Het is elke dag onzeker of Hester de bus kan pakken, maar Qbuzz belooft beterschap
Qbuzz en Fryslân vormen na een maand nog geen gelukkig huwelijk. Het regent klachten van reizigers en chauffeurs, maar zo'n concessieovergang is ook niet zomaar gedaan.
Het is 08.20 uur en Hester Bos uit Haskerhorne staat met de OVinfo-app in de hand bij het busstation. In die app worden de rijtijden van de bussen nauwkeurig bijgehouden.
"Ik kijk altijd welke bus de minste vertraging heeft", zegt Hester. "Vroeger pakte ik altijd de lijn 99 van 09.15 uur. Maar die is al vaker te laat geweest, waardoor ik mijn trein miste."
Hester staat iedere dag zo'n half uur eerder op, om de treinaansluiting naar Leeuwarden niet te missen. Omdat er regelmatig vertraging is, pakt ze niet meer de bus die door haar dorp gaat. Die is vaak te laat.
Op het busstation van Joure kan ze uit drie bussen kiezen. "Je weet niet wanneer er een bus rijdt. Officieel moeten ze er zijn, maar ze zijn er soms gewoon niet. De betrouwbaarheid is wat verdwenen."
Kinderziekten
Nee, dat het busvervoer van Qbuzz op rolletjes loopt, valt niet te zeggen. Op sociale media stromen honderden klachten binnen. Reizigers zijn vooral niet te spreken over dat Qbuzz niet betrouwbaar genoeg is.
"Drama is het", zegt iemand in de reacties. "Mijn zoon kwam al meerdere malen veel te laat. En vandaag zelfs te laat voor een examen door de Qbuzz-ellende."
"Gistermorgen is de bus niet op komen dagen, vanmiddag is de bus ook niet op dagen!", zegt een ander.
Nu is het ook een hele klus om een concessieovergang te realiseren. Een vervoerder moet binnen 13 maanden bussen regelen, locaties voor busopslagen vinden, kantines neerzetten en de totale dienstregeling klaarzetten.
In 2012, bij de overgang van Arriva, was de kritiek ook niet mals. Bussen waren nog niet geleverd, leerlingen rondom Leeuwarden konden minder makkelijk de scholen bereiken en de dienstregeling voldeed niet.
Nog niet soepel
Qbuzz en de provincie Fryslân hadden daarbij ook nog eens een slepende bezwaarprocedure aan de broek. Vervoerder Arriva had de concessie op een paar punten verloren en wilde die niet zonder strijd opgeven.
Toch neemt dat niet weg dat veel reizigers in de steek worden gelaten bij bushaltes.
"Dat spijt ons enorm", laat een woordvoerder van Qbuzz schriftelijk weten.
"We voelen de gevolgen van de zeer vertraagde levering van onze busleverancier, waardoor de bussen nog niet optimaal ingezet kunnen worden."
'Vertrouwen in de toekomst'
Voor de kerstvakantie waren nog niet alle bussen beschikbaar en moesten buschauffeurs van andere provincies worden ingezet om de dienstregeling op orde te krijgen.
We verwachten dat het openbaar vervoer iedere week beter en betrouwbaarder wordt.
"Daardoor zijn er vertragingen en er vallen ritten uit. Die hebben voor onze reizigers en onze medewerkers vervelende gevolgen", laat Qbuzz weten.
In een reactie gaf Qbuzz destijds aan dat het na de kerstvakantie opgelost zou zijn. Dat is dus nog niet zo.
"Hoewel we nu door een uitdagende fase gaan, hebben we veel vertrouwen in de toekomst", schrijft de vervoerder. "We verwachten dat het openbaar vervoer iedere week beter en betrouwbaarder wordt."
Al langer komen op sociale media veel klachten binnen van reizigers. Bussen die niet rijden, lange vertragingen of bussen die gewoon niet komen opdagen.
Maar er komen nu ook klachten van buschauffeurs.
Brandbrief
Vakbonden FNV en CNV hebben in alle districten van Fryslân gevraagd hoe er gekeken wordt naar Qbuzz. Daarop kwamen zo'n honderd klachten van tientallen chauffeurs, die nu gebundeld zijn in een brief naar Qbuzz en de provincie.
"Wij zijn geschrokken van het aantal klachten en de grootschaligheid daarvan", schrijven Niels Rook van het CNV en Edwin Kuiper van de FNV in de brief.
"Een buschauffeur vertelde mij dat hij bij drie van de vijf diensten geen bus beschikbaar had", zegt Kuiper. "De rijtijden zijn te krap, pauzes zijn korter. En de reiziger is uiteindelijk de dupe."
Buschauffeurs horen ook elke dag de klagende reizigers. Dat begrijpen ze en geeft ontzettend veel frustratie.
Volgens Kuiper waren chauffeurs eerder nog vol goede moed aan het werk, maar het optimisme wordt steeds minder.
"De chauffeurs willen het graag goed doen voor de reizigers, maar op deze manier kan je dat niet goed doen. Zij horen ook elke dag de klagende reizigers. Dat begrijpen ze en geeft ontzettend veel frustratie."
Klachten door de bussen
De vakbonden eisen om in contact te komen met de directie van Qbuzz. Zelf hebben de bonden nog niet contact gehad, de klachten zijn intern wel bekend.
Qbuzz zegt de klachten te herkennen, maar stelt dat de meeste klachten zijn terug te voeren op de bussen.
"Heel graag hebben we onze bussen op korte termijn optimaal inzetbaar", schrijft de vervoerder.
"Daarin zijn we afhankelijk van de beschikbaarheid van onderdelen van onze leveranciers en de inbouwmogelijkheden terwijl we de dienstregeling zo min mogelijk verstoren."
De provincie houdt de situatie goed in de gaten, maar geeft de vervoerder wel de tijd.
"Het is ook nog niet goed, al gaan een aantal zaken echt beter", zegt gedeputeerde Matthijs de Vries. "Maar er zijn ook zaken die nog niet zijn zoals wij het als provincie willen."
'Zaken worden opgepakt'
"We zetten een bureau in die met mystery guests actief in het openbaar vervoer ziet hoe het gaat ", vervolgt De Vries.
Iedere dag dat het niet op orde is, is een gemiste kans.
"Ook staat er een ambtenarenteam op dat fysiek aan het schouwen is. Wij zien daarbij dat zaken wel opgepakt worden."
Wel gaat de provincie Qbuzz scherp houden. "Eigenlijk moet het vandaag al klaar zijn. Iedere dag dat het niet op orde is, is een gemiste kans", zegt de gedeputeerde.
"Als de klachten zo blijven, stappen er minder mensen in de bus. Dat willen we niet. Maar wij geven wel clementie als er sprake is van overmacht."
Hester denkt dat het busvervoer na verloop van tijd wel beter wordt. "Het zijn kinderziektes, ze zullen vast bezig zijn om alles te verbeteren."
Dus hoopt Hester snel weer 20 minuten langer uit te kunnen slapen. Vandaag kwam ze gelukkig mooi op tijd aan bij de trein. "Ik heb de goede gekozen!"
