Twee weken aan straaljagers boven Fryslân: "Blij dat het voorbij is"

Maar ook zij geven toe: de overlast viel mee. "Als ik heel eerlijk ben, had ik het erger verwacht", zegt Albert Sinnema. Hij woont in Jelsum, dicht bij de aan- en uitvliegroute van de vliegbasis. Vanwege de windrichting ging de start over Sinnema's huis.

"Het eerste uur was luid, maar bepaalde toestellen vielen mee. Die maken minder lawaai dan de F-35. Die springt er echt uit."

De televisie op dat moment aanzetten was nutteloos, een programma goed volgen was onmogelijk.

Maar toch, de kinderen hebben redelijk kunnen slapen. "Dat is vrij redelijk gegaan. Ze zaten toen in hun eerste slaap en ze sliepen er bijna allemaal doorheen. Daar zijn we blij mee."

Dat geluid komt ook uit Marsum. Geert Verf, de Marsumer die bijna alles weet over de vliegbasis en geluidsoverlast, heeft eveneens gehoord dat kinderen in het dorp vrij goed konden slapen. "En als ze wel wakker werden, gingen ze vliegtuigjes tellen."

Het aantal klachten dat bij Defensie is binnengekomen, is volgens een woordvoerder beperkt. Exacte cijfers zijn er nog niet, maar het zijn er rond de 100. "Ik moet dat nog analyseren. Misschien dat mensen het iets meer accepteren omdat ze ook zien dat de noodzaak er is."

De leiding van de oefening is ook tevreden. De hoogste baas van het NAVO-luchtcommando, James Hecker, laat weten dat de grenzen zijn opgezocht om de slagkracht van de NAVO te vergroten.

Een belangrijk doel - het verbeteren van de samenwerking en van elkaar leren - is eveneens goed gelukt.

Daarmee is ook een ander doel behaald. Premier Dick Schoof en minister Ruben Brekelmans van Defensie vertelden daar eerder bij Omrop Fryslân al wat over: de Russen laten zien dat de NAVO sterk staat, dat Nederland met zeventien andere landen een vuist kan maken en, indien noodzakelijk, snel kan ingrijpen.

Het feit dat omwonenden meer overlast hadden verwacht en dat het enigszins meeviel, moet voor Defensie geen vrijbrief zijn, zegt Albert Sinnema uit Jelsum.

Hij benadrukt dat Defensie nu niet moet denken dat dergelijke oefeningen altijd in Leeuwarden kunnen worden georganiseerd. "We moeten wel kritisch blijven kijken of het nodig is en of de oefening ook ergens anders kan worden uitgevoerd."

Verf is het daar volledig mee eens. Hij wil de komende dagen met de dorpen en de vliegbasis evalueren en kijken wat er anders en beter kan.

Wat hem betreft wordt er dan wel zo diep mogelijk in de winter gevlogen, want dan is de noodzaak om 's avonds laat te vliegen minder groot. De vliegers willen graag in het donker oefenen en dat kan midden in de winter al aan het eind van de middag.