Nieuw plan moet Vlietzone in Leeuwarden aantrekkelijker maken, maar helpt het ook?

In de Vlietzone, bestaande uit de wijken Zeeheldenbuurt, Indische Buurt, Molenpad en Welgelegen, spelen al jaren verschillende problemen.

De problemen hebben te maken met de inwoners van de Vlietzone. Dat zijn voor een groot deel studenten, kwetsbare families, probleemjongeren, drugsverslaafden en cliënten van zorginstellingen.

Nico de Koning woont al 35 jaar in de Vlietzone en ziet van dichtbij hoe zijn buurt achteruitgaat. "Op dit moment hebben we jaarlijks 50 procent verhuisbewegingen in de wijk: één op de twee bewoners vertrekt. Mensen voelen zich niet verbonden."

Al met al zorgt het ervoor dat er bijna geen betrokkenheid is met de wijk. Panden en tuinen worden verwaarloosd. Er is bovendien veel geluids- en drugsoverlast en afval wordt op straat gedumpt. Ook krijgen criminaliteit en drugsverkoop steeds meer de vrije hand.

De gemeente Leeuwarden probeert al een poos grip te krijgen op de Vlietzone. Sinds 2020 wordt er jaarlijks 25.000 euro in het plan gestoken, maar zonder resultaat.

Uit nieuwe politiecijfers blijkt dat het aantal misdrijven in de wijk al voor het vierde jaar op rij stijgt. In 2024 zijn er 484 misdrijven geregistreerd, terwijl dit in 2021 nog 351 waren.

Er komt meer diefstal, bedreiging, inbraken en wapenhandel voor in vergelijking met andere jaren. De meldingen van overlast blijven in de laatste jaren schommelen tussen 350 en 500 meldingen.

Naar aanleiding van de problemen is de gemeente Leeuwarden afgelopen december met het nieuwe plan gekomen. Het plan richt zich op verbetering van de leefbaarheid, veiligheid en sociale cohesie in de Vlietzone.

Onderzoeker Jaap Nieuwenhuis van de Rijksuniversiteit Groningen is deskundige op het gebied van stadsstudies en planologie. Hij zet zijn vraagtekens bij de effecten van het plan. Een van de grootste problemen van de wijk is dat er veel kwetsbare personen wonen.

De oplossing van de gemeente is om meer families en starters aan te trekken, zodat mensen meer contact krijgen met elkaar. Volgens Nieuwenhuis werkt dat niet.

"Een assumptie is dat bij 'sociale menging' mensen makkelijk met elkaar in contact komen en dat sociale cohesie bijna vanzelf gaat ontstaan. In de praktijk blijven mensen vaak binnen hun eigen sociale netwerken", zegt Nieuwenhuis.

Volgens hem zorgt deze oplossing er juist voor dat de problemen elders in de stad groter worden. "Voor die mensen zal niet veel veranderen aan hun situatie, behalve dat ze zich nu in een andere buurt zullen moeten vestigen, waardoor de sociale problemen in andere wijken weer zullen toenemen."

De gemeente Leeuwarden zegt dat het uitvoeren tijd neemt. Er gebeurt ook meer dan de plantenbakken en de controles, zegt wethouder Nathalie Kramers. "De basis van het plan is dat we het samen met de inwoners hebben gemaakt. Die moeten het vertrouwen in de overheid terugkrijgen. We moeten dit samen doen."

Kramers begrijpt dat één plantenbak niet de oplossing is. "Eentje niet nee, maar meer helpen wel om rust en ruimte te creëren in de buurt. Met ruimte voor wandelaars en fietsers. Bovendien gaat de snelheid voor het verkeer omlaag."

Alles bij elkaar moet het ervoor zorgen dat het beter wordt wonen in de buurt, zegt Kramers. Dat het verloop minder wordt en mensen meer binding krijgen met de buurt en zich ervoor in willen zetten.

Een andere oplossing van de gemeente is om de Vlietzone groener in te richten, zodat de wijk aantrekkelijker wordt.

De Koning vindt dit zeker nuttig, maar het is niet genoeg. Hij is voor een grotere wooninrichting van de wijk. "Als je nu kijkt naar de wijk, dan is het net een racebaan met alle auto's die er rijden."

De Koning wil daarom dat de wijk teruggaat naar hoe het er voor 1970 uitzag, met een gracht. Het zou volgens Stichting Vlietvaardig, waar De Koning voorzitter van is, zorgen voor een verbindend element in de wijk. Maar het zou ook aantrekkelijker worden, omdat sloepen er kunnen varen en het er beter uitziet dan een weg.

De stichting is daarom al vier jaar met de gemeente in gesprek over dit plan, maar zonder succes. "Ik heb het idee dat ambtenaren er niks voor voelen. Wij willen graag een haalbaarheidsonderzoek voor ons plan, daar willen we ook aan mee betalen. We vragen er al vier jaar om, maar het is er nog maar niet."

Kramers is terughoudend als het over dit plan gaat. "We gaan voor een bruisende buurt. Dat heeft de Vlietzone in zich. Er is veel levendigheid en er zitten veel ondernemers. Dat moet je bij elkaar brengen."

Maar, zo zegt de wethouder, dat kost tijd. "Het gaat met vele stapjes. Dat moet alles bij elkaar helpen."