige waar de Koudumer trots op is. Hij heeft de Friese vlag op de auto. En er is meer.

"In de cursusruimte hebben we tegeltjes, kaarten en foto's te hangen van Fryslân. De mensen hier zijn geïnteresseerd in waar je vandaan komt. Dat vind ik het mooie aan Amerika."

"Dus dan zeg ik dat ik uit Fryslân kom en vertel ik iets over de geschiedenis. Dat de Friezen het veld in gaan en over sloten heen springen bij het eierzoeken."

Hij draagt Europa en Fryslân ook letterlijk uit. Iedere week bakt hij iets Fries of Nederlands voor de medewerkers van zijn bedrijf.

"Het begon als een grapje. Ik wilde de mensen kennis laten maken met Fryslân. En dus bakte ik gevulde koeken, suikerbrood en al die dingen meer. Nu kan ik niet meer lege handen aankomen. Omdat ik het deze week druk heb, maak ik deze keer iets makkelijks. Ik bak koekjes."

Fons lijkt zich thuis te voelen in Amerika, maar tegelijkertijd ook terug te verlangen naar Fryslân.

"We proberen altijd even terug te gaan. In maart was ik nog in Fryslân. Het bevalt me steeds beter, vooral omdat je daar zo lekker naar buiten kunt. Stapst in Koudum op de fiets en dan door de velden langs het IJsselmeer."

Definitief terug zit er misschien wel in.

"Ja, dat willen we wel. Mijn ouders worden ook ouder. En dan heb je nog de politiek hier die wat vreemd gaat. We willen eigenlijk wel graag terug naar Fryslân, maar we moeten nog bekijken wanneer dat precies zal zijn."

Het hangt ook af van wat hun dochter doet. Dana (21) is geboren toen ze nog in Fryslân woonden. Ze is pas afgestudeerd in biologie aan de Universiteit van Indiana en wil forensisch onderzoeker worden. Daarvoor moet ze nog een master doen, wat een jaar duurt.

Dus er is een kans dat ze over een paar jaar voorgoed terugkomen. Fons mist het water, fietsen, kleine dorpjes en de natuur in Súdwest-Fryslân.