Van Kabul naar de Vrijheidswijk: is vrijheid wel zo vanzelfsprekend?

De FryslânDOK 'Van Kabul naar de Vrijheidswijk' is gemaakt door Alka Sadat over het leven van Mariam Ebrahimi. Beide vrouwen komen uit Afghanistan en ontmoetten elkaar in de Leeuwarder Vrijheidswijk.

Na jarenlange buitensluiting, kinderarbeid en een dwanghuwelijk heeft Mariam nu toch vrijheid gevonden.

Mariam is geboren in Iran als dochter van Afghaanse vluchtelingen. Haar ouders vluchtten in de jaren '90 vanwege de aanhoudende oorlog.

Zonder verblijfsstatus had Mariam geen toegang tot het onderwijs. Zoals veel Afghaanse kinderen in Iran groeide ze op zonder een school van binnen te hebben gezien. Haar kindertijd werd getekend door armoede en onzekerheid.

Toen Mariam drie jaar oud was, werd ze met haar familie gedeporteerd naar Afghanistan. In een land dat voor haar onbekend en onveilig aanvoelde, werd ze opnieuw geconfronteerd met geweld en verlies.

Haar vader werd vermoord, een gebeurtenis die diepe littekens achterliet. Mariam kreeg te maken met kinderarbeid, seksueel misbruik en een dwanghuwelijk. Toch bleef ze zoeken naar een manier om haar bestaan opnieuw vorm te geven.

De filmmaker van deze DOK, de Afghaanse Alka Sadat, groeide op onder het Taliban-regime. Ook al mochten meisjes onder dat regime geen onderwijs volgen, toch besloot Alka's moeder haar drie dochters les te geven.

Nadat Alka haar zus Roya hielp als kostuumwerper voor de film 'Three Dots', gaf Roya haar het advies documentaires te maken. En dat deed Alka. Ze ging naar Kabul om een trainingsprogramma voor het maken voor documentaires te volgen.

Vanaf dat moment maakt Alka documentaires waarin ze zich richt op sociaal onrecht en vrouwenrecht. Ze wint de Afghaanse prijs voor de vrede en talloze andere internationale prijzen met haar films.

Uiteindelijk belanden beide vrouwen in Leeuwarden. Alka geeft daar les en ontmoet zo Mariam. Alka: "Wat begon als simpele gesprekken groeide uit tot een hechte vriendschap, waarin zij open haar leven durfde te vertellen."

En dat is heel bijzonder. Weinig Afghaanse vrouwen durven openlijk te vertellen over wat ze hebben meegemaakt onder het Talibaanse regime. "Dat zij haar pijn durft te verwoorden en haar verhaal deelt, getuigt van uitzonderlijke moed", zegt Alka.

Het sluit ook aan bij de boodschap die Alka met haar films wil uitdragen. "Ik zie deze documentaire als mijn bijdrage aan de zichtbaarheid van verhalen die vaak verborgen blijven. Mariams persoonlijke geschiedenis staat symbool voor de ervaringen van talloze meisjes en vrouwen wier stemmen systematisch worden onderdrukt."

Wat nu echte vrijheid is, wordt al snel duidelijk door de tegenstellingen tussen Fryslân en Afghanistan. Mariam en haar dochter praten erover op de bank. "Ik wil niet naar Afghanistan, daar mogen vrouwen helemaal niks doen", zegt het meisje.

Met haar moeder somt ze alles op wat daar allemaal niet mag of kan. Het is een groot verschil met hier. "Vrouwen moeten alles voor mannen doen, ze moeten binnenblijven en moeten gemaskerd naar buiten. Dat is niet leuk!"

Vrijheid is daarom niet alleen het ontbreken van oorlog. Voor Mariam bestaat vrijheid ook in de vorm van de vrije keuze en zelf kunnen kiezen.

Mariam: "Ik denk dat vrijheid betekent dat je zelf beslist of je trouwt. En dat je recht hebt op onderwijs. Het betekent dat je het recht hebt om te kiezen hoe lang je wilt studeren. Vrijheid betekent het recht om te kiezen wat voor kleren je draagt. Dit alles is vrijheid voor mij."