Wachtlijsten sociale huur worden steeds langer en lijken niet te verdwijnen
Iemand die een woning zoekt in de sociale huursector moet steeds langer wachten. En de toekomst is lang niet rooskleurig, stellen Planbureau Fryslân en woningcorporatie Accolade.
Sjaak Moerman (Planbureau Fryslân) en Friso de Roos (directeur-bestuurder van Accolade) vertellen aan Omrop Fryslân wat het toekomstbeeld is en wat voor maatregelen er moeten worden genomen.
Wat zijn de belangrijkste oorzaken van deze lange wachtlijsten?
Moerman (Planbureau): "Er zijn verschillende oorzaken te noemen. Zo komen er niet veel woningen vrij en komen er niet veel woningen bij. Ouderen blijven langer thuis wonen, waardoor de doorstroom naar seniorenwoningen wordt gedempt.
De koopmarkt speelt ook een rol. Doordat huizen duurder worden, kunnen mensen minder snel doorstromen van een huur- naar een koopwoning. Huren is daardoor aantrekkelijker."
Planbureau Fryslân heeft - op verzoek van WoonFriesland, de Vereniging van Friese woningcorporaties (VFW) en de Friese huurdersorganisaties - onderzoek gedaan naar het aantal mensen dat op zoek is naar een sociale huurwoning.
Wat waren de meest opvallende uitkomsten van het onderzoek?
Moerman (Planbureau): "Opvallend was dat er relatief weinig wordt gereageerd op bijvoorbeeld gestapelde woningen met lift of nultredenwoningen die toegewezen worden aan senioren."
De cijfers uit het onderzoek
De vraag naar sociale huurwoningen neemt al een aantal jaren toe. Het aantal woningen dat voor verhuur beschikbaar kwam, is in vijf jaar met 15 procent afgenomen.
Dat betekent dat in 2023 woningcorporaties 900 woningzoekenden minder aan een huis kon helpen dan vijf jaar eerder.
Daarnaast is de wachttijd van 28 naar 41 maanden gegaan en het aantal reacties op een sociale huurwoning is omhoog gegaan van 47 naar 87.
"Dit in tegenstelling tot een eengezinswoning en andere populaire woningen die grondgebonden zijn."
Zou er wat aan de doorstroom van ouderen naar seniorenwoningen moeten worden gedaan?
De Roos (Accolade): "We zullen in de doorstroming meer maatregelen moeten nemen om meer woningen vrij te krijgen.
Zo hebben we seniorencoaches die ouderen helpen bewust te maken over wat ze misschien in de toekomst nodig hebben en dat hun woonbehoeften in de toekomst misschien nog gaat veranderen."
Lange wachttijden sociale huur zorgen voor schrijnende situaties
"Op die manier kunnen we hen helpen om een beweging te maken, waardoor er weer een nieuwe woning vrijkomt voor een starter of een gezin."
Zouden seniorenwoningen niet verbouwd kunnen worden tot woningen voor jongeren of een gezin?
De Roos (Accolade): "Dat is heel kapitaalintensief. Dan heb je bijna een halve huurwoning al gebouwd.
Je zou beter kunnen kijken hoe je het label om kan zetten naar gecombineerd wonen. Dat het mogelijk is dat iemand die jonger is en er graag wil wonen, dat kan doen. Zodat je meer ruimte krijgt in de toewijzing van die woningen."
Waarom is die ruimte er nu nog niet?
De Roos (Accolade): "Het heeft met een stukje beleid te maken, dat kost tijd. Je hebt daarnaast rekening te houden met de mensen die er nu wonen. Die zijn er gaan wonen met het idee dat het alleen maar 55+ is. Als je er nu opeens starters of jongeren bij gaat zetten, loop je het risico dat het gaat botsen."
"Je moet er goed over nadenken, er voorzichtig mee omgaan en de mensen van het wooncomplex erin meenemen dat er een beleidswijziging komt."
Wat doen jullie nog meer om de wachtlijsten te beperken?
De Roos (Accolade): "Allereerst bijbouwen. We zijn met gemeentes in gesprek voor meer locaties, maar het zijn lange trajecten.
We hebben een verkoopstop in de vijf grote plaatsen waar we bouwen, om te voorkomen dat sociale huurwoningen bij ons wegraken voor verkoop."
Bij sommige mensen ontstaat het beeld dat statushouders voor het grootste deel in de sociale huurwoningen komen. Klopt dat beeld?
Moerman (Planburo): "Het klopt dat statushouders recht hebben op een sociale huurwoning. Maar dat geldt ook voor andere woningzoekenden als starters of jongeren."
"Woningtoewijzing wordt bijvoorbeeld ook gedaan op basis van urgentie of medische noodzaak. Er zijn meerdere doelgroepen die met voorrang een woning toegewezen krijgen. Statushouders vormen één van die groepen."
Verwacht u dat de wachtlijsten voor sociale huurwoningen ooit zullen verdwijnen?
De Roos (Accolade): "Ik denk het niet. Ik denk wel dat in de toekomst een kentering kan plaatsvinden en dat de wachtlijsten korter worden. Het hangt onder andere af van migratie. Als de migratie opeens wegvalt, kan de vraagdruk ook wegvallen. Er kan een golf komen dat er mensen overlijden, zo ontstaat er ook meer leegstand.
Uiteindelijk is het in het belang van de woningcorporaties dat er enige wachttijd is. Zonder vraag komen er helemaal geen reacties en staan er woningen leeg. Daarin proberen we met elkaar tot acceptabele wachttijden te komen."
Moerman (Planbureau): "Voor de korte termijn verwacht ik dat deze trends door zullen gaan zetten. Het zal niet plotseling omslaan. Er worden meer woningen gebouwd, waardoor de vraagdruk iets zal gaan dempen.
Maar heb je het over de lange termijn, dan speelt de demografische ontwikkeling een belangrijke rol. Zowel op de korte als de lange termijn heb je te maken met een ander probleem op de woningmarkt."
