Zo bouwen vijf maten een wrak om tot wedstrijdskûtsje: "Je moet wel een beetje gek zijn"
22 december 2024, 14:26 • 4 minuten leestijd
De Hûnekop dendert uit de boxen en de vonken van het lassen en het slijpen spatten in het rond in een loods in Bakhuizen.
Hier wordt het laatste ijzerwerk aan skûtsje De Vrouwe Jantje aangebracht, zodat het schip straks naar een straalbedrijf kan om gespoten en geplamuurd te worden.
Het skûtsje is gekocht door vijf vrienden en zeilmaten uit Stavoren en omgeving: Jilles Bandstra, de broers Willem en Franke Atsma, Joop Boltjes en Hidde Mous. Ze zeilen al jaren met elkaar in de IFKS op het skûtsje De Lonneke, dat ze huurden.
Nu gaan ze het avontuur aan met een eigen schip.
Van wrak naar wedstrijdschip: dit is skûtsjesilen
Het verhaal begint jaren geleden al, als Jilles op een Facebook-pagina over vervallen skûtsjes en tjalken de Vrouwe Jantje ziet. Het skûtsje ligt dan als woonark in de Keizersgracht in Amsterdam, in 'zorgwekkende staat' zoals het wordt omschreven.
Maar er zijn kapers op de kust, want het schip heeft mooie lijnen en gunstige maten.
De twee gebroeders Los uit Leeuwarden kopen het scheepje, dat intussen al half onder water ligt, en halen het naar hun werf in Leeuwarden.
Als hun werf in 2017 failliet gaat, wordt het skûtsje ergens anders veiliggesteld. In 2020 probeert Bandstra het te kopen, maar dat mislukt.
De Vrouwe Jantje
Het skûtsje De Vrouwe Jantje is gebouwd in 1914 door scheepswerf Kuiper in Rohel. Het is het derde en laatste skûtsje dat de werf heeft gemaakt.
Het schip heeft een tonnage van 43,7 ton, is 18,41 meter lang en 3,89 meter breed. Voor zover bekend heeft het voor het laatst gezeild in de jaren '30. Daarna fungeerde het als woonboot in Amsterdam.
In 2023 doet Jilles een nieuwe poging. Het wordt hem dan wel snel duidelijk dat hij het skûtsje nooit alleen kan bekostigen. Hij haalt vier vrienden, die als bemanningslid op De Lonneke zitten, over om mee te doen.
"We zouden er eerst met zijn allen even heen om te kijken", vertelt fokkenist Joop Boltjes. "'Willen jullie ook meedoen?', vroeg de schipper, maar toen hadden we het schip eigenlijk al gekocht."
Hidde Mous: "Wat een wrak, dacht ik, wat hebben we nou weer gedaan?"
Van het skûtsje is dan niet veel meer over. Eigenlijk moet alles vernieuwd worden. Nog maar een klein stukje kan origineel blijven, de rest moet worden vervangen.
"Ik had weleens wat verhalen gehoord over het schip en de toestand ervan", zegt Willem Atsma. "Ik heb wel gedacht: hadden we niet iets beters kunnen opscharrelen? Maar ik heb me laten overhalen en we zijn er toch maar aan begonnen. Even een klusje."
Dit schip heeft potentie. Het heeft mooie lijnen, een mooie kont en een gunstig tonnage. Dit doe je maar één keer in je leven.
Schipper Jilles Bandstra is vol overtuiging. "Dit schip heeft potentie. Het heeft mooie lijnen, een mooie kont, en een gunstig tonnage. Dit doe je maar één keer in je leven, dan ben je er klaar mee. Het is een enorm project."
Wederopbouw
Een jaar lang zijn de mannen vier avonden per week en elke zaterdag bezig met de wederopbouw van het skûtsje. Hulp komt van alle kanten, ook van de andere bemanningsleden van De Lonneke en van vrienden.
"Je moet eigenlijk wel een beetje gek zijn", zegt Willem. "En je moet vrije tijd hebben, en de drijfveer om door te zetten. Je moet niet je kop laten hangen, want dan wordt het helemaal niets."
"Iedereen wil ook wel wat sponsoren, liefhebbers van het skûtsjesilen en mensen uit de buurt. En mensen komen kijken en we krijgen complimenten, dat is ook leuk", vertelt zijn broer Franke Atsma.
Het einde van de bouw komt in zicht. De mannen genieten volop van het proces. "Het is geweldig zo met z'n allen te bouwen, met deze ploeg", zegt Franke. "Je zeilt nu altijd op andermans schip. Straks heb je je eigen schip, dat naar je eigen smaak is gemaakt."
In het nieuwe jaar komt de mast op het skûtsje en daarna de zeilen. "In mei zijn we erbij, met de start van het zeilseizoen in Langweer ", zegt Jilles. "Dit wordt een topper!"
De ploeg gaat met het nieuwe skûtsje meedoen in de IFKS, het Open Fries Kampioenschap Skûtsjesilen.
Kippenvelmoment
De anderen hebben ook hoge verwachtingen van het schip. "We zijn ervan overtuigd dat ze sneller is dan De Lonneke ", zegt Joop. Willem is wat voorzichtiger: "Het scheepje heeft nog nooit een wedstrijd gezeild, we moeten maar eens zien. Maar er zit veel liefde in."
En Franke kan niet wachten om het water op te gaan. "We zijn er allemaal heel benieuwd naar, niemand weet nog hoe het zeilt. Maar de eerste keer wordt een kippenvelmoment!"
