Heeft Fryslân in 2040 nog zorg op niveau? "Zorgtaken terug naar de samenleving"

Dat zegt Nynke van der Meulen, Manager Strategie & Propositie De Friesland, in de eerste aflevering van Stân fan Fryslân. Dat is het economieprogramma dat Omrop Fryslân in samenwerking met Planbureau Fryslân maakt.

Friezen worden steeds ouder, zorg wordt duurder en er is grote vraag naar personeel. Is ons zorgstelsel daar tegen bestand of moet er iets veranderen?

Dat is de vraag die in deze aflevering centraal staat.

"Landelijk werkt een op de zes mensen in de zorg", zegt Chaïm la Roi, onderzoeker bij Planbureau Fryslân.

"Volgens de projecties moet dat, als niets aan het beleid verandert, de komende vijftien tot twintig jaar oplopen naar een op de vier mensen."

Dat de druk op de zorg toeneemt, merkt voorzitter van de Friese Huisartsenvereniging Mirjan Talsma. Zij is zelf ook huisarts.

"We zien gewoon dat er een grote zorgvraag is. Assistenten krijgen meer telefoontjes en we doen meer consulten en bezoeken."

De toenemende vraag naar zorg maakt dat praktijken behoefte hebben aan extra personeel, zegt Talsma.

"Dat proberen we wel aan te pakken door er huisartsen bij te krijgen, maar dat is lastig. Want die huisartsen zijn er niet."

Talsma en Van der Meulen merken beide dat huisartsen na hun opleiding meestal in het midden en het zuiden van het land blijven hangen.

"Het is lastiger om hier in het noorden huisartsen te krijgen", concludeert Van der Meulen.

De overname van zorgtaken door naasten, bijvoorbeeld in de vorm van mantelzorg, zou het zorgsysteem wat kunnen ontlasten.

De mantelzorg staat zelf echter ook onder druk, vertelt La Roi. "Er zijn nu veertien mantelzorgers beschikbaar voor één 85-jarige, de verwachting is dat dat in 2040 nog maar zes zijn. '

"Tegelijkertijd zien we in recent onderzoek van Planbureau Fryslân wel dat de mensen in Fryslân bereid zijn om mantelzorg te leveren."

Het gaat dan wel om lichte zorgtaken, zoals met vader of moeder mee naar het ziekenhuis of helpen met administratie. Twee op de drie Friezen geven aan dat ze zwaardere zorgtaken niet zien zitten.

Simon van der Rest is mantelzorger voor zijn vrouw, die alzheimer heeft. "Met alles helpen", omschrijft hij zijn takenpakket.

"Ze zit nu in een fase dat ze de namen van kinderen en kleinkinderen niet meer weet."

Het is veel werk voor Van der Rest. "Maar vol te houden. Wij zijn gelukkig in de gelegenheid dat we een klein netwerk hebben, waar ik op terug kan vallen. Dat maakt het ook belastbaarder voor de mantelzorger. "

Hij is ook blij met de Odensehuizen. Dat zijn plaatsen in Fryslân waar je zonder indicatie heen kunt en waar je niet direct een beroep mee doet op de zorg.

Het is een laagdrempelige ontmoetingsplek voor mensen met dementie, maar ook mantelzorgers en vrienden en familie kunnen er terecht.

Er is de komende jaren een omslag nodig om de kwaliteit van de zorg in de toekomst te kunnen garanderen, concluderen Van der Meulen en La Roi.

"De transformatie die in de zorg moet komen is denk ik groter dan wat mensen momenteel voor ogen hebben", zegt La Roi.

Het aanbod in de zorg neemt af en taken zullen terug moeten naar de gemeenschap, zegt Van der Meulen. Dat zou volgens haar kunnen zorgen dat meer tijd en capaciteit vrijkomt voor complexe, medische zorg.

"We redden het wel of ik heb recht op dit of dat", is te lang de gedachte geweest, meent Van der Meulen.

Het plan ligt voor om de ziekenhuizen Tjongerschans in Heerenveen en Antonius in Sneek onder te brengen op één plek. Volgens Van der Meulen is dat nodig.

"Dat heeft weer met dat arbeidstekort op de markt te maken. Als we de zorg hier in Fryslân willen houden, dan zullen we het moeten doen met de mensen die er straks zijn. Dan kan dat helaas niet meer in de huidige setting."

Aan de transformatie op het gebied van zorg ontkomen we niet, daar zijn de gasten het over eens. Vertrouwen dat in 2040 nog zorg op niveau kan worden aangeboden, is er bij alle vier wel.

"Met gemeenten, huisartsen, ziekenhuizen en zorgverzekeraars zijn we echt bezig om het goed te regelen voor de toekomst", sluit huisarts Talsma af.