Unieke vondst bij Witmarsum: pommelkap brengt Vikingtijd tot leven
Een opmerkelijke vondst: in Witmarsum haalde archeologieliefhebber Sander Visser uit Lelystad een stuk van een vikingzwaard uit de grond. Het stuk is gepresenteerd in het Fries Museum.
Het gaat om een zogeheten pommelkap uit de tiende eeuw. Dat is een deel van het handvat van een zwaard, bedoeld voor versiering. Het ding is van koper en was vroeger verguld. Het is voor het eerst in Nederland dat zo'n stuk is gevonden.
"Ineens kreeg ik een mooi signaal. Ik ging graven en toe kwam die pommel eruit. Ik wist wel dat het de achterkant van een zwaard was, ik had alleen nog niet het vermoeden dat het van een Viking geweest zou kunnen zijn", vertelt Visser.
Sander Visser doet unieke vondst uit Vikingtijd bij Witmarsum
"Ik heb wat foto's gemaakt en die doorgestuurd naar een vriend van me. Die ging helemaal uit zijn plaat. Dat was leuk, dan gaat het leven", zegt de vinder.
Het voorwerp is versierd in de 'Mammenstijl' van de tiende eeuw. Aan de uiteinden zijn wilde zwijnen te zien. De dieren staan symbool voor kracht en moed.
Historische waarde
Het Fries Museum en de Fryske Akademy doen samen onderzoek naar de pommelkap. Het kleine dingetje heeft namelijk grote betekenis voor historisch onderzoek. Het laat zien dat er nog veel meer te leren valt over de Vikingtijd in het zogenoemde Frisia, het toenmalige gebied dat nog een stuk groter was dan het huidige Friesland.
De pommelkap is gepresenteerd in het Fries Museum in Leeuwarden
"Het versterkt ons begrip van de contacten tussen Frisia en de Vikingwereld in Scandinavië en de Britse Eilanden", zegt Nelleke IJssennagger-van der Pluijm, directeur van de Fryske Akademy.
Symbolen
Diana Spiekhout, conservator van Het Fries Museum, is al lange tijd bezig met vroegmiddeleeuwse zwaarden voor onderzoek. "Zwaarden waren in die tijd meer dan alleen wapens", vertelt ze enthousiast. De voorwerpen kregen door de versieringen menselijke eigenschappen en een belangrijke symbolische waarde.
"Je zou deze zwaarden 'episch' kunnen noemen."
Eerst richting Leiden
Omdat zwaarden vaak ook lange tijd werden doorgegeven binnen families, werden versieringen toegevoegd of verwijderd. "Daarom roept deze pommelkap vragen op over het 'leven' van het zwaard. Is ie ooit bewust verwijderd door een nieuwe eigenaar, of is het hele zwaard uit elkaar gehaald?"
Voor het publiek is het stuk zwaard voor het eerst te zien in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden als onderdeel van een tentoonstelling die in april in première gaat.
Daarna verhuist de pommelkap weer naar Friese bodem, naar het Fries Museum.
